[CCCĐ] Hành trình vòng quanh thế giới: Đến với Patagonia, vùng đất cực nam của Châu Mỹ

_DSF6932 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6934 by Hieu Tran, on Flickr

Nhừng ánh mắt, khuôn mặt nhìn đậm chất thật thà

_DSF6936 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6942 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6938 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6940 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6941 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6943 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6944 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6945 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6948 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6949 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6951 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6953 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6958 by Hieu Tran, on Flickr

Đi đến gần thị trấn Urumbamba, rẽ tay trái để đi vào khu khảo cổ Moray. Dọc đường đi có view nhìn xuống thị trấn Urumbamba rất đẹp

_DSF6959 by Hieu Tran, on Flickr

Con sông Urumbamba uốn lượn phía dưới

_DSF6960 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6961 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6962 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6968 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6974 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6977 by Hieu Tran, on Flickr

Để vào được khu khảo cổ Moray thì bạn phải mua vé và có hai lựa chọn:

Một là mua gói vé Full Cusco Tourist Ticket, vé này gồm 16 địa điểm tham quan, đã bao gồm 4 điểm tham quan chính ở thung lũng thiêng (Sacred Valley) là các tàn tích (ruins) ở Pisac, Moray, Chincharo và Ollaytatambo còn lại là các địa điểm khác nằm rải rác và chủ yếu ở Cusco. Gói này có giá trị trong vòng 10 ngày và giá khá là đắt 130 soles (học sinh, sinh viên là 70 soles) tính tầm khoảng gần 38 đô cho người lớn và 20 đô cho trẻ em.

Hai là mua vé chỉ để đi 4 tàn tích của thung lũng thiêng, vé này có giá 70 soles (20 đô) cho người lớn nhưng chỉ có giá trị trong 2 ngày.

Do nhà em dự định đi cả mấy cái bảo tàng ở Cusco, đi pháo đài Saqsayhuamán và xem biểu diễn ca nhạc địa phương ở Cusco lên quyết định mua gói gồm 16 địa điểm. Tính ra cả nhà hết tầm 100 đô. Sau do cả lý do chủ quan và khách quan thành ra chỉ đi được 4 trong số 16 địa điểm. Bây giờ nghĩ lại vẫn thấy tiếc tiền quá

Nhà em chỉ đi được 4 trong số 16 địa điểm

Boleto Turístico General by Hieu Tran, on Flickr

Moray là một trong những di tích kỳ lạ và ấn tượng nhất của nền văn minh. Nhìn từ trên cao, Moray giống như những chiếc bát khổng lồ được khắc sâu vào lòng đất, gồm nhiều vòng ruộng bậc thang tròn đồng tâm.

_DSF6979 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6981 by Hieu Tran, on Flickr

Điều khiến Moray đặc biệt là hình dạng hoàn toàn khác với các ruộng bậc thang thông thường, thay vì chạy theo sườn núi, ở đây các bậc ruộng tạo thành những vòng tròn sâu xuống lòng đất, giống như một nhà hát cổ đại khổng lồ.

_DSF6985 by Hieu Tran, on Flickr

Moray gồm ba nhóm hố ruộng bậc thang, trong đó hố lớn nhất có đường kính khoảng 150 đến 180 mét và sâu hơn 30 mét. Các bậc ruộng được xây thành từng vòng tròn hoàn hảo, xếp dần xuống đáy hố. Mỗi tầng ruộng được giữ bằng những bức tường đá ghép khít rất chắc chắn, phía sau là lớp đất trồng cây. Điều đáng chú ý là người Inca không chỉ sử dụng đất tại chỗ mà còn mang đất từ nhiều vùng khác nhau đến đây, cho thấy nơi này có mục đích sử dụng đặc biệt chứ không đơn thuần là ruộng canh tác.

_DSF6990 by Hieu Tran, on Flickr

Có nhiều giả thuyết khác nhau về sự hình thành và mục đích của hệ thống ruộng bậc thang tại đây, nhưng giả thuyết được nhiều nhà nghiên cứu chấp nhận nhất cho rằng nơi này từng được người Inca xây dựng như một “phòng thí nghiệm nông nghiệp”.

Nhờ cấu trúc các hố ruộng được đào sâu và khá kín gió, mỗi tầng ruộng tạo ra một tiểu khí hậu riêng. Nhiệt độ giữa tầng trên cùng và đáy hố có thể chênh lệch khoảng 10-15°C. Sự khác biệt này cho phép người Inca thử nghiệm nhiều loại cây trồng trong những điều kiện khí hậu khác nhau, từ đó xác định giống cây phù hợp với từng vùng trong đế chế của họ. Nhiều nghiên cứu cho rằng tại Moray, người Inca đã tiến hành thử nghiệm các giống khoai tây vùng Andes, ngô và hạt diêm mạch trước khi đem trồng rộng rãi khắp dãy Andes.



_DSF6997 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF6998 by Hieu Tran, on Flickr

Một yếu tố khác cũng rất ấn tượng là hệ thống thoát nước của Moray. Dù nằm trong các hố sâu và khu vực có lượng mưa khá lớn, các ruộng bậc thang này hầu như không bị ngập nước. Bên dưới lớp đất trồng là nhiều lớp sỏi và cát giúp nước thấm xuống nhanh chóng. Hệ thống này vẫn hoạt động hiệu quả sau hơn 500 năm, cho thấy trình độ kỹ thuật xây dựng và hiểu biết về thủy lợi của người Inca rất phát triển.

Cả khu vực Sacred Valley từng là trung tâm nông nghiệp quan trọng của đế chế Inca nhờ khí hậu ôn hòa và nguồn nước dồi dào từ sông Urubamba. Chính tại những vùng thung lũng như thế này, người Inca đã phát triển các kỹ thuật trồng trọt giúp nuôi sống một đế chế rộng lớn trải dài hàng nghìn kilomet dọc dãy Andes.

Vợ em giang cả tay cả chân mà nhìn bé như hạt đậu trong ảnh

_DSF7003 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7009 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7012 by Hieu Tran, on Flickr

Rời khu khảo cổ Moray, nhà em đến với mỏ muối ở Maras. Dọc đường đi qua những thảo nguyên với hoa dại mọc vàng hai bên đường, những dãy núi xa xa làm cảm giác nhớ đến vùng trung du Tuscany ở Ý

GOPR2544 by Hieu Tran, on Flickr

GOPR2540 by Hieu Tran, on Flickr

Nhưng nhìn hình ảnh người dân địa phương với những chiếc mũ len màu sắc sặc sỡ che tai rất đặc thù thì lại trở về luôn thực tại rằng mình đang ở Peru

GOPR2543 by Hieu Tran, on Flickr

Mặc dù mỏ muối cũng nằm trong khu vực thung lũng thiêng nhưng lại không phải là một trong 16 địa điểm của gói vé Full Cusco Tourist Ticket. Được cái vé vào đây khá rẻ, 20 soles/người

PXL_20251225_173729685 by Hieu Tran, on Flickr

PXL_20251225_173731649 by Hieu Tran, on Flickr

Gần đến mỏ muối, có điểm dừng trên cao nhìn được toàn cảnh rất ấn tượng

_DSF7019 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7021 by Hieu Tran, on Flickr

Lúc này đã khá muộn, bụng réo ầm ầm nên đến bãi đậu xe, tranh thủ đồ ăn ra ăn. Nhìn xung quang chẳng có cái bàn ghế gì ngồi, thôi thì đành để đồ ăn ở ghế lái của em. Còn em đứng ngoài, mở cửa xe ra rồi thò tay vào gắp đồ ăn. Xung quang mấy khách du lịch đi quá họ cứ ngó ngó nhà em, nhưng em kệ, cái đói nó chiến thắng cái ngượng

PXL_20251225_175713247 by Hieu Tran, on Flickr

Ăn xong thì chỉ có bố và Khánh vào vì em lúc này lăn ra ngủ nên mẹ phải coi em trong xe

_DSF7023 by Hieu Tran, on Flickr

Mỏ muối nằm ở phía sâu của thung lũng, phía đối diện là con đường chênh vênh trên cao lúc em đi xe vào

_DSF7025 by Hieu Tran, on Flickr

Khu vực Maras gồm khoảng 3.000 đến 4.000 ô ruộng muối nhỏ, mỗi ô rộng chỉ vài mét vuông. Các hồ muối này được xây bằng đá và đất, xếp thành nhiều tầng bậc theo triền núi. Từ trên cao nhìn xuống, các ô muối tạo thành một mạng lưới hình học rất ấn tượng, đặc biệt khi ánh nắng chiếu vào làm bề mặt muối phản chiếu ánh sáng trắng lấp lánh.

Điều khiến Maras trở nên đặc biệt là nguồn nước muối tự nhiên chảy ra từ lòng núi. Dòng nước này bắt nguồn từ một mạch nước ngầm cổ xưa trong dãy Andes, có hàm lượng muối rất cao. Nước được dẫn từ nguồn qua những kênh nhỏ vào từng hồ muối. Sau khi hồ được lấp đầy, người dân để nước bốc hơi tự nhiên dưới ánh nắng mặt trời. Khi nước bay hơi dần, các tinh thể muối sẽ kết tinh lại trên bề mặt và đáy hồ.

_DSF7027 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7028 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7029 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7030 by Hieu Tran, on Flickr

Quá trình sản xuất muối ở đây hầu như không thay đổi suốt hàng trăm năm. Khi lớp muối đủ dày, người dân sẽ cào muối thành từng đống nhỏ, sau đó phơi khô thêm trước khi thu gom. Nhờ khí hậu khô và nhiều nắng của vùng Andes, quá trình bay hơi diễn ra khá nhanh, giúp sản xuất muối hiệu quả dù hoàn toàn dựa vào phương pháp thủ công.

Lịch sử của mỏ muối Maras được cho là đã bắt đầu từ thời tiền Inca, trước khi đế chế Inca hình thành. Khi người Inca mở rộng lãnh thổ và kiểm soát vùng Sacred Valley, họ tiếp tục khai thác khu mỏ này vì muối là một tài nguyên rất quan trọng. Muối không chỉ dùng trong nấu ăn mà còn được sử dụng để bảo quản thực phẩm, đặc biệt là thịt và cá trong thời kỳ chưa có phương pháp làm lạnh.

_DSF7032 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7038 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7037 by Hieu Tran, on Flickr

GOPR2554 by Hieu Tran, on Flickr

Trên đường quay trở ra để đi Ollantaytambo, em dừng chân ở điểm quan sát thì trấn Urubamba làm thêm mấy kiểu ảnh

_DSF7039 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7040 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7041 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7042 by Hieu Tran, on Flickr

Trong số các thị trấn ở thung lũng thieng thig Ollantaytambo để lại nhiều ấn tượng nhất với nhà em. Ấn tượng vì ở đây hầu như vẫn giữ được những quy hoạch, kiến trúc kể từ thời Inca.

Trước khi vào thị trấn bạn phải đi qua quãng đường đầy đá hộc lổn nhổn

Con đường bé tý tẹo trước khi vào thị trấn

GOPR2557 by Hieu Tran, on Flickr

Khu vực quảng trường trung tâm

_DSF7044 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7045 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7046 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7047 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7057 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7058 by Hieu Tran, on Flickr

Em đậu xe ở bãi xe gần với quảng trường trung tâm sau đó cả nhà đi bộ về phía khu khảo cổ Ollaytatambo. Vé vào khu khảo cổ đã bao gồm trong gói vé mà em đã mua ở Moray

Ngước mắt nhìn lên khu khảo cổ thấy khá là cao và dốc nên đành để 2 anh em chơi với nhau ở dưới, chỉ có bố và mẹ trèo lên

_DSF7061 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7062 by Hieu Tran, on Flickr

Pháo đài Ollantaytambo gắn liền với một sự kiện lịch sử quan trọng trong thời kỳ người Tây Ban Nha chinh phục Nam Mỹ. Vào năm 1537, hoàng đế Inca nổi dậy Manco Inca Yupanqui đã sử dụng Ollantaytambo như một căn cứ quân sự để chống lại quân Tây Ban Nha, và tại đây là trận chiến duy nhất mà người Inca chiến thắng Tây Ban Nha. Tuy nhiên sau khi thắng trận, nhận thấy tương quan lực lượng khôngđủ mạnh để cầm cự lâu dài với người Tây Ban Nha, nên Manco đành phải cho quân rút về khu vực rừng sâu hiểm trở Vilcabamba. Tại Vilcabamba, Manco Inca tiếp tục lãnh đạo các cuộc kháng chiến chống lại người Tây Ban Nha trong nhiều năm cho đến khi qua đời năm 1544 do bị sát hại

_DSF7063 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7065 by Hieu Tran, on Flickr

Manco Inca là con trai của hoàng đế Huayna Capac, một trong những vị vua quyền lực nhất của đế chế Inca. Sau khi Huayna Capac qua đời vào năm 1527, đế chế rơi vào cuộc nội chiến giữa hai người con trai của ông là Huascar (đóng quân ở Cusco) và Atahualpa (đóng quân ở thành phố phía bắc Quito) . Lúc đó Manco đang ở Cusco và theo phe Huascar, sau nội chiến Manco là bên bại trận

Sau khi đánh bại Atahualpa và chiếm quyền kiểm soát thành phố Cusco vào năm 1533, người Tây Ban Nha cần một vị vua Inca bù nhìn để dễ dàng cai trị dân bản địa. Họ chọn Manco Inca Yupanqui và đưa ông lên ngôi hoàng đế.

Ban đầu, Manco Inca hợp tác với người Tây Ban Nha vì ông hy vọng có thể giữ được một phần quyền lực và ổn định đất nước. Tuy nhiên, tình hình nhanh chóng trở nên căng thẳng khi nhiều người Tây Ban Nha bắt đầu cướp bóc, áp bức và đối xử tàn bạo với người Inca. Manco Inca bản thân cũng bị giam giữ và nhiều lần bị sỉ nhục bởi các chỉ huy Tây Ban Nha và vợ ông thì bị người Tây Ban Nha cướp mất.

Sau một thời gian chịu đựng, ông quyết định bỏ trốn và tổ chức kháng chiến. Năm 1536, Manco Inca tập hợp một lực lượng lớn chiến binh Inca và tiến hành cuộc vây hãm Cusco trong nhiều tháng. Mặc dù quân Inca chiếm ưu thế về số lượng và ban đầu kiểm soát nhiều khu vực xung quanh thành phố, cuối cùng họ vẫn không thể tái chiếm Cusco vì quân Tây Ban Nha có vũ khí vượt trội như súng hỏa mai, áo giáp thép và đặc biệt là kỵ binh.

Sau thất bại trong cuộc vây hãm Cusco, Manco Inca rút quân về vùng Sacred Valley và chọn Ollantaytambo làm căn cứ phòng thủ. Đây là một vị trí chiến lược lý tưởng vì thị trấn nằm ở cửa vào thung lũng Urubamba, được bảo vệ bởi các sườn núi dốc và hệ thống ruộng bậc thang khổng lồ do người Inca xây dựng từ trước. Pháo đài nằm trên cao, trong khi phía dưới là cánh đồng rộng mà quân tấn công buộc phải đi qua trước khi có thể tiếp cận các bậc thang phòng thủ.

_DSF7067 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7069 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7070 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7071 by Hieu Tran, on Flickr

Khi quân Tây Ban Nha tiến vào Sacred Valley để truy đuổi Manco Inca, họ buộc phải tiến qua vùng đồng bằng phía dưới pháo đài Ollantaytambo. Tại đây, quân Inca đã chiếm giữ các vị trí cao trên những ruộng bậc thang và sườn núi xung quanh. Từ những vị trí này, họ tấn công xuống quân Tây Ban Nha bằng đá lớn, giáo và ná bắn đá - loại vũ khí truyền thống rất hiệu quả khi được sử dụng từ trên cao.

Một chiến thuật quan trọng mà Manco Inca sử dụng trong trận chiến là tận dụng hệ thống thủy lợi của khu vực. Người Inca mở các kênh dẫn nước từ những ruộng bậc thang phía trên để làm ngập cánh đồng phía dưới. Khi nước tràn ra khắp khu vực, mặt đất trở nên lầy lội và trơn trượt, khiến kỵ binh Tây Ban Nha - vốn là lợi thế lớn nhất của họ - không thể di chuyển hay tổ chức tấn công hiệu quả. Trong khi đó, các chiến binh Inca từ trên cao liên tục ném đá và tấn công xuống khiến quân Tây Ban Nha bị thiệt hại nặng.

Trước địa hình bất lợi và sức kháng cự mạnh mẽ của quân Inca, lực lượng Tây Ban Nha cuối cùng buộc phải rút lui khỏi Ollantaytambo. Đây được xem là một chiến thắng quan trọng của quân Inca trong cuộc kháng chiến chống lại người Tây Ban Nha và là một trong những trận hiếm hoi mà người Tây Ban Nha bị đánh bại trên chiến trường.

_DSF7074 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7075 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7077 by Hieu Tran, on Flickr

Những mảng đá lớn được ghép khít vào nhau mà đến cái dao lam cũng không lùa vào được cho thấy sự khéo léo và công phu của người Inca

_DSF7077 by Hieu Tran, on Flickr