[CCCĐ] Hành trình vòng quanh thế giới: Đến với Patagonia, vùng đất cực nam của Châu Mỹ

Cũng phải nhắc lại rằng thời điểm đó người Inca hoàn toàn không có khái niệm về việc sử dụng sắt và thép để làm vũ khí. Vũ khí của họ chủ yếu là cung, nỏ, giáo mác bằng gỗ và bọc đồng có độ sát thương và xuyên thủng rất yếu. Trong khi đí người Tây Ban Nha chiếm ưu thế tuyệt đối với việc sử dụng pháo hỏa tiễn, gươm ,áo giáp sắt, và ngựabởi vậy nếu đánh theo kiểu truyền thống thì người Inca chắc chắc không có cửa để thắng (kiểu như cách nói dân dã ở nhà là muỗi đốt inox ). Bởi vậy chiến thằng của người Inca ở trận chiến này rất đáng ghi nhận bởi việc sử dụng chiến thuật tài tình và hiệu quả

_DSF7082 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7085 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7087 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7092 by Hieu Tran, on Flickr

Đến với Ollantaytambo thì không thể không nhắc đến hệ thống kho lương qullqa (hay colca. Đây là một trong những thành tự tiêu biểu khác của người Inca bên cạnh hệ thống đường xá (Inca road system)

Trong đế chế Inca, hệ thống kho lương thực đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc duy trì sự ổn định của xã hội và quân đội. Những kho này dùng để lưu trữ lương thực, vũ khí, vải vóc và nhiều loại hàng hóa khác. Nhờ hệ thống kho dự trữ rộng khắp này, người Inca có thể nuôi sống hàng trăm nghìn người trong thời gian dài, đồng thời đảm bảo nguồn cung cho quân đội khi chiến tranh xảy ra.

Hệ thống kho qullqa thường được xây dựng dọc theo các tuyến đường lớn của mạng lưới giao thông nổi tiếng Inca Road System. Mạng lưới đường này kéo dài hàng chục nghìn kilomet qua dãy Andes và kết nối các thành phố lớn của đế chế. Các kho lương thực được đặt ở những vị trí chiến lược dọc theo con đường này để phục vụ cho các đoàn quân, quan chức và người vận chuyển hàng hóa.

Đứng ở pháo đài Ollantaytambo có thể nhìn rất rõ hệ thống kho lương ở phía đỉnh núi đối diện

_DSF7066 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7068 by Hieu Tran, on Flickr

Các kho lương thực thường được xây dựng trên sườn núi cao, người Inca hiểu rõ rằng gió trên sườn núi sẽ giúp lưu thông không khí tự nhiên, làm khô lương thực và ngăn ngừa nấm mốc.

_DSF7072 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7080 by Hieu Tran, on Flickr

Nhờ hệ thống dự trữ này, chính quyền Inca có thể cung cấp lương thực cho dân chúng trong những năm mất mùa hoặc thiên tai. Đồng thời, khi quân đội cần di chuyển qua những vùng xa xôi, họ luôn có sẵn nguồn lương thực từ các kho nằm dọc theo đường.

Cũng chính nhờ mạng lưới kho lương thực rộng khắp này mà người Inca có thể củng cố quyền lực và mở rộng lãnh thổ của mình khá hiệu quả. Khi tiến vào những vùng đất mới, họ thường đưa ra một đề nghị rất thực tế với các tộc trưởng địa phương: nếu chấp nhận quy phục đế chế, cộng đồng của họ sẽ được đảm bảo nguồn lương thực từ hệ thống kho dự trữ của nhà nước. Trong bối cảnh nông nghiệp thời đó phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết và thường xuyên bị ảnh hưởng bởi hạn hán, băng giá hay lũ lụt, lời hứa về an ninh lương thực là một điều kiện cực kỳ thuyết phục.

Nói một cách dân dã thì đại khái là: theo anh thì dân làng có cái ăn, cuộc sống ổn định; còn nếu chống lại thì anh cũng không dám hứa trước chuyện gì sẽ xảy ra với làng mạc, thần dân của chú, còn riêng chú thì khả năng cao là… khó giữ được cái đầu. Quyền lựa chọn vẫn nằm ở các tộc trưởng, nhưng ai cũng hiểu phương án nào là dễ thở hơn.

Đối với người dân bình thường, sự tồn tại của những kho lương thực lớn cũng mang lại cảm giác yên tâm. Mỗi khi mùa màng thất bát hay thiên tai xảy ra, chỉ cần nhìn thấy những dãy kho nằm trên sườn núi vẫn đầy ắp ngô, khoai và chuño là họ phần nào cảm thấy bớt lo lắng về những ngày đói kém.

Mỗi thời mỗi khác. Thời của người Inca, xây kho lương là cách thiết thực nhất để giữ lòng dân và ổn định xã hội. Còn thời nay, nhiều nơi lại thích xây những tượng đài hoành tráng. Người dân ngắm cho đẹp mắt, đôi khi cũng giúp họ tạm quên đi những nỗi lo cơm áo gạo tiền thường ngày.

_DSF7129 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7144 by Hieu Tran, on Flickr

Hệ thống kho lương thực cũng phản ánh cách tổ chức xã hội của người Inca. Đế chế hoạt động theo một hình thức kinh tế mang tính cộng đồng. Người dân đóng góp lao động và sản phẩm nông nghiệp cho nhà nước thông qua hệ thống lao dịch gọi là mit’a. Phần lương thực thu được sẽ được lưu trữ trong các kho qullqa và sau đó phân phối lại khi cần thiết.

_DSF7147 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7083 by Hieu Tran, on Flickr

Ngay gần khu Đền Mặt Trời có thể thấy một loạt những tảng đá khổng lồ nằm ngổn ngang trên sườn núi, trông như thể chúng đang chờ được đưa vào một công trình nào đó. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng vào thời điểm người Tây Ban Nha tiến vào vùng Andes, người Inca vẫn đang trong quá trình xây dựng hoặc mở rộng khu đền này nhưng rồi công việc bị bỏ dở.

Những khối đá ở đây có kích thước rất lớn, được đẽo gọt vuông vức và bề mặt nhẵn mịn đến đáng kinh ngạc. Chỉ nhìn thôi cũng đủ thấy trình độ chế tác đá của người Inca tinh xảo đến mức nào. Điều đáng nói là vào thời kỳ đó họ hoàn toàn không có công cụ bằng sắt hay thép. Việc cắt, đẽo và làm nhẵn đá chủ yếu được thực hiện bằng các dụng cụ làm từ đá cứng hơn, kết hợp với cát và nước để mài dần bề mặt.

Càng ấn tượng hơn khi nghĩ đến việc vận chuyển những khối đá khổng lồ này. Nhiều phiến nặng tới hàng chục tấn nhưng lại được đưa từ các mỏ đá ở phía bên kia thung lũng lên tận sườn núi nơi xây dựng đền thờ. Tất cả đều được thực hiện mà không hề có bánh xe hay động vật kéo mạnh như bò hay ngựa. Các nhà khảo cổ cho rằng người Inca có thể đã sử dụng hệ thống con lăn bằng gỗ, dây thừng và sức người để kéo từng khối đá qua thung lũng rồi từ từ đưa chúng lên sườn núi.

_DSF7095 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7096 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7111 by Hieu Tran, on Flickr

Còn đây là đền thờ mặt trời, vị thần có ý nghĩ tối cao trong tôn giáo của người Inca

_DSF7109 by Hieu Tran, on Flickr

Điểm nổi bật nhất của ngôi đền là bức tường đá khổng lồ gồm sáu phiến đá lớn dựng thẳng đứng. Những khối đá này cao khoảng 4 mét và nặng hàng chục tấn mỗi khối. Chúng được ghép sát vào nhau một cách cực kỳ chính xác, đến mức gần như không có khe hở giữa các phiến đá. Xen giữa các tảng đá lớn là những miếng đá mỏng nhỏ hơn dùng để cố định và gia cố cấu trúc, tạo nên một bức tường vừa chắc chắn vừa có tính thẩm mỹ cao.

_DSF7106 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7116 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7122 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7125 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7128 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7131 by Hieu Tran, on Flickr

Lên đến đỉnh còn có những đường mòn để sang những khu vực lân cận nhưng các cổng ở đây đóng sau 3:30 chiều thành ra nhà em ko đi dc tiếp

_DSF7134 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7146 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7148 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7149 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7150 by Hieu Tran, on Flickr

Ở phần phía dưới của pháo đài, khu vực bên phải khi nhìn từ quảng trường chính lên, có một tổ hợp kiến trúc khá đặc biệt gồm nhiều sân đá, phòng nhỏ và hệ thống dẫn nước, thường được các nhà khảo cổ gọi là khu nhà tắm nghi lễ của người Inca. Đây là một phần quan trọng trong tổng thể kiến trúc của pháo đài thuộc nền văn minh Inca.

Khu vực này gồm nhiều sân hình chữ nhật được lát đá và bao quanh bởi những bức tường thấp. Các sân được nối với nhau bằng những lối đi hẹp và các bậc thang đá. Nhìn tổng thể, không gian này giống như một chuỗi các khu vực chức năng liên kết với nhau, nơi diễn ra các hoạt động sinh hoạt hoặc nghi lễ liên quan đến nước.

Điểm nổi bật nhất của khu này là hệ thống dẫn nước cực kỳ tinh vi. Nước được dẫn từ các nguồn suối trên sườn núi phía trên pháo đài, sau đó chảy qua một mạng lưới kênh đá được đục trực tiếp vào các khối đá lớn. Các rãnh nước này được thiết kế với độ dốc rất chính xác để dòng nước chảy liên tục mà không bị tràn ra ngoài.

Ở một số vị trí, nước được dẫn vào những bồn đá nhỏ giống như bể tắm. Tại đây, nước chảy ra từ những vòi đá nhỏ rồi tràn xuống các bể bên dưới. Cách bố trí này tạo thành những đài phun nước tự nhiên rất đẹp mắt. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng các bể này không chỉ dùng để tắm rửa mà còn phục vụ các nghi lễ thanh tẩy trong tôn giáo của người Inca.

_DSF7151 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7152 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7153 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7154 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7155 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7157 by Hieu Tran, on Flickr

Trong văn hóa Inca, nước được xem là một yếu tố linh thiêng gắn liền với thần linh và sự sống. Vì vậy trước khi tham gia các nghi lễ quan trọng hoặc bước vào các khu đền thờ, người ta thường phải thực hiện nghi thức thanh tẩy bằng nước. Những khu nhà tắm bằng đá này có thể chính là nơi các thầy tế hoặc những người tham gia nghi lễ chuẩn bị trước khi lên các khu vực linh thiêng cao hơn của pháo đài, đặc biệt là khu Đền Mặt Trời ở phía trên.

Ngoài chức năng nghi lễ, hệ thống này còn cho thấy trình độ kỹ thuật thủy lợi rất cao của người Inca. Sau hơn 500 năm, nhiều kênh dẫn nước trong khu vực này vẫn còn hoạt động, nước vẫn chảy đều qua các bồn đá giống như khi chúng được xây dựng từ thời Inca.

Các sân đá xung quanh khu nhà tắm có thể từng là nơi tụ tập của các quan chức, thầy tế hoặc binh lính trong pháo đài. Một số giả thuyết cho rằng đây cũng có thể là khu vực dành cho tầng lớp quý tộc hoặc các nghi lễ quan trọng diễn ra trước khi lên các bậc thang lớn dẫn đến đền thờ ở phía trên.

_DSF7156 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7158 by Hieu Tran, on Flickr

Hệ thống thủy lợi dẫn nước từ trên núi xuống

_DSF7159 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7161 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7162 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7163 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7165 by Hieu Tran, on Flickr

Không biết trang phục này ngày xưa là của tù trưởng hay hàng ngũ phẩm, nhưng để chụp ảnh cùng em phải típ 2 đô (tùy tâm)

_DSF7171 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7168 by Hieu Tran, on Flickr

Ngay phía trước khu khảo cổ là chợ bán đồ thủ công mỹ nghệ và đồ lưu niệm

_DSF7173 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7175 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7178 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7179 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7181 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7185 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7186 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7189 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7054 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7051 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7049 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7050 by Hieu Tran, on Flickr

Một trong những điều khiến Ollantaytambo trở nên đặc biệt không chỉ là pháo đài hay các ruộng bậc thang khổng lồ, mà còn là hệ thống ngõ hẻm và kênh dẫn nước của người Inca vẫn còn hoạt động cho đến ngày nay. Khác với nhiều thành phố cổ khác chỉ còn lại tàn tích, ở Ollantaytambo, cấu trúc đô thị từ thời Inca vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn và vẫn đang được người dân sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày.

_DSF7048 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7192 by Hieu Tran, on Flickr

Thị trấn cổ được quy hoạch theo dạng mạng lưới hình bàn cờ, với các con đường đá hẹp cắt nhau vuông góc. Những con ngõ này thường chỉ rộng khoảng một đến hai mét, đủ cho người đi bộ và động vật thồ hàng như lừa hoặc alpaca đi qua. Hai bên đường là những bức tường đá lớn được ghép từ các khối đá andesite hoặc granite, nhiều bức tường có tuổi đời hơn 500 năm. Nhiều ngôi nhà hiện nay của người dân địa phương được xây dựng trực tiếp trên nền móng và tường đá của các công trình Inca cổ.

Điểm thú vị nhất của các con ngõ ở Ollantaytambo là dòng nước luôn chảy dọc theo mép đường. Người Inca đã xây dựng một hệ thống kênh nhỏ bằng đá chạy xuyên suốt thị trấn. Nước được dẫn từ các suối trên sườn núi phía trên pháo đài, sau đó chảy qua các kênh đá dọc theo từng con ngõ. Những kênh này được thiết kế rất khéo léo: chúng đủ sâu để dẫn nước nhưng không chiếm nhiều diện tích của lối đi. Nhờ vậy, nước luôn chảy liên tục mà không làm ảnh hưởng đến việc đi lại.

_DSF7194 by Hieu Tran, on Flickr

Cổng nhà được xây theo hình dạng bậc thang để giảm thiểu rủi ro khi bị động đất

_DSF7195 by Hieu Tran, on Flickr

Những con ngõ đá gồ ghề có niên điện từ thời Inca

_DSF7197 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7199 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7200 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7201 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7203 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7206 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7207 by Hieu Tran, on Flickr

Một địa điểm khá nổi tiếng ở Ollantaytambo đó là Guinea Pig House, trang trạng nuôi guinea pig và là nhà hang chế biến các món ăn từ guinea pg luôn. Tất nhiên là em chỉ muốn đến xem bọn guinea pig thế nào thôi chứ bảo ăn ăn guinea pig nữa thì có mà cho tiền .... thì em mới ăn lại .
Tiếc là nhà em đi đúng vào hôm giáng sinh nên nơi này đóng cửa.

_DSF7208 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7209 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7234 by Hieu Tran, on Flickr

Đi dạo quang các con ngõ nhỏ có cảm giác rất thanh bình,mộc mạc

_DSF7210 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7211 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7212 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7213 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7215 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7216 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7220 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7221 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7224 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7232 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7237 by Hieu Tran, on Flickr

_DSF7244 by Hieu Tran, on Flickr