VTC News chơi cú này ác thật, anh em bán tải vốn đang giai đoạn nhạy cảm

9 phút rưỡi quyền cước liên hoàn thì gượng sao nổi.
ĐIỂM MÙ VẬT LÝ VÀ SỰ HÌNH THÀNH CỦA MỘT LOẠI QUYỀN LỰC ẢO TRONG TÂM TRÍ CỦA NGƯỜI LÁI
00:00
Thưa quý vị, Hà Nội hay thành phố Hồ Chí Minh vào những giờ tan tầm vốn đã là một ma trận của những dòng xe ken đặc. Trong cây ngột ngạt của khói bụi và tiếng còi xe thì sự xuất hiện của những gã khổng lồ bán tải với chiều dài hơn 5 m cao lường lững như một bức tường di động đang trở thành tâm điểm của những cuộc tranh luận không hồi kết.
00:23
Chúng ta vẫn thường gọi chúng là xe bán tải. Một cái tên nghe có vẻ là trung dung, nửa xe con nửa xe tải. Nhưng có một sự thật mà nhiều chủ xe đang cố tình phớt lờ đi. Bản chất của pickup truck chính ngay từ đầu tên tiếng Anh của nó đã khẳng định đây là một chiếc xe tải. Về tại sao mà một phương tiện sinh ra để chở hàng, để chinh phục những cung đường đèo dốc hay là công trường bụi bặm lại đang được hưởng những đặc quyền như một chiếc xe cá nhân nhỏ gọn để tự do lạng lách trong lõi đô thị chật trội.
00:51
Ngày hôm nay hãy cùng chúng tôi tìm hiểu về sự cồng kênh cả về kích thước lẫn tư duy của dòng xe này trong phố thị. Một bài phân tích sẽ khiến cho chúng ta phải nhìn nhận lại đâu là giới hạn của sự tự do cá nhân khi bước vào một không gian chung của hàng triệu con người. Để hiểu tại sao xe bán tải đang trở thành nỗi ám ảnh trong mắt người đi phố, chúng ta cần phân tích sự thật đằng sau cấu trúc cơ khí và những tính toán kinh tế khiến cho lại phương tiện này bị biến tướng công năng tại Việt Nam.
01:18
Trước hết hãy gọi đúng tên trên DNA của nó. Trong tiếng Anh cụm từ pickup truck mang hàm nghĩa rất rõ ràng. Đây là một chiếc xe tải nhỏ có thùng rời. Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở hệ thống khung gầm rời và hệ thống treo nhíp phía sau. Khác với xe con là sedan hay sub đô thị. Sử dụng khung gầm liền khối và lò xo quận để mà ưu tiên được sự êm ái.
01:40
Xe bán tải được thiết kế để chịu tài năng và vận hành ở địa hình khắc nghiệt. Hệ thống nhíp lá cực kỳ cứng, vắt ngang cầu sau, giúp xe tải giữ được hàng tấn hàng hóa. Nhưng mà khi di chuyển xe không trong phố thì nó tạo ra một độ sắp nảy và rung lắc đặc trưng. Về bản chất kỹ thuật, việc lái một chiếc Ford Ranger hay là Toyota Hilux đi uống cà phê trong một ngõ nhỏ cũng giống như bạn đang điều khiển một chiếc xe tải nhẹ nhàng được trang bị nội thất da và loa xịn để mà đánh lừa cảm giác.
02:08
Tại sao mà một phương tiện cồng kềnh, sóc và khó đỗ như vậy lại tràn ngập phố thị? Câu trả lời nằm ở bài toán kinh tế thay vì nhu cầu sử dụng thực tế. Trong nhiều năm qua, xe bán tải tại Việt Nam được hưởng mức thuế tiêu thụ đặc biệt và phí trước bạ thấp hơn rất nhiều so với xe con cùng với dung tích xi lanh.
02:24
Một chiếc sub bảy chỗ hạng chung có thể bị áp thuế phí lên tới hàng trăm triệu đồng. Trong khi đó thì một chiếc bán tải có cùng động cơ, cùng sức mạnh lại rẻ hơn đáng kể. Chính sự chênh lệch này đã tạo ra một làn sóng người dùng mua bán tải nhưng không bao giờ chở hàng. Họ mua xe vì vẻ ngoài hầm hố, vì muốn tiết kiệm được chi phí sở hữu và sau đó thì nghiễm nhiên coi nó là một chiếc xe con để tự do đi lại trong nội đô mọi khung giờ.
02:49
Đây chính là sự nhầm lẫn về công năng. Người dùng thì tận dụng ưu đãi dành cho phương tiện sản xuất kinh doanh như là xe tải để mà phục vụ được nhu cầu hưởng thụ cá nhân là xe con. Hệ quả là những tuyến phố vốn đã chật trội nay phải gánh thêm những khối sắt dài hơn 5 m vốn được sinh ra cho công trường hay là đồi núi nhưng nay lại đang lặng lách giữa dòng xe máy chỉ để phục vụ cái tôi của chủ nhân.
03:10
Khi mà mục đích sử dụng bị đánh cháo áp lực lên hạ tầng đô thị là điều không thể tránh khỏi. Trong môi trường đô thị đất chật người đông như Hà Nội hay là thành phố Hồ Chí Minh, kích thước không chỉ là một thông số kỹ thuật mà là bài toán sinh tồn của hạ tầng giao thông. Khi đặt một chiếc xe bán tải cạnh một chiếc xe con thông thường, sự chênh lệch về không gian chính là nguồn cơn của những đợt ùn tắc kéo dài.
03:32
Hãy làm một phép so sánh trực quan. Một chiếc Toyota Vios đại diện cho dòng sedan hạng B phổ biến có chiều dài chỉ khoảng 4,4 m. Trong khi đó thì một chiếc Ford Ranger điển hình dài tới hơn 5,3 m. Sự chênh lệch gần 1 m chiều dài nghe thì có vẻ nhỏ trên bản vẽ. Nhưng trong thực tế phố cổ hay các tuyến đường nội đô 1 m này chính là khoảng hở sinh tử.
03:54
Tại một ngã tư đèn nỏ, nếu có 10 chiếc xe con dừng chờ, tổng chiều dài hàng đợi là 44 m. Nhưng nếu thay vào đó là 10 chiếc xe bán tải, hàng đợi sẽ kéo dài thêm 10 m nữa, tương đương với diện tích chiếm dụng thêm hai chiếc xe con hoặc là khoảng từ 5 đến bảy chiếc xe máy. Trong quy hoạch giao thông đô thị Việt Nam, việc một phương tiện cá nhân nuốt chừng thêm 1 mét đường đồng nghĩa với việc triệt tiêu cơ hội thoát đi của cả một lần xe máy phía sau trực tiếp biến ùn ứ thành một tắc nghẽn cục bộ.
04:22
Vâng, thưa quý vị, nghe đến đây thôi thì nỗi khổ về không gian của bán tải không chỉ dừng lại khi mà xe lăn bánh mà còn trầm trọng hơn cả khi dừng đỗ. Đa số thì các vạch kẻ đỗ xe trên phố hoặc là trong các tòa nhà cũ được thiết kế cho tiêu chuẩn xe con dài dưới 5 m. Kết quả là gì? Một chiếc xe bán tải khi mà lùi hết cỡ vào chuồng vẫn thường xuyên lòi đuôi ra ngoài vạch quy định từ 30 cho đến 50 cm.
04:44
Trên những con phố nhỏ thì phần đuôi xe dư ra này sẽ biến thành một vật càn hố đen buộc các phương tiện khác phải lấn sang một làn đường ngược chiều để mà lách qua được gây ra những xung đột giao thông liên tục. Chưa kể với chiều rộng và bán kính vòng quay lớn, bán tải cực kỳ khó khăn khi mà xoay sở trong các hầm xe chật hẹp dẫn đến tình trạng tiến thoái lưỡng nan, chặn đứng các dòng xe lưu thông chỉ để thực hiện một cú lùi chuồng.
05:10
Sự cồng kềnh của bán tải trong nội đô không đơn thuần là chuyện xe to xe nhỏ mà là sự xung đột trực diện giữa một phương tiện kích cỡ ngoại cỡ với một hạ tầng đô thị vốn đã quá tải và giả cỗi. Khi mà kích thước đồ xộ kết hợp với một tầm nhìn bị hạn chế, chiếc xe bán tải không còn là phương tiện tiện ích mà đã trở thành một mối đe dọa tiềm tàng trong lòng đô thị.
05:29
Chương này sẽ mổ sẻ hai yếu tố nguy hiểm nhất cấu trúc vật lý và sự biến đổi tâm lý của người cầm lái. Về mặt kỹ thuật xe bán tải sở hữu lợi thế gầm cao giúp tài xế quan sát được xa hơn về phía trước. Tuy nhiên thì cái giá phải trả là một vùng chết cực lớn ngay sắt đầu xe và hai bên sườn. Do nắp capo thường cao ngang ngực một người trưởng thành và phần đầu xe dài.
05:51
Tài xế gần như là điểm mù hoàn toàn với những vật thể thấp ở cự ly gần. Trong bối cảnh phố đông tại Việt Nam, nơi mà xe máy thường xuyên len lỏi và trẻ em có thể chạy băng qua đường vào bất cứ một lúc nào. Đây là một rủi ro kinh khủng. Một chiếc xe máy nhỏ nằm ngay sát mũi xe bán tải có thể hoàn toàn biến mất khỏi tầm mắt của tài xế.
06:10
Chỉ cần một tích tắc thiếu quan sát khi bắt đầu lăn bánh, gã khổng lồ này có thể nuốt chừng những đối tượng yếu thế mà người lái không hề hay biết. Cấu trúc gầm cao, sắt di rời cứng nhắc cũng khiến cho các vụ va chạm với xe bán tải thường để lại hậu quả nặng nề hơn nhiều so với xe con khung gầm liền khối.
06:28
Đáng lo ngại hơn cả là điểm mù vật lý và sự hình thành của một loại quyền lực ảo trong tâm trí của người lái. Sự hầm hố cao lớn của một chiếc xe vô hình chung đã tạo cho tài xế cảm giác mình đang làm chủ mặt đường dẫn đến những hành vi lái xe thiếu chuẩn mực. Chúng ta không khó để bắt gặp những chiếc bán tải bật đèn pha vô tội vạ lạng lách chiếm làn hoặc đè các dòng xe nhỏ hơn như là sedan hay là hback.
06:50
Đây không đơn thuần là một câu chuyện về kỹ năng lái xe kém mà là sự phản ánh của một tâm thế. Tôi to hơn, tôi mạnh hơn thì anh phải nhường đường tôi. Khi một phương tiện được thiết kế để chinh phục thiên nhiên hoang dã lại được mang vào để sử dụng trong không gian chật hẹp của nỗi đô, sự hung hãn trong cấu trúc xe sẽ dễ dàng chuyển hóa thành một sự hung hãn trong hành vi.
07:09
Chính sự thiếu tương thích này đã biến bán tải trở thành một loại phương tiện kém thân thiện nhất với môi trường giao thông xanh và an toàn mà các đô thị đang hướng tới. Trong nỗ lực giải cứu không gian sống, nhiều đô thị lớn trên thế giới đã không còn xem xe bán tải hay là sub cỡ lớn là biểu tượng của sự tiện nghi mà coi đó là gánh nặng của hạ tầng.
07:28
Tại Paris, chính quyền thành phố đã thông qua quy định tăng phí đỗ xe gấp ba lần với những dòng xe nặng trên 1,6 tấn. Thông điệp rất rõ ràng, xe càng to, chiếm càng nhiều diện tích công cộng, bạn càng phải trả nhiều tiền hơn. Tương tự thì London Đôn đã áp dụng phí ùn tắc và các tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt khiến cho việc đưa một cỗ máy đốt dầu cầm kênh vào khu vực trung tâm trở thành một lựa chọn xa xỉ và phi kinh tế.
07:53
Đây là cách mà các nước phát triển dùng công cụ tài chính để mà điều chỉnh được hành vi của con người, buộc họ phải cân nhắc giữa sở thích cá nhân với lợi ích cộng đồng. Tầm nhìn về đô thị tương lai đang dịch chuyển mạnh mẽ sang giao thông siêu nhỏ. Thay vì những chiếc bán tải dài hơn 5 m, các thành phố ưu tiên xe điện mini, xe đạp trợ lực và hệ thống vận tải công cộng sức chứa lớn.
08:14
Một chiếc bán tải chiếm chỗ của bốn đến năm chiếc xe điện nhỏ gọn, trong khi lượng phát thải và tiếng ồn lại lớn hơn gấp nhiều lần. Việc duy trì những gã khổng lồ hầm hố trong lõi của đô thị chật trội là một bước đi ngược lại với xu thế bền vững. Để xây dựng một thành phố đáng sống, sự nhỏ gọn và linh hoạt cùng với thân thiện môi trường mới là một chìa khóa thay vì những cỗ máy chiếm dụng tài nguyên giao thông một cách lãng phí như hiện nay.
08:37
Vâng thưa quý vị, chúng ta không phủ nhận giá trị của những chiếc xe bán tải. Chúng là những ngựa thổ bền bỉ trên những cung đường vùng cao, là người bạn đồng hành đáng tin cậy của những chuyến phiêu lưu dã ngoại và là một công cụ tạo ra giá trị kinh tế tại các công trường. Thế nhưng mà đúng người, đúng thời điểm và quan trọng nhất là đúng không gian mới tạo nên một xã hội văn minh hơn.
08:57
Cố gắng ép một chiếc bán tải công kênh và những con phố cổ nhỏ hẹp của Hà Nội cũng giống như việc chúng ta đang cố mặc một chiếc áo quá khổ và một cơ thể mảnh mai. Nó không chỉ gây cạch gịch cỡm mà còn làm tổn thương chính người mặc và những người xung quanh. Việc xết chặt quản lý phân loại rõ ràng mục đích sử dụng không phải là hành động ngăn sông cấm trợ mà là một bước đi tất yếu để cứu lấy một đô thị đang khó thở vì ùn tắc.
09:22
Giao thông đô thị không thể và không nên được thiết kế để mà phục vụ những sở thích cá biệt nếu sở thích đó xâm phạm đến quyền lợi chung của cả một cộng đồng. Đã đến lúc chúng ta cần phải trả lại sự thông thoáng cho Phố thị bằng những phương tiện phù hợp hơn. Một chiếc xe thực sự đẳng cấp không phải ở việc nó to lớn bao nhiêu mà ở việc nó xuất hiện văn minh và tinh tế như thế nào trong mắt mọi người.