Thêm một thách thức đối với hệ thống phòng không của Mỹ và các đồng minh Vùng Vịnh
Một biến thể chạy điện của loại máy bay không người lái lượn Shahed-101 của Iran đã được phát hiện, sau khi nó xuất hiện trước đó ở một số khu vực, bao gồm Israel, Iraq, Syria và Ukraine, với động cơ xăng thông thường. Biến thể mới này sử dụng hệ thống đẩy bằng pin để giảm tiếng ồn trong các cuộc tấn công ở độ cao thấp. Với tầm bắn ước tính lên đến 1.500 km và đầu đạn nặng khoảng 5-8 kg.
View attachment 9524474
LÁT CÁT PHÂN TÍCH CÔNG NGHỆ Shahed-101
Shahed-101 không phải là loại vũ khí công nghệ cao theo nghĩa thông thường. Thiết kế của nó khá đơn giản, chi phí sản xuất thấp và hệ dẫn đường chỉ ở mức cơ bản. Tuy nhiên chính sự đơn giản đó lại được tối ưu để khai thác những giới hạn tự nhiên của hệ thống phòng không hiện đại. Khi kết hợp các yếu tố như bay thấp, diện tích phản xạ radar nhỏ, động cơ gần như không tiếng động và chiến thuật sử dụng số lượng lớn, loại UAV này vẫn có thể tạo ra những khoảng trống trong lưới phòng thủ.
Trước hết là độ cao bay rất thấp. Các UAV kiểu Shahed thường bay ở độ cao vài chục đến hơn một trăm mét so với mặt đất. Ở độ cao này radar mặt đất bị hạn chế bởi chân trời radar, tức giới hạn do độ cong của Trái Đất và các vật cản địa hình. Vì vậy mục tiêu thường chỉ xuất hiện trên màn hình radar khi đã tiến khá gần khu vực phòng thủ. Khoảng thời gian từ lúc phát hiện đến khi phải ra quyết định đánh chặn vì thế bị rút ngắn đáng kể, nhất là trong môi trường có nhiều công trình hoặc địa hình phức tạp.
Yếu tố thứ hai là diện tích phản xạ radar rất nhỏ. Shahed-101 có kích thước nhỏ, thân và cánh tương đối mỏng, cấu trúc đơn giản và ít kim loại. Điều này khiến tín hiệu phản xạ radar yếu hơn nhiều so với máy bay hay tên lửa hành trình. Radar vẫn có thể nhìn thấy mục tiêu, nhưng khi bay thấp tín hiệu này thường bị lẫn với nhiễu nền từ mặt đất, cây cối hoặc công trình. Hệ thống phải mất thêm thời gian để xác định đó là mục tiêu thực sự.
Một nghịch lý khác nằm ở tốc độ bay. Shahed thường bay khoảng hơn một trăm kilômét mỗi giờ, chậm hơn rất nhiều so với các mục tiêu mà radar quân sự thường được thiết kế để theo dõi. Những vật thể bay chậm đôi khi bị bộ lọc radar loại bỏ vì dễ bị nhầm với chim hoặc nhiễu môi trường. Khi bay thấp và kích thước nhỏ, UAV có thể vượt qua vòng phát hiện ban đầu trong một số tình huống.
Một yếu tố đáng chú ý nữa là biến thể sử dụng động cơ điện. Nếu các phiên bản trước đây dùng động cơ piston chạy xăng với tiếng nổ đặc trưng thì phiên bản chạy điện gần như loại bỏ hoàn toàn dấu hiệu âm thanh này. Khi bay thấp vào ban đêm UAV hầu như chỉ phát ra tiếng cánh quạt rất nhẹ. Ở khoảng cách vài trăm mét âm thanh đó gần như hòa vào tiếng nền của môi trường nên rất khó nhận ra bằng tai thường. Động cơ điện cũng tạo ra dấu hiệu nhiệt thấp hơn so với động cơ đốt trong, vì vậy việc phát hiện bằng cảm biến hồng ngoại trở nên khó khăn hơn.
Tuy nhiên yếu tố quan trọng nhất không nằm ở từng chiếc UAV riêng lẻ mà ở cách sử dụng chúng. Các cuộc tấn công thường triển khai nhiều UAV cùng lúc từ nhiều hướng khác nhau. Khi hàng chục mục tiêu nhỏ xuất hiện trên màn hình radar trong cùng một thời điểm, hệ thống phòng không phải đồng thời theo dõi, phân loại và quyết định đánh chặn. Trong khi đó mỗi quả tên lửa đánh chặn lại có chi phí cao hơn nhiều so với một UAV cảm tử nhỏ. Khi số lượng mục tiêu tăng lên nhanh chóng hệ thống phòng thủ có thể bị quá tải trong một khoảng thời gian ngắn. Dù phần lớn UAV bị bắn hạ vẫn có khả năng một số chiếc lọt qua.
Vì vậy Shahed-101 không thành công nhờ công nghệ đột phá mà nhờ cách khai thác hiệu quả những giới hạn của phòng không hiện đại. Bay thấp làm giảm khoảng cách phát hiện radar. Diện tích phản xạ nhỏ khiến việc nhận dạng và khóa mục tiêu khó hơn. Động cơ điện giúp tiếp cận gần như không tiếng động. Khi nhiều UAV được phóng cùng lúc hệ thống phòng thủ phải xử lý quá nhiều mục tiêu trong thời gian ngắn. Sự kết hợp của các yếu tố đó khiến một loại vũ khí rất đơn giản vẫn có thể gây ra thách thức đáng kể đối với các mạng lưới phòng không tiên tiến.
dantri.com.vn
baomoi.com
