Bài phát biểu của Zelensky tại Davos không đơn thuần là lời kêu gọi viện trợ. Ẩn sau đó là gì, hãy cùng xem xét
Một canh bạc tất tay vào sự "thức tỉnh đúng lúc" của châu Âu
Toàn bộ luận điểm của Zelensky đặt cược vào một giả định của giả định rằng khi mối đe dọa đủ rõ, châu Âu sẽ đoàn kết và hành động nhanh chóng. Zelensky yêu cầu châu Âu và 1 phần thế giới phản ứng như năm 1950 (sau thảm họa), trong khi thực tế thế giới lại đang sống trong tâm thế năm 2026. Quả là sự xung đột giữa ngôn ngữ chiến tranh sinh tồn của tiền tuyến với ngôn ngữ bầu cử 4 năm của hậu phương Ukraine (châu Âu và 1 phần thế giới), tạo ra một "độ lệch nhịp chết người".
Vấn đề không phải là châu Âu không có tiền, mà là thiếu ý chí chịu hậu quả đau đớn về chính trị, nơi mọi cam kết quốc phòng luôn đồng nghĩa với cắt giảm phúc lợi, tăng thuế và bất ổn xã hội.
Rủi ro của cú "tát chính trị" có chủ ý của Zelensky
Gọi châu Âu là "món salad" và phơi bày sự thiếu quyết đoán, Zelensky cố tình đốt những nhịp cầu ngoại giao mềm mỏng để đổi lấy một sự tỉnh thức cứng rắn. Quả là, Zelensky tự đặt mình vào thế đối đầu với giới tinh hoa EU.
Rủi ro là phản ứng ngược: viện trợ có thể và chắc là chậm hơn, không hề nhiều hơn.
Hơn nữa, Zelensky tự cho mình cái quyền nâng kỳ vọng lên mức nguy hiểm (5% GDP quốc phòng, quân đội chung EU...), những mục tiêu ngoài tầm với của chính Zelensky và giới chính trị châu Âu.
Nếu đề xuất thất bại, Zelensky sẽ bị xem là nhân vật gì trong lịch sử nhỉ?
Kẻ thù thực sự mà Zelensky muốn ẩn đi chính là: Thời Gian - Biến số có thể làm sụp đổ toàn bộ chiến lược của Zelensky.
Vâng, không phải Nga, Trump hay châu Âu, mà chính là Thời Gian.
Zelensky đang đánh cược rằng cấu trúc phương Tây sẽ thay đổi nhanh hơn khả năng chịu đựng của Ukraine, quả là một canh bạc cực kỳ rủi ro.
Nga có chiều sâu để kéo dài cuộc chiến, trong khi Ukraine đang mất thế hệ trẻ và xã hội căng như dây đàn.
Mà, "thời gian chính trị" của Zelensky lại ngắn hơn "thời gian chiến tranh". Khi chiến sự này kéo dài, câu hỏi sẽ chuyển từ "đúng hay sai" sang "bao giờ kết thúc?", và diễn ngôn đạo đức Zelensky đang xài, dần hết tác dụng.
"Hội chứng lãnh đạo tiền tuyến" và ba sai lầm tiềm ẩn
Zelensky đang mắc phải "hội chứng lãnh đạo tiền tuyến":
Nhìn thế giới qua lăng kính sinh tử và đánh giá thấp sự mệt mỏi của những người đứng ngoài.
Từ đó dẫn đến ba sai lầm cốt lõi:
* Đánh giá sai khả năng tự biến đổi của châu Âu: muốn tạo cho giới lãnh đạo nhiệm kỳ 4 năm của phương Tây phải tin rằng đạo lý rõ ràng sẽ tạo ra ý chí chính trị.
Nhưng lịch sử châu Âu cho thấy ý chí thường sinh ra từ nỗi sợ cử tri, chứ không phải từ đạo lý của một tiền tuyến không có lá phiếu.
* Đồng nhất hóa quá mức, số phận Ukraine với trật tự toàn cầu: Thuyết phục các nước tin vào, xâm lược thành công sẽ làm sụp đổ trật tự.
Nhưng các cường quốc thường linh hoạt hơn, sẵn sàng chấp nhận "vùng xám" không phải quốc gia họ, để mua sự ổn định trong 4 năm cầm quyền.
* Không kế hoạch dự phòng cho việc bị bỏ rơi từng phần:
Zelensky nói nhiều về nghĩa vụ, lý tưởng, đạo đức, nhưng lại không hề dám công khai về Kế hoạch B, C, D khi viện trợ giảm, chiến tranh đông cứng, hay xã hội kiệt quệ.
Túm lại:
Bài phát biểu tại Davos là nỗ lực tuyệt vọng để nén lịch sử châu Âu, vốn cần hàng thập kỷ để thức tỉnh, vào thời gian cực ngắn của những ngày ngoài nhiệm kỳ tổng thống. Zelensky đang cố gắng rút ngắn thời gian bằng những cú đánh thẳng thừng vào lương tâm và sự sợ hãi của phương Tây.
Nhưng chiến lược này hàm chứa mâu thuẫn khó giải:
Zelensky cần châu Âu hành động nhanh như trong cơn khủng hoảng hiện sinh, trong khi chính những thể chế ấy chỉ vận hành nhanh khi chính họ cảm nhận được cơn khủng hoảng ấy ngay trong sân nhà.
Nếu sự thức tỉnh của châu Âu đến quá chậm, hoặc chỉ dừng ở nửa vời, toàn bộ lời kêu gọi đạo lý của Zelensky sẽ chỉ còn là tiếng vang trong hội trường Davos, trong khi đồng hồ thời gian tiếp tục tích tắc bất lợi cho Ukraine.
Lịch sử thường trừng phạt nghiêm khắc nhất những ai tin rằng mình không thể bị bỏ rơi.
Theo TuanMaiSG