IRAN: PROMISE TIẾN HÓA
(Hơi dài, dễ mất kiên nhẫn, chống chỉ định có vợ ngồi bên)
Từ True Promise I đến True Promise IV: quá trình tiến hóa của chiến tranh tên lửa Iran
Trong nhiều tháng gần đây, chuỗi chiến dịch mang tên Operation True Promise đã trở thành một trong những ví dụ điển hình của chiến tranh tên lửa hiện đại.
Nếu quan sát từng chiến dịch riêng lẻ, người ta dễ cho rằng đó chỉ là những đòn trả đũa nối tiếp nhau. Nhưng khi đặt chúng trong một chuỗi liên tục – True Promise I, II, III và IV – có thể thấy một tiến trình rõ ràng: mỗi chiến dịch giống như một bước thử nghiệm, thu thập dữ liệu, tối ưu hóa chiến thuật và cuối cùng triển khai một mô hình tác chiến hoàn chỉnh.
Bài viết này tổng hợp lại toàn bộ tiến trình đó dưới góc nhìn quân sự.
1. True Promise I – giai đoạn thử nghiệm phương pháp tấn công
Chiến dịch Operation True Promise I có thể xem như bài thử đầu tiên của Iran trong một cuộc đối đầu tên lửa quy mô lớn với Israel và hệ thống phòng thủ do Mỹ hỗ trợ.
Ở giai đoạn này, mục tiêu của Iran có lẽ chưa phải là phá hủy hệ thống phòng thủ đối phương. Thay vào đó, chiến dịch mang nhiều đặc điểm của một bài kiểm tra chiến thuật thực địa.
Các mục tiêu chính của giai đoạn này có thể bao gồm:
- kiểm tra khả năng phóng đồng thời nhiều loại vũ khí
- đo thời gian phản ứng của hệ thống phòng thủ Israel
- quan sát cách các radar phát hiện và phân loại mục tiêu.
Những vũ khí được sử dụng gồm nhiều lớp:
- UAV tầm xa
- tên lửa hành trình
- tên lửa đạn đạo tầm trung.
Những hệ thống phòng thủ của Israel như:
- Iron Dome
- David's Sling
- Arrow-3
được kích hoạt để đánh chặn.
Đối với Iran, điều quan trọng không chỉ là kết quả đánh trúng mục tiêu, mà còn là dữ liệu thu được từ phản ứng của hệ thống phòng thủ.
Trong chiến tranh hiện đại, dữ liệu này quý giá hơn rất nhiều so với một vài mục tiêu bị phá hủy.
2. True Promise II – thăm dò và tối ưu phương pháp tấn công
Sau khi có dữ liệu từ giai đoạn đầu, chiến dịch Operation True Promise II cho thấy dấu hiệu của một bước tiến quan trọng: tối ưu hóa phương pháp tấn công.
Nếu giai đoạn I là thử nghiệm, thì giai đoạn II bắt đầu cho thấy sự điều chỉnh về:
- hướng tiếp cận mục tiêu
- thời điểm phóng
- sự phối hợp giữa UAV và tên lửa.
Iran bắt đầu áp dụng những nguyên tắc của tấn công bão hòa.
Ý tưởng của chiến thuật này rất đơn giản: nếu hệ thống phòng thủ phải đối mặt với quá nhiều mục tiêu cùng lúc, nó sẽ buộc phải tiêu hao nhanh số lượng đạn đánh chặn.
Một điểm quan trọng là sự kết hợp giữa:
- UAV giá rẻ
- tên lửa đạn đạo tốc độ cao.
Các UAV như Shahed 136 có chi phí thấp hơn rất nhiều so với đạn đánh chặn của đối phương.
Nếu đối phương buộc phải sử dụng tên lửa đánh chặn đắt tiền để tiêu diệt các mục tiêu giá rẻ, thì về lâu dài chiến tranh kinh tế sẽ nghiêng về phía Iran.
3. True Promise III – thu thập dữ liệu radar và điểm yếu của mạng phòng thủ
Bước ngoặt thực sự xuất hiện ở chiến dịch Operation True Promise III.
Ở giai đoạn này, Iran dường như tập trung vào một nhiệm vụ rất cụ thể:
thu thập dữ liệu chi tiết về mạng radar phòng thủ của Mỹ và Israel.
Các radar cảnh giới tầm xa của Mỹ thường được triển khai quanh Iran, ví dụ như AN/TPY-2.
Những radar này có nhiệm vụ:
- phát hiện tên lửa từ khoảng cách rất xa
- cung cấp dữ liệu cho các hệ thống đánh chặn.
Trong chiến dịch III, nhiều UAV và tên lửa của Iran bay qua các khu vực có căn cứ Mỹ và đồng minh.
Mỗi chuyến bay như vậy cung cấp thêm dữ liệu:
- thời gian radar phát hiện mục tiêu
vị trí đặt radar
- phương thức phản ứng của hệ thống phòng thủ.
Từ góc nhìn quân sự, đây là quá trình lập bản đồ điện tử của mạng phòng thủ đối phương.
Một điểm đáng chú ý là trong chiến dịch III, Iran mất khoảng 12–24 giờ để tổ chức phản công sau khi bị tấn công.
Điều này cho thấy họ vẫn đang trong quá trình xác định mục tiêu và hoàn thiện kế hoạch phản công.
4. True Promise IV – kịch bản phản công được chuẩn bị sẵn
Đến chiến dịch Operation True Promise IV, một sự thay đổi lớn xuất hiện.
Thời gian phản công của Iran giảm xuống chỉ còn 30 phút đến 1 giờ.
Điều này cho thấy một khả năng rõ ràng kịch bản phản công đã được chuẩn bị sẵn từ trước.
Khi bị tấn công, Iran chỉ cần:
- xác nhận sự kiện
- kích hoạt kế hoạch đã lập.
Đây là cách vận hành của nhiều học thuyết quân sự hiện đại –Cuộc tấn công trả đũa đã được lên kế hoạch từ trước.
5. Đòn mở đầu: tấn công radar cảnh báo sớm
Trong True Promise IV, Iran dường như ưu tiên tấn công các radar cảnh báo sớm của Mỹ quanh Iran.
Những radar này đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong mạng phòng thủ tên lửa.
Nếu radar bị phá hủy, hư hại hoặc quá tải thì toàn bộ hệ thống đánh chặn sẽ mất khả năng phản ứng sớm.
Do đó việc tấn công radar ngay từ đầu là một bước đi hợp lý về mặt chiến thuật.
6. Mô hình tấn công nhiều tầng
Chiến thuật được quan sát trong True Promise IV có thể tóm tắt thành ba pha:
Pha 1 – tên lửa đạn đạo tốc độ cao
Các tên lửa như Shahab-3, Kheibar Shekan được phóng với số lượng lớn.
Các mục tiêu bay nhanh và có tín hiệu radar mạnh buộc hệ thống phòng thủ phải phản ứng ngay lập tức.
Pha 2 – tiêu hao đạn đánh chặn
Các hệ thống phòng thủ phải phóng nhiều tên lửa đánh chặn để tiêu diệt các mục tiêu này.
Sau mỗi loạt đánh chặn, các khẩu đội phòng thủ cần thời gian tái nạp đạn, cập nhật dữ liệu radar.
Khoảng thời gian ngắn này tạo ra một cửa sổ dễ tổn thương.
Pha 3 – UAV bầy đàn
Ngay sau đó, một làn sóng UAV lớn xuất hiện, ví dụ như Shahed 136
Những UAV này tuy bay chậm, bay thấp nhưng có số lượng lớn.
Trong khi hệ thống phòng thủ đang tái nạp đạn và xử lý quá nhiều mục tiêu, các UAV có thể lọt qua và gây thiệt hại cho cơ sở phòng thủ.
7. Mục tiêu chiến lược của chiến dịch
Điều quan trọng cần hiểu là mục tiêu của chiến dịch không nhất thiết là phá hủy toàn bộ mục tiêu quân sự.
Thay vào đó, chiến lược có thể là:
tiêu hao đạn đạn chặn, làm quá tải radar, gây thiệt hại cho cơ sở phòng thủ, giảm khả năng đánh chặn cho các đợt tấn công tiếp theo.
Nếu các radar cảnh báo sớm quanh Iran bị hư hại nghiêm trọng, kết quả có thể là khả năng phát hiện sớm tên lửa Iran sẽ giảm đáng kể.
Điều này tạo ra một tình huống mà trong phân tích quân sự đôi khi được gọi là “bầu trời trong suốt cho tên lửa đạn đạo.”
8. Một mô hình chiến tranh mới
Chuỗi chiến dịch True Promise cho thấy một xu hướng lớn của chiến tranh hiện đại. Trước đây, ưu thế trên không thường được quyết định bởi số lượng máy bay, khả năng chiếm ưu thế không phận.Ngày nay, trong nhiều trường hợp, yếu tố quyết định lại là tên lửa tầm xa, UAV, chiến tranh điện tử, chiến tranh dữ liệu.
Chuỗi chiến dịch từ True Promise I đến True Promise IV có thể được nhìn như một quá trình tiến hóa chiến thuật:
True Promise I: thử nghiệm phương pháp tấn công
True Promise II: thăm dò và tối ưu chiến thuật
True Promise III: thu thập dữ liệu radar và điểm yếu phòng thủ
True Promise IV: triển khai kịch bản phản công chuẩn bị sẵn.
Nếu cách phân tích này chính xác, thì chiến dịch hiện tại không phải là một phản ứng tức thời, mà là kết quả của nhiều năm chuẩn bị, thử nghiệm và tối ưu hóa chiến tranh tên lửa.
Và quan trọng hơn, chiến dịch này dường như vẫn đang tiếp diễn.
TB: Chúc mừng các bạn Iran, dù khó khăn, gian khổ các bạn chắc chắn sẽ chiến thắng.
(Lý Thanh Hà)
tuoitre.vn
theaviationist.com
vnexpress.net
