[Funland] Sự thật về các hệ thống phòng không: tốt và kém

thế này thì chấp cả F15EX và F35 lẫn F22 luôn

lâu nay Su-35 bị nato chê vì ko dùng radar AESA, giờ dùng rồi đấy

Xuất hiện video 'tên lửa Iran tránh đạn phòng không Israel'

Xuất hiện video 'tên lửa Iran tránh đạn phòng không Israel'

• 72

Video mới công bố cho thấy vật thể nghi là tên lửa Iran thay đổi đường bay và vượt qua ít nhất hai đạn phòng không Israel.

Video đăng trên mạng xã hội ngày 31/3 cho thấy ít nhất hai quả đạn đánh chặn của Israel lao tới mục tiêu được cho là tên lửa đạn đạo Iran. Tuy nhiên, vật thể này liên tục thay đổi đường bay, khiến hai tên lửa đều không thể đánh trúng mục tiêu.

Chưa rõ thời điểm và vị trí ghi hình, cũng như liệu phòng không Israel có chặn được tên lửa nói trên hay không.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chưa bình luận về thông tin.




Vật thể nghi là tên lửa Iran cơ động tránh đạn phòng không Israel trong video công bố ngày 31/3. Video: X/Megatron_ron
"Đây không phải lần đầu có bằng chứng Iran sử dụng các tên lửa tiên tiến, với khả năng né đạn phòng không của đối phương, để tập kích Israel. Iran từng nhiều lần dùng tên lửa lắp đầu đạn hồi quyển có khả năng cơ động (MaRV) để xuyên thủng lưới phòng không đối phương", biên tập viên Thomas Newdick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định.

MaRV có tính năng tương tự phương tiện lướt siêu vượt âm, nhưng khả năng cơ động kém hơn và chủ yếu vẫn bay theo quỹ đạo cố định trong giai đoạn giữa hành trình. Chúng có thể đột ngột tăng độ cao khi lao tới mục tiêu và tạo ra đường bay trồi sụt, giúp tăng tầm bắn, điều chỉnh hướng bay và gây khó khăn cho lá chắn tên lửa đối phương.

Iran trong nhiều năm phát triển MaRV đối phó lưới phòng không đa tầng được Israel triển khai.




Khoảnh khắc tổ hợp Patriot khai hỏa đánh chặn tên lửa đạn đạo Iran trong video công bố ngày 11/3. Video: X/Clash Report
Bên cạnh đó, giới chuyên gia chỉ ra rằng những hệ thống phòng thủ tên lửa tinh vi nhất không phải lúc nào cũng đạt hiệu quả.

"Một số tên lửa của Iran có khả năng cơ động, làm phức tạp thêm hoạt động đánh chặn. Nỗ lực tính toán quỹ đạo mục tiêu đôi khi sẽ không chính xác. Một chút nhiễu loạn khí quyển cũng đủ để cản trở nỗ lực đánh chặn", Yehoshua Kalisky, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, cho hay.


Giới chuyên gia từng cảnh báo các đợt tấn công trả đũa ban đầu của Iran có thể chỉ sử dụng tên lửa đạn đạo đời cũ, nhằm kéo giãn lưới phòng không đối phương, buộc Mỹ - Israel và đồng minh tiêu hao lượng lớn tên lửa đắt tiền để đối phó. Những vũ khí hiện đại hơn có thể được triển khai ngay khi lưới phòng thủ Mỹ và đồng minh xuất hiện lỗ hổng.

Israel “vỡ trận” phòng không, tên lửa Iran tấn công dữ dội, gây biến động xã hội

Thu Thủy
Hôm qua, undefined
Hệ thống phòng không Israel thất bại trước tên lửa Iran, người dân phản đối chiến tranh, xã hội xuất hiện sự biến động hiếm thấy.
Cảnh tàn phá ở thành phố Dimona (Israel) hôm 22/3 do tên lửa đạn đạo của Iran. Ảnh: Flamingwheels.
Trong nhiều năm qua, Israel thường xuyên sử dụng sức mạnh quân sự trong khu vực. Họ đã hủy diệt Gaza, các bệnh viện, trường học và trại tị nạn đều trở thành mục tiêu không kích. Họ cũng sử dụng vũ lực để chiếm đoạt lãnh thổ, tài nguyên, và mở rộng các khu định cư bất hợp pháp, bất chấp cảnh báo của Liên Hợp Quốc.
Xuất hiện xu hướng chống chiến tranh
Khi Israel bắt đầu hứng chịu những trận oanh kích dữ dội, nhiều người Israel đã đứng lên chống chiến tranh.
Theo một bài đăng trên tờ Haaretz của Israel, khi hành động quân sự chống lại Iran tiếp diễn, tỷ lệ người Israel "ủng hộ mạnh mẽ cuộc chiến" đã giảm đáng kể, từ 74% khi bắt đầu chiến tranh xuống còn 50%, trong khi tỷ lệ mạnh mẽ phản đối cuộc chiến đã tăng từ 4% lên 11,5%. Tờ WSJ ngày 31/3 đưa tin theo khảo sát của viện INSS, số tin có thể đánh bại Iran giảm từ 62% xuống 48%, 20% người được hỏi muốn ngừng chiến ngay lập tức.
Người dân Israel biểu tình chống chiến tranh. Ảnh: Wforum.
Nhiều tổ chức hòa bình đã lần đầu liên kết để phản đối “cuộc chiến không hồi kết”. Tại các thành phố như Tel Aviv và Haifa, lực lượng an ninh Israel đã phải dùng bạo lực giải tán một số cuộc biểu tình phản chiến, nhiều người biểu tình đã bị bắt giữ. Đối với một quốc gia mà toàn bộ dân số được huy động cho chiến tranh, một sự phản đối công khai quy mô lớn như vậy là cực kỳ hiếm.
Tên lửa Iran gây áp lực lớn
Haaretz cũng đưa tin, hệ thống phòng không của Israel đã bị vô hiệu hóa, với tỷ lệ thành công của tên lửa Iran tới 80%. Nếu không tính những tên lửa xịt và trục trặc, có thể nói rằng tên lửa Iran đã hoạt động không bị trừng phạt trên không phận Israel, oanh kích bất cứ nơi nào muốn. Thực tế, không chỉ hệ thống phòng không của Israel thất bại, mà hệ thống phòng không của Mỹ cũng gần như vô dụng. Gần đây, Iran đã tấn công thành công căn cứ không quân Prince Sultan chỉ với một vài tên lửa đạn đạo, phá hủy một số máy bay quân sự có giá trị cao, như máy bay tiếp dầu KC-135 và máy bay cảnh báo sớm E-3G.
Tel Aviv đang bị ném bom thành đống đổ nát mỗi ngày, khu công nghiệp Beersheba thường xuyên bị nhấn chìm trong biển lửa, các tiếng nổ liên tục vang lên tại cảng Haifa. Nhiều người Israel không thể làm việc và nuôi sống gia đình; nhà cửa của họ thường xuyên bị mất điện nước, và họ liên tục bị còi báo động không kích đánh thức vào ban đêm. Sự hào hứng ban đầu về chiến tranh đã phai nhạt, và họ bắt đầu căm ghét nó.
Giờ đây, hệ thống phòng không của Israel đang gặp trục trặc, tên lửa Iran có thể tấn công bất cứ nơi nào muốn. Người Israel đang bắt đầu cảm nhận được nỗi đau của chiến tranh. Trước đây, họ chỉ thấy nhà cửa của người Palestine và Syria bị phá hủy trên truyền hình; giờ đây, chính nhà cửa của họ đang bị tên lửa Iran hủy hoại. Trước đây, họ vui mừng khi thấy quân đội Israel biến Gaza thành đống đổ nát; giờ đây, họ kinh hãi nhìn nhà cửa của mình bị tên lửa Iran san bằng.

Nhà máy lọc dầu ở Haifa bị cháy do tên lửa Iran. Ảnh: QQnews,
Những người ủng hộ chiến tranh, kinh hoàng nhận ra họ đã đi quá xa; Iran khó đối phó hơn nhiều so với tưởng tượng; họ không thể tiếp tục chiến đấu với Iran, nếu không chính họ sẽ là người phải chịu thiệt hại. Vì vậy, nhiều người đang xuống đường, hô hào chấm dứt chiến tranh, không muốn kết cục giống như người Palestine.
Nhưng chiến tranh không kết thúc dễ dàng như vậy. Ngay cả khi Israel muốn ngừng bắn, liệu Iran có đồng ý không? Iran đã phải trả giá đắt để làm tê liệt hệ thống phòng không của Israel và Mỹ. Lúc này là "thời điểm vàng" để đạt được thành công chiến lược; họ phải ra tay khi thời cơ chín muồi, gieo rắc nỗi sợ hãi về mặt tâm lý vào Israel và Mỹ, để "đánh đủ mạnh nhằm tránh thêm hàng trăm đòn nữa".
Cấu trúc phòng không nhiều lớp của Israel
Israel đã xây dựng một hệ thống phòng không và chống tên lửa rất toàn diện để chống lại các cuộc tấn công hỏa lực.
Bệ phóng THAAD (bên trái) và đoạn phim ghi lại khoảnh khắc phương tiện lượn siêu thanh của Iran tấn công mục tiêu quan trọng ở Israel. Ảnh: Wforum.
Hệ thống phòng không và chống tên lửa của Israel này rất hiệu quả chống lại các cuộc tấn công từ một số lượng nhỏ tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình hoặc máy bay không người lái. Tuy nhiên, hệ thống phòng không tinh vi này có một vấn đề là chi phí quá cao! Nó đơn giản là không thể chịu được sự bào mòn của chiến tranh cường độ cao.
Chiến thuật “bào mòn” của Iran
Lần này Iran đã chuẩn bị kỹ lưỡng, trong các cuộc tấn công ban đầu họ chủ yếu sử dụng số lượng lớn máy bay không người lái và tên lửa lỗi thời. Israel đã phóng tên lửa đánh chặn, hy vọng sẽ nhanh chóng khuất phục Iran. Tuy nhiên, cuộc chiến đã kéo dài hơn một tháng, và Iran không chỉ từ chối đầu hàng mà còn bắt đầu sử dụng các loại tên lửa tiên tiến hơn để tấn công Israel.
Sau một tháng giao tranh ác liệt, lực lượng phòng không của Israel đã cạn kiệt kho dự trữ tên lửa đánh chặn hiệu suất cao, ngày càng trở nên kém hiệu quả trước các tên lửa đạn đạo và siêu thanh tiên tiến hơn của Iran. Ví dụ, tên lửa siêu thanh Fateh-2 của Iran, có khả năng đạt tốc độ Mach 15 và cơ động trong khi bay, đã gây khó khăn cực kỳ lớn cho hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo của Israel. Vốn đã có tỷ lệ đánh chặn thành công nó thấp, Israel giờ đây lại thiếu tên lửa đánh chặn cần thiết, thường xuyên phải bất lực nhìn tên lửa Iran bay đến và rơi xuống các thành phố.
Cảnh tượng phòng không Israel đánh chặn tên lửa Iran trên bầu trời Tel Aviv thời kỳ đầu chiến tranh. Ảnh: Sohu.

Hơn nữa, Iran đã phá hủy các đài radar cảnh báo sớm tầm xa và hệ thống THAAD Mỹ triển khai ở Qatar, Jordan và UAE. Những cơ sở này là các thành phần quan trọng của hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa của Israel, cho phép Israel phát hiện sớm các tên lửa đang bay tới và dự đoán điểm rơi, giúp lực lượng phòng không có vài phút để phản ứng. Giờ đây, khi những "con mắt" được triển khai ở tuyến trước này đã bị phá hủy, thời gian phản ứng của toàn bộ hệ thống phòng không đã giảm đáng kể, làm suy giảm hơn nữa tỷ lệ đánh chặn thành công.
Truyền thông Israel, vốn thường chỉ đưa tin tốt, cũng thừa nhận rằng tỷ lệ thành công của các cuộc tấn công tên lửa Iran cao tới 80%, kết luận Israel về cơ bản đã mất khả năng đánh chặn tên lửa Iran. Tin tốt duy nhất với họ là hiện tại Iran mỗi ngày chỉ phóng một số lượng hạn chế tên lửa, và Israel chỉ có thể hy vọng rằng kho tên lửa của Iran sẽ nhanh chóng cạn kiệt.
Một đài radar của hệ thống THAAD bị tên lửa Iran phá hủy. Ảnh: MW.Cán cân chiến tranh và tâm lý xã hội
Với việc tên lửa Iran liên tục rơi xuống các thành phố, ngay cả những người ủng hộ chiến tranh cuồng nhiệt nhất cũng bắt đầu nhận ra rằng Israel không phải là một vùng an toàn tuyệt đối; rằng máy bay chiến đấu của Israel tự do hoạt động trên không phận Iran đồng nghĩa với việc tên lửa Iran cũng có thể tự do hoạt động trên không phận Israel; tên lửa Iran đang phát nổ ở các thành phố của họ mỗi ngày, các khu công nghiệp đang đóng cửa, đầu tư nước ngoài đang rút lui, và tổn thất tiềm tàng của chiến tranh là không thể tính toán được.
Việc người Israel phản đối chiến tranh chứng tỏ hiệu quả của các biện pháp phản công của Iran. Câu hỏi đặt ra bây giờ là kho tên lửa của Iran có thể tồn tại được bao lâu. Chiến sự đang ở giai đoạn “giằng co then chốt”, khi cả hai bên đều chịu tổn thất lớn. Dù Mỹ và Israel vẫn nắm ưu thế trên không, nhưng sau thời gian dài tác chiến cường độ cao, áp lực về nhân lực, kỹ thuật và hậu cần đều gia tăng.
Iran đang phóng ít tên lửa hơn mỗi ngày, trong khi nhiều bệ phóng và kho chứa tên lửa của Iran đã bị phá hủy trong các cuộc không kích, thì những tên lửa còn lại được cất giữ trong các cơ sở ngầm kiên cố và được vận hành bởi các chuyên gia tinh nhuệ nhất. Sẽ vô cùng khó khăn cho Mỹ và Israel để tiếp tục săn lùng những tên lửa này.
Tên lửa tầm trung Khorramshahr-4 được Iran sử dụng để tấn công lãnh thổ Israel. Ảnh: Huanqiu.
Tình hình hiện tại phản ánh hiệu quả nhất định trong phản công của Iran, nhưng cuộc chiến còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như trữ lượng tên lửa, khả năng duy trì chiến dịch và sức chịu đựng kinh tế – xã hội của mỗi bên.

Phòng không Mỹ và Israel lộ điểm yếu chiến lược trước đòn tập kích của Iran
Thứ Tư, 06:09, 01/04/2026


VOV.VN - Trong bối cảnh xung đột với Iran kéo dài, những đợt tập kích tên lửa và máy bay không người lái đã khiến hệ thống phòng không được coi là hàng đầu của Mỹ và Israel bộc lộ các điểm yếu chiến lược.

Phòng không Israel và Mỹ lộ điểm yếu chiến lược
Một tháng sau khi cuộc xung đột với Iran xảy ra, hệ thống phòng không từng được đánh giá cao của Israel bắt đầu bộc lộ những hạn chế. Trong khoảng 10 ngày gần đây, nhiều đô thị lớn như Tel Aviv, Dimona và Arad đã chịu thiệt hại đáng kể khi một số tên lửa của Iran xuyên thủng được hệ thống đánh chặn.

Hệ thống phòng thủ tên lửa Iron Dome. Ảnh: Rafael
Lý giải cho tình trạng này, giới phân tích cho rằng, một trong những yếu tố đầu tiên việc kho tên lửa đánh chặn của Israel suy giảm nhanh, buộc Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) phải phân bổ nguồn lực và ưu tiên bảo vệ các mục tiêu trọng yếu. Tuy nhiên, các lỗ hổng trong hệ thống phòng không có thể xuất phát từ những nguyên nhân sâu xa hơn. Ngay cả trong điều kiện phải lựa chọn mục tiêu, những khu vực đặc biệt quan trọng như Dimona – nơi gần các cơ sở hạt nhân then chốt – nhiều khả năng vẫn được ưu tiên bảo vệ hàng đầu.
Một giả thuyết đáng chú ý khác là vấn đề có thể liên quan đến năng lực phát hiện mục tiêu, thay vì chỉ nằm ở khâu đánh chặn. Cụ thể, việc radar và cảm biến trong mạng lưới phòng không tích hợp giữa Mỹ, Israel và các đối tác vùng Vịnh bị ảnh hưởng có thể làm suy giảm khả năng cảnh báo sớm. Nếu kịch bản này là chính xác, hệ quả sẽ rất nghiêm trọng, bởi các lực lượng và tài sản của Mỹ trong khu vực có thể dễ bị tấn công hơn khi thiếu đi “mắt xích” quan trọng trong nhận diện và đối phó mối đe dọa.

Trước đây, hệ thống phòng không nhiều lớp của Israel vẫn được coi là gần như “bất khả xâm phạm”. Lớp phòng thủ đầu tiên – Vòm Sắt – được thiết kế để đánh chặn các tên lửa tầm ngắn, như những loại do Hezbollah hoặc Hamas sử dụng, nhằm bảo vệ các đô thị và cơ sở hạ tầng. Tuy vậy, hệ thống lại kém hiệu quả hơn khi đối mặt với các mối đe dọa phức tạp hơn từ Iran, trong đó có tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái tầm xa.
Để đối phó với các mối đe dọa tầm trung và tầm xa, Israel triển khai thêm nhiều lớp phòng thủ như David’s Sling, Arrow 2 và Arrow 3, cùng với hệ thống THAAD do Mỹ cung cấp. Trong đó, David’s Sling đánh chặn mục tiêu trong khí quyển, còn hệ thống Arrow được thiết kế để tiêu diệt tên lửa ngoài khí quyển, giúp tăng hiệu quả đối với các mục tiêu đạn đạo. Israel cũng nhận được hỗ trợ từ các hệ thống THAAD triển khai trong lãnh thổ và từ lực lượng không – hải quân Mỹ tại khu vực.
Năng lực tấn công bất ngờ của Iran
Việc Iran gia tăng khả năng xuyên thủng cấu trúc phòng thủ nhiều tần này đã khiến giới quan sát bất ngờ, đặc biệt trong bối cảnh năng lực quân sự của Tehran cũng chịu tổn thất nhất định.
Một số báo cáo cho thấy Israel đã sử dụng tới khoảng 80% lượng đạn phòng không tiên tiến chỉ trong ba tuần đầu xung đột. Điều đó buộc nước này phải phụ thuộc nhiều hơn vào các hệ thống khác. Ngoài ra khả năng phòng thủ của Israel có thể không được thiết kế để đối phó với cường độ tấn công lớn như hiện nay.
Bên cạnh đó, Iran được cho là đã sử dụng số lượng lớn máy bay không người lái và các loại vũ khí có khả năng tấn công dồn dập, nhằm gây quá tải cho hệ thống phòng không. Về lý thuyết, việc gia tăng số lượng mục tiêu có thể làm giảm hiệu quả đánh chặn, bởi không hệ thống nào đạt tỷ lệ thành công tuyệt đối. Tuy nhiên, do Iran từng sử dụng các phương thức tương tự trong những xung đột trước đây với hiệu quả thấp hơn, giả thuyết này vẫn chưa hoàn toàn giải thích được những diễn biến gần đây.
Một số nhà phân tích cho rằng, những điểm yếu của hệ thống phòng không Israel có thể không xuất phát từ bên trong, mà liên quan đến mạng lưới phòng không tích hợp rộng lớn giữa Mỹ và Israel trên toàn khu vực Trung Đông.
Dù Israel sở hữu và tự sản xuất nhiều hệ thống tiên tiến năng lực phòng không của nước này vẫn gắn chặt với mạng lưới do Mỹ dẫn dắt. Hai bên chia sẻ dữ liệu tình báo, thông tin từ radar và cảm biến triển khai khắp khu vực. Vì vậy, bất kỳ tổn thất nào đối với mạng lưới này đều có thể làm suy giảm đáng kể hiệu quả phòng thủ của cả Israel và Mỹ.
Suy giảm hiệu quả phòng thủ
Một số báo cáo dựa trên ảnh vệ tinh cho thấy ít nhất 10 địa điểm radar của Mỹ tại Trung Đông đã bị máy bay không người lái của Iran tấn công kể từ khi xung đột bùng phát. Các mục tiêu mà Iran nhắm tới bao gồm radar AN/TPY-2 thuộc hệ thống THAAD và radar mảng pha AN/FPS-132 tại Qatar. Việc mất một radar đơn lẻ khó có thể làm tê liệt toàn bộ hệ thống, nhưng tổn thất ở quy mô lớn hơn có thể làm suy giảm đáng kể khả năng phát hiện và phản ứng trước các mối đe dọa.
Đáng chú ý, khả năng bảo vệ các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực cũng đang bị đặt dấu hỏi. Một số thông tin gần đây cho thấy nhân sự Mỹ buộc phải rời khỏi nhiều căn cứ ở vùng Vịnh do lo ngại an ninh, chuyển sang các địa điểm thay thế. Trên thực tế, có những vụ tấn công gây thiệt hại cho máy bay và gây thương vong cho binh sĩ Mỹ tại các căn cứ này.
Việc nhiều căn cứ lớn của Mỹ tại Trung Đông – vốn được trang bị hoặc bảo vệ bởi các hệ thống phòng không tiên tiến – vẫn dễ bị tấn công cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở việc thiếu tên lửa đánh chặn hay hệ thống chống máy bay không người lái, mà có thể sâu xa hơn, liên quan đến cấu trúc và hiệu quả vận hành của toàn bộ mạng lưới phòng không.
Thông tin về việc Lầu Năm Góc điều chuyển một số thành phần của các hệ thống THAAD và Patriot từ châu Á sang Trung Đông càng củng cố nhận định này. Quyết định tái phân bổ từng bộ phận, thay vì triển khai toàn bộ hệ thống, cho thấy Mỹ nhiều khả năng đang tìm cách khắc phục hoặc thay thế các linh kiện bị hư hại, đặc biệt là radar và cảm biến – những thành tố then chốt trong chuỗi phòng thủ.
Nếu mạng lưới phòng không của Mỹ tại Trung Đông bị suy giảm, điều này có thể dẫn đến hệ quả nghiêm trọng, không chỉ đối với chiến dịch hiện tại mà còn ảnh hưởng đến các kịch bản xung đột trong tương lai, cũng như năng lực phòng thủ trong nước. Thách thức cấp bách hơn với Lầu Năm Góc có thể là khôi phục và củng cố hệ thống cảm biến và radar – nền tảng của toàn bộ kiến trúc phòng không.
Đây là nhiệm vụ phức tạp hơn nhiều so với việc tăng sản lượng đạn dược, do việc sửa chữa và thay thế các hệ thống công nghệ cao đòi hỏi thời gian, chi phí và nguồn lực lớn.
Giới chuyên gia cho rằng Mỹ cần đẩy nhanh chuyển đổi sang các hệ thống giám sát và đánh chặn dựa trên không gian và vệ tinh, đồng thời tăng cường bảo vệ cơ sở hạ tầng quân sự hiện có. Nhưng những hoạt động này đòi hỏi sự đầu tư lớn và cần nhiều nguồn lực để triển khai.

phòng không Mỹ vô dụng

Ảnh vệ tinh 'radar, máy bay mắt thần' Mỹ trúng đòn của Iran

Ảnh vệ tinh 'radar, máy bay mắt thần' Mỹ trúng đòn của Iran

• 18

Ảnh mới công bố cho thấy radar AN/TPY-2 và máy bay cảnh báo sớm E-3 Mỹ bị phá hủy sau đòn tập kích vào căn cứ Prince Sultan.

Ảnh vệ tinh thương mại do hãng Airbus chụp hồi đầu tuần và được đài CNN phân tích hôm 2/4 cho thấy hàng loạt thiệt hại ở căn cứ Prince Sultan, miền trung Arab Saudi, sau các đòn tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran.

Trong ảnh đầu tiên, các thành phần của radar cảnh giới AN/TPY-2 được đưa ra ngoài trời, bên cạnh nhà chứa đã bị phá hủy. Đài ăng-ten đã bị cháy sém và mất đi một mảng lớn. Khu vực này hứng đòn tập kích của Iran hôm 1/3, nhưng các ảnh vệ tinh trước đó chỉ giúp xác nhận nhà chứa bị đánh trúng, không rõ có radar ở trong hay không.


Các thành phần của radar AN/TPY-2 tại căn cứ Prince Sultan hôm 29/3. Ảnh: Airbus

AN/TPY-2 được coi là "mắt thần" của THAAD, giúp hệ thống phát hiện và đánh chặn tên lửa đạn đạo đối phương từ xa. Tài liệu ngân sách của Bộ Quốc phòng Mỹ cho thấy mỗi đài AN/TPY-2 có giá xuất xưởng khoảng 485 triệu USD, trong đó riêng ăng-ten có chi phí khoảng 136 triệu USD.

Nếu tính cả cấu hình theo yêu cầu khách hàng, hỗ trợ vận hành, bảo dưỡng và nâng cấp, mỗi tổ hợp có thể đạt giá trị khoảng 1 tỷ USD. Nỗ lực thay thế chúng trong ngắn hạn là không đơn giản, khi tổng cộng chỉ có 16 đài AN/TPY-2 được xuất xưởng.

Bức ảnh thứ hai cho thấy thiệt hại rõ nét với máy bay cảnh báo sớm E-3G Sentry sau cuộc tấn công của Iran vào căn cứ Prince Sultan hôm 27/3. Phần thân giữa máy bay đã bị phá hủy và cháy đen, đĩa radar nằm trên lưng phi cơ cũng đổ sập xuống đất.


Máy bay cảnh báo sớm E-3 Mỹ sau khi trúng đòn trong ảnh chụp hôm 29/3. Ảnh: Airbus

CNN chỉ ra rằng có hai máy bay E-3 đang đậu ngoài trời khi ảnh được chụp hôm 29/3, chỉ cách vị trí máy bay trúng đòn khoảng 1.300 m, đồng nghĩa chúng không được cất vào nhà chứa sau vụ tấn công. Một số khí tài khác, trong đó có phi cơ tiếp dầu KC-135 và máy bay cảnh báo sớm E-2 Hawkeye, cũng đậu ở chỗ trống trải.

CNN không công bố đầy đủ ảnh về các phi cơ nói trên.

Ảnh do vệ tinh Sentinel-2L của châu Âu chụp hôm 30/3 cũng cho thấy nhiều địa điểm tại căn cứ Prince Sultan trúng đòn tập kích của Iran. Trong số này có vết cháy đen ở bãi đỗ, được cho là 1-2 máy bay tiếp dầu KC-135 bị phá hủy, cùng vị trí máy bay E-3G ở đường lăn gần đầu đường băng. Một nhà chứa cỡ lớn dành cho vận tải cơ C-130 cũng nhiều lần bị tấn công.




Ảnh vệ tinh chụp căn cứ Prince Sultan trước và sau các đòn tấn công của Iran. Video: X/EGYOSINT
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó thông báo đã sử dụng UAV tự sát Shahed-136, có trị giá 20.000-50.000 USD, để tập kích hàng loạt khí tài Mỹ, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và radar AN/TPY-2.

Đài NPR hôm 30/3 dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết đòn đánh vào căn cứ Prince Sultan đã khiến hai máy bay E-3 bị hư hại, chứ không phải một chiếc như thông tin ban đầu. Khoảng 15 quân nhân Mỹ đã bị thương, trong đó một số ca thuộc diện chấn thương nghiêm trọng.


Máy bay E-3 và 5 phi cơ tiếp dầu đậu ngoài trời ở căn cứ Prince Sultan hôm 29/3. Ảnh: Airbus

E-3 Sentry được ví như "máy bay mắt thần" nhờ khả năng phát hiện phi cơ từ khoảng cách hàng trăm km. Ngoài thiệt hại về tài chính, với mỗi máy bay E-3G có giá ước tính hơn 500 triệu USD, giới chuyên gia đánh giá sự việc có nguy cơ làm suy giảm năng lực kiểm soát chiến trường của không quân Mỹ.

Sân bay Prince Sultan là một trong những căn cứ đồn trú chủ chốt của Mỹ ở nước ngoài. Cơ sở này đã nhiều lần bị Iran nhắm mục tiêu kể từ đầu xung đột. Ảnh vệ tinh chụp trước khi chiến sự bùng phát cho thấy lực lượng Mỹ triển khai ở đây gồm ít nhất 19 máy bay tiếp dầu KC-46A và KC-135, cùng 6 phi cơ E-3 Sentry và 3 máy bay liên lạc chiến trường E-11A.

Phòng không chắp vá, tự chế của 1 Iran bị bao vây cấm vận trong 1 ngày bắn rụng hàng loạt máy bay hiện đại nhất thế giới của Mỹ

Iran công bố mảnh vỡ nghi của tiêm kích F-15E Mỹ bị bắn hạ

Iran công bố mảnh vỡ nghi của tiêm kích F-15E Mỹ bị bắn hạ

• 46

Iran tuyên bố bắn hạ tiêm kích F-35 Mỹ và công bố ảnh mảnh vỡ, nhưng một số chuyên gia cho rằng chúng thuộc về chiến đấu cơ F-15E.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm nay tuyên bố đã sử dụng "hệ thống phòng không hải quân tiên tiến" để bắn hạ một tiêm kích F-35 Mỹ trên bầu trời miền trung nước này. IRGC thêm rằng máy bay thuộc biên chế phi đoàn đồn trú tại căn cứ không quân Lakenheath ở Anh, nhấn mạnh nó đã bị vỡ vụn nên chưa thể xác định số phận người lái.

Hãng thông tấn Tasnim của Iran cùng ngày công bố hình ảnh các mảnh vỡ được cho là của tiêm kích Mỹ bị bắn rơi, gồm một phần đầu cánh chính với dải đèn định vị ban đêm và cánh đuôi đứng có phù hiệu Lực lượng Không quân Mỹ ở châu Âu (USAFE).


Các mảnh vỡ được cho là của tiêm kích Mỹ bị Iran bắn hạ hôm 3/4. Ảnh: Tasnim

David Cenciotti, tổng biên tập chuyên trang hàng không quân sự Aviationist, nhận định đây thực chất là mảnh vỡ của tiêm kích hạng nặng F-15E, không phải chiến đấu cơ tàng hình F-35. "Vạch màu đỏ trên cánh đuôi đứng là dấu hiệu nhận diện của Phi đoàn Tiêm kích số 494, đơn vị F-15E đồn trú tại căn cứ Lakenheath ở Anh và đã triển khai tới Jordan cho chiến dịch tấn công Iran", ông cho hay.

Các hình ảnh khác cho thấy cụm thiết bị tác chiến điện tử kỹ thuật số (DEWS) thường được bố trí ở chót đuôi tiêm kích F-15E, cũng như hố sâu được cho là nơi máy bay lao xuống đất.


Mảnh vỡ được cho là tổ hợp DEWS của tiêm kích F-15E trong ảnh do Iran công bố hôm nay. Ảnh: PressTV

Cenciotti chỉ ra rằng chưa có dấu hiệu nào cho thấy những hình ảnh này đã được chỉnh sửa hoặc tạo bằng AI. Ông cũng bác bỏ ý kiến cho rằng đây là hiện trường tiêm kích F-15E Mỹ rơi do bị Kuwait bắn nhầm hồi đầu tháng 3, do địa hình trong ảnh không trùng khớp với bất kỳ khu vực nào ở Kuwait.

IRGC trước đó cũng tuyên bố bắn hạ một tiêm kích Mỹ trên không phận đảo Qeshm ở miền nam Iran, kèm theo video từ cảm biến hồng ngoại đang bám bắt một máy bay liên tục cơ động và thả mồi bẫy, nhưng không có cảnh máy bay trúng đạn hay bị rơi.




Phi cơ được cho là tiêm kích Mỹ bị Iran nhắm mục tiêu trong video đăng ngày 3/4. Video: Tasnim
Cenciottin cho rằng đây dường như là chiến đấu cơ F-15, nhưng chưa rõ có liên quan đến những mảnh vỡ được công bố hay không.

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa đưa ra bình luận về hình ảnh các mảnh vỡ, nhưng khẳng định "tất cả chiến đấu cơ Mỹ đã được kiểm đếm".

Nếu được xác nhận, đây sẽ là máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị bắn rơi trên vùng trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát.


Nơi được cho là địa điểm tiêm kích Mỹ rơi sau khi bị bắn hạ ở Iran hôm 3/4. Ảnh: PressTV

CENTCOM hôm 19/3 thông báo một tiêm kích tàng hình F-35A Mỹ phải hạ cánh khẩn cấp sau khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu trên bầu trời Iran, nhưng không nêu nguyên nhân cụ thể.

IRGC sau đó công bố video cảm biến hồng ngoại đang bám bắt chiếc F-35A, trước khi tên lửa phòng không phát nổ ở khoảng cách gần và khiến nó bị hư hại. Tạp chí Air & Space Forces của Mỹ hôm 22/3 dẫn nguồn thạo tin cho biết sự việc đã khiến máy bay hỏng nặng và khó lòng trở lại hoạt động trong tương lai gần, phi công cũng bị thương do trúng mảnh văng.

Quảng cáo

























Tiêm kích đa năng F-15E Strike Eagle được Mỹ phát triển vào thập niên 1980, dựa trên thiết kế chiến đấu cơ hai chỗ ngồi F-15B. Mỗi chiếc có giá xuất xưởng khoảng 31 triệu USD vào thời điểm năm 1998, tương đương gần 62 triệu USD hiện nay, chưa kèm theo vũ khí.

Biến thể này được bổ sung khả năng tiến công mặt đất với độ chính xác cao, thay vì chỉ giới hạn ở năng lực đối không như dòng F-15 nguyên bản, có khả năng thực hiện các nhiệm vụ công kích sâu trong không phận đối phương mà không cần phụ thuộc vào máy bay tác chiến điện tử hoặc tiêm kích hộ tống.



Một phi công tiêm kích Mỹ 'được giải cứu ở Iran'

Một phi công tiêm kích Mỹ 'được giải cứu ở Iran'

• 44

Truyền thông Israel và Mỹ đưa tin một trong hai phi công điều khiển tiêm kích bị Iran bắn rơi đã được giải cứu.

CBS News dẫn lời hai quan chức Mỹ am hiểu vấn đề xác nhận tiêm kích F-15E của nước này đã bị bắn rơi trên bầu trời Iran và một trong hai phi công điều khiển máy bay đã được các lực lượng Mỹ giải cứu. Chiến dịch tìm kiếm phi công còn lại vẫn tiếp tục diễn ra.

Kênh Channel 12 của Israel cũng đưa thông tin tương tự, cho biết phi công Mỹ đã được sơ tán khỏi Iran.




Đội hình máy bay Mỹ được cho là đang tiến hành chiến dịch giải cứu phi công tiêm kích ở Iran ngày 3/4. Video: X/Ramin Khanizadeh
Trước đó, video trên mạng xã hội cho thấy 3 máy bay Mỹ di chuyển tầm thấp ở miền trung Iran, dường như để tìm phi công tiêm kích mà Tehran tuyên bố bắn hạ.

Phóng viên hãng tin Tasnim tại tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad dẫn lời các nguồn tin cho hay lực lượng Mỹ đã triển khai chiến dịch tìm kiếm từ sáng nay nhằm giải cứu các phi công. Chiến dịch này có sự tham gia của trực thăng HH-60 và một máy bay tìm kiếm cứu nạn chiến đấu HC-130J Combat King II.

Những nỗ lực giải cứu dường như đã được ghi lại trong một số video đăng tải trên mạng xã hội. Trong video, có thể thấy một máy bay đang bay thấp gần mặt đất trong khi hai trực thăng theo sát phía sau.


Chiếc ghế phóng thoát hiểm của phi công được tìm thấy ở Iran, phù hợp với loại được sử dụng trên tiêm kích F-15. Ảnh: CNN

Hiện chưa rõ vị trí chính xác chiếc tiêm kích bị rơi tại Iran. Quân đội Mỹ và Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận về số phận hay tình trạng của các phi công.

Sự việc, nếu được xác nhận, sẽ đánh dấu lần đầu tiên một máy bay Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Iran trong suốt cuộc xung đột.

Quảng cáo

























Hình ảnh do truyền thông nhà nước Iran công bố cùng ngày cho thấy một chiếc ghế phóng thoát hiểm trên tiêm kích bị hư hại nằm trên mặt đất. Phân tích của CNN chỉ ra rằng chiếc ghế phù hợp với mẫu được sử dụng trên tiêm kích F-15E. Một phân tích trước đó từ CNN về các hình ảnh do truyền thông Iran công bố cũng cho thấy những mảnh vỡ máy bay khớp với hình ảnh tư liệu về một chiếc F-15 thuộc biên chế không quân Mỹ.

Iran tuyên bố bắn rơi cường kích A-10 Mỹ gần eo biển Hormuz

Iran tuyên bố bắn rơi cường kích A-10 Mỹ gần eo biển Hormuz

• 65

Iran thông báo đã bắn hạ một cường kích A-10 Mỹ, báo NY Times cho biết phi công phóng ghế thoát hiểm và được giải cứu an toàn.

"Văn phòng thông tấn quân sự cho biết một cường kích A-10 Mỹ đã bị hệ thống phòng không Iran bắn rơi ở vùng biển phía nam và rơi xuống khu vực thuộc vịnh Ba Tư", hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin hôm nay.

Báo New York Times trước đó dẫn lời hai quan chức Mỹ giấu tên cho biết một cường kích A-10 rơi tại vịnh Ba Tư.

Một quan chức Mỹ xác nhận với CNN rằng chiếc A-10 bị Iran bắn trúng. "Phi công đã cố gắng điều khiển máy bay ra khỏi không phận đối phương trước khi phóng ghế thoát hiểm", người này cho hay. NBC đưa tin phi công đã được giải cứu ở Kuwait.




Cường kích A-10 tiếp dầu khi tham gia chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng ngày 9/3. Video: USAF
Theo ABC News, sự việc xảy ra khi chiếc A-10 đang yểm trợ hỏa lực cho lực lượng tìm kiếm cứu nạn tổ bay F-15E bị bắn rơi ở Iran.

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin trên.

Quảng cáo


























Bỏ qua







Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Cain hồi giữa tháng 3 thông báo phi đội cường kích A-10 đã "bắt đầu tham chiến và đang săn tìm xuồng các tấn công nhanh trên eo biển Hormuz".

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth ngày 26/3 tuyên bố năng lực phòng thủ bờ biển của Iran "đã bị hạn chế tối đa", tới mức cường kích A-10 cùng trực thăng AH-64 Apache có thể "bay tự do khắp không phận Iran", trong đó có cả eo biển Hormuz.


Vị trí eo biển Hormuz. Đồ họa: AP

A-10 là cường kích do hãng Fairchild Republic phát triển từ đầu thập niên 1960 để thay thế dòng A-1 Skyraider, sản xuất hàng loạt từ năm 1972 và biên chế vào không quân Mỹ năm 1977.

Đây là máy bay được chế tạo chuyên biệt cho nhiệm vụ yểm trợ đường không tầm gần cho bộ binh, ưu tiên khả năng tấn công xe tăng, thiết giáp và lực lượng mặt đất đối phương, khiến chúng được mệnh danh là "sát thủ diệt tăng". Những chiếc A-10 cũng có thể đóng vai trò trạm kiểm soát không lưu tiền phương, điều phối các chiến đấu cơ khác tấn công mục tiêu mặt đất.

Điểm mạnh của A-10 là độ bền và khả năng sống sót cao. Phi công được bảo vệ bởi phần thân dạng bồn tắm làm bằng titan, có thể chịu được đạn pháo 23 mm. Động cơ máy bay được bố trí trên cánh đuôi ngang và trong cánh đuôi đứng, giúp chúng không hút các mảnh vụn từ đường băng dã chiến và hạn chế một phần tín hiệu nhiệt trước đầu dò hồng ngoại của tên lửa vác vai.


Cường kích A-10 tham gia chiến dịch nhằm vào Iran ngày 9/3. Ảnh: USAF

Dù vậy, A-10 cũng tồn tại một số điểm yếu như tốc độ chậm, khả năng cơ động kém, thiếu các hệ thống gây nhiễu và chỉ thị mục tiêu tiên tiến. Điều này khiến chúng chỉ có thể phát huy tối đa ưu thế khi không quân Mỹ đã làm chủ hoàn toàn bầu trời, không còn mối đe dọa từ tiêm kích và các tổ hợp tên lửa phòng không đối phương.

khủng khiếp thật, không quân số 1 thế giới mà trong 1 ngày bị phòng không không quân dặt dẹo bị bao vây cấm vận suốt gần 1/2 thế kỉ bắn rụng đến 5 chiếc


gsm615 Cucumin cocsku Đông86

hot
theo Scott Writer (Scott Taylor, một nhà bình luận quốc phòng trên PNI Atlantic News) là 40 chiếc F35 bị đánh trên nhà chứa. Phòng không Israel, Mỹ bất lực

Tên lửa Patriot khủng hoảng vì “kẹt” linh kiện quan trọng nhất

Thu Thủy
Hôm qua, undefined
Mỹ ký thỏa thuận trực tiếp với Boeing, thay đổi cách mua sắm, nhằm rút ngắn chuỗi cung ứng và tăng nhanh sản lượng tên lửa Patriot PAC-3 trong bối cảnh thiếu hụt linh kiện.
Quân đội Mỹ đang bị thiếu tên lửa đánh chặn Patriot PCA-3 nghiêm trọng do tiêu hao nhiều trong việc đối phó với các cuộc tấn công của UAV và tên lửa Iran. Ảnh: Creaders.
Quân đội Mỹ từ lâu đã phải đối mặt với bài toán hạn chế công suất sản xuất của tên lửa Patriot phiên bản 3 (PAC-3) và trở thành khủng hoảng thiếu trong cuộc chiến với Iran hiện nay. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở việc linh kiện quan trọng dùng để khóa mục tiêu – “đầu dò dẫn đường” (Seeker) – luôn trong tình trạng cung không đủ cầu.
Lầu Năm Góc ký thỏa thuận tăng sản lượng với Boeing
Theo Reuters, hôm 1/4, Lầu Năm Góc đã công bố và ký thỏa thuận khung với Boeing, dự kiến trong vòng 7 năm sẽ tăng sản lượng linh kiện này lên gấp 3 lần. Giá cổ phiếu của Boeing tăng 5,2% ngay sau khi Lầu Năm Góc đưa ra thông báo rằng công ty này sẽ tăng sản lượng linh kiện tên lửa dẫn đường PAC-3.
Động thái này phản ánh việc quân đội Mỹ đang đẩy nhanh tiến độ tháo gỡ các điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng đạn dược, đồng thời nâng cao năng lực sản xuất các linh kiện then chốt.
Trong chuỗi sản xuất tên lửa PAC-3 của Lockheed Martin, bộ phận thiết bị dẫn đường do Boeing sản xuất là thành phần cốt lõi bảo đảm độ chính xác khi đánh chặn. Tuy nhiên, do quy trình sản xuất phức tạp, năng lực sản xuất hạn chế của linh kiện này từ lâu đã trực tiếp ảnh hưởng đến số lượng tên lửa hoàn chỉnh có thể bàn giao.
Lầu Năm Góc từng rơi vào tình trạng “có thân tên lửa nhưng phải chờ đầu dò”, khiến việc mua sắm và trang bị vũ khí bị đình trệ. Thỏa thuận lần này được Lầu Năm Góc ký thẳng với Boeing nhằm trực tiếp giải quyết điểm nghẽn đó.
Một điểm đáng chú ý khác của thỏa thuận là sự thay đổi trong mô hình mua sắm của quân đội Mỹ. Theo ông Michael Duffey – quan chức phụ trách mua sắm quốc phòng của Lầu Năm Góc – Bộ Quốc phòng Mỹ đã thay đổi cách làm trước đây (chỉ đàm phán với nhà thầu chính Lockheed Martin), nay chuyển sang ký trực tiếp với nhà cung cấp linh kiện then chốt này là Boeing. Mục tiêu của cải cách này là rút ngắn chuỗi cung ứng, qua đó nâng cao hiệu quả và tốc độ sản xuất.

Vì sao “đầu dò” là nút thắt lớn nhất phải tháo gỡ?
Trước hết, đây là phần khó nhất về công nghệ. “Đầu dò” (seeker) của tên lửa Patriot PAC-3 không chỉ là một cảm biến, mà là cả một hệ thống tích hợp, bao gồm: radar chủ động (AESA) thu nhỏ, cảm biến hồng ngoại, bộ xử lý tín hiệu thời gian thực và thuật toán AI/nhận dạng mục tiêu.
Để làm được đầu dò, cần phải có chip bán dẫn hiệu năng cao (chịu nhiệt, chịu rung), thuật toán xử lý tín hiệu cực nhanh và vật liệu đặc biệt để chế radome, cảm biến. Đây là tổ hợp của nhiều ngành đỉnh cao: vi điện tử, vật lý, AI, vật liệu… nên cực khó mở rộng sản xuất.
Đầu dò là mắt và não của tên lửa; là phần khó sản xuất nhất, dễ bị thiếu nhất và cũng quan trọng nhất của tên lửa Patriot PAC-3. Ảnh: WSJ.
Thứ hai, sản xuất đầu dò không thể “copy-paste” như thân tên lửa. Thân tên lửa có thể sản xuất hàng loạt kiểu công nghiệp cơ khí; nhưng đầu dò đòi hỏi độ chính xác vi mô, đòi hỏi quy trình kiểm định cực kỳ nghiêm ngặt (sai số nhỏ là trượt mục tiêu) và tỷ lệ lỗi cao, nhiều sản phẩm bị loại. Những điều này khiến việc sản xuất đầu dò chậm, khó tăng tốc, dễ “tắc cổ chai”.
Thứ ba, đây còn là chuỗi cung ứng cực kỳ nhạy cảm. Một đầu dò cần phải có chip cao cấp (liên quan đến kiểm soát xuất khẩu), linh kiện quang học, bán dẫn đặc biệt và đất hiếm. Chỉ cần thiếu một linh kiện nhỏ là cả quả tên lửa không hoàn thiện được.

Thứ tư, đây là phần quyết định tên lửa “bắn trúng hay không”. Đầu đạn mạnh đến đâu mà không trúng mục tiêu cũng vô dụng; đặc biệt với các hệ thống như Patriot PAC-3 đánh chặn kiểu va chạm trực tiếp (“hit-to-kill”), sai lệch vài mét là trượt hoàn toàn mục tiêu.
Vì vậy, đầu dò là yếu tố quyết định hiệu quả chiến đấu của tên lửa, không phải thuốc nổ. Tóm lại, “đầu dò” là mắt và não của tên lửa; là phần khó sản xuất nhất, dễ bị thiếu nhất và cũng quan trọng nhất. Vì vậy, nó trở thành nút thắt cổ chai của toàn bộ chuỗi sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3.
Mỹ tăng tốc mở rộng kho đạn và chuỗi cung ứng
Thỏa thuận với Boeing vừa ký không phải là trường hợp cá biệt. Theo thông báo của Lầu Năm Góc, từ đầu năm 2026 đến nay, Mỹ đã liên tục thúc đẩy mở rộng năng lực sản xuất đối với nhiều loại đạn dược quan trọng. Trong đó, sản lượng hàng năm của hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) được nâng từ 96 quả lên 400 quả. Đồng thời, thông qua hãng RTX – một “ông lớn” quốc phòng thế giới - Mỹ cũng tăng quy mô sản xuất tên lửa hành trình Tomahawk và tên lửa không đối không AMRAAM, cũng như đẩy nhanh tiến độ đưa vào vận hành dây chuyền sản xuất tên lửa tấn công chính xác (PrSM).
Bộ Quốc phòng Mỹ gần đây đã triển khai mở rộng sản xuất trên nhiều hạng mục đạn dược, bao gồm cả các hệ thống phòng không và tấn công, đi kèm với các khoản đầu tư cơ sở hạ tầng quy mô lớn. Chẳng hạn, Boeing đã đầu tư hơn 200 triệu USD để mở rộng dây chuyền sản xuất, trong khi tập đoàn công nghệ hàng không Honeywell cũng chi 500 triệu USD để nâng cấp các linh kiện liên quan đến dẫn đường và tác chiến điện tử. Những động thái này cho thấy quân đội Mỹ đang thúc đẩy tích hợp toàn bộ chuỗi cung ứng nhằm tăng tốc năng lực cung ứng đạn dược.

Đoạn video xác nhận hệ thống phòng không Iran bắn hạ máy bay F-16 của đối phương.
Trung Đông, Máy bay và Phòng không
Ban biên tập Tạp chí Military Watch
Ngày 3 tháng 4 năm 2026


Máy bay F-16 và vụ bắn hạ trên không phận Iran

Hình ảnh đã xác nhận việc lực lượng phòng không Iran bắn hạ thành công một máy bay chiến đấu F-16 gần đảo Qeshm vào ngày 2 tháng 4, trong bối cảnh Lực lượng vũ trang Iran tiếp tục dựa nhiều vào các hệ thống tên lửa đất đối không tầm ngắn và tầm trung dẫn đường bằng hồng ngoại để đối phó với máy bay địch. Cả Không quân Hoa Kỳ và Không quân Israel đều sử dụng F-16 làm phương tiện chủ lực cho các cuộc tấn công trên không, điều này gây ra sự không chắc chắn đáng kể về việc máy bay chiến đấu của quốc gia nào đã bị phá hủy. Không quân Hoa Kỳ vận hành các biến thể tiên tiến và hiện đại hơn nhiều của máy bay chiến đấu này, được nâng cấp lên tiêu chuẩn F-16V 'thế hệ 4+' hiện đại , trong khi F-16 của Israel thiếu các thiết bị điện tử hàng không hoặc radar tiên tiến tương đương. Mặc dù các đối tác chiến lược khác của Hoa Kỳ và Israel như Jordan, Bahrain và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cũng vận hành F-16, nhưng họ chủ yếu sử dụng chúng cho nhiệm vụ phòng không để hỗ trợ chiến dịch rộng lớn hơn do Hoa Kỳ dẫn đầu, và không được biết là đã tiến hành các hoạt động tấn công gần lãnh thổ Iran.




Việc kho tên lửa tầm xa của Mỹ và Israel nhanh chóng cạn kiệt được cho là đã buộc lực lượng không quân của cả hai nước phải hoạt động gần hơn hoặc trong lãnh thổ Iran để sử dụng các loại bom trọng lực có chi phí thấp hơn và dồi dào hơn. Tuy nhiên, điều này tiềm ẩn rủi ro lớn hơn đáng kể, đặc biệt đối với các máy bay chiến đấu thiếu khả năng tàng hình tiên tiến như F-16. Cụ thể, các máy bay F-16 của Israel sử dụng radar mảng quét cơ học lỗi thời, không chỉ dễ bị gây nhiễu mà còn phát ra tín hiệu lớn, cho phép chúng bị phát hiện và định vị. Vụ bắn hạ máy bay F-16 ngày 2 tháng 4 được cho là đã khiến phi công phải nhảy dù xuống lãnh thổ Iran, và số phận của họ vẫn chưa được biết.


Máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ bị bắn hạ trên không phận Iran.


Trong tuần cuối cùng của tháng 3, Lực lượng vũ trang Mỹ và Không quân Israel được cho là đã giảm đáng kể các cuộc tấn công xâm nhập sâu vào lãnh thổ Iran sau vụ tấn công từ mặt đất lên không trung thành công nhằm vào máy bay chiến đấu F-35 thế hệ thứ năm vào ngày 19 tháng 3. Vụ tấn công đã gây hư hại cho chiếc F-35 đủ để khiến phi công bị thương do mảnh đạn , điều này sau đó đã được Không quân Mỹ xác nhận. Các tổn thất của Mỹ và Israel trước hệ thống phòng không Iran cũng bao gồm nhiều máy bay chiến đấu F-16, F-15 và F-18, cũng như một số lượng lớn máy bay không người lái, trong đó có ít nhất 17 máy bay không người lái MQ-9 Reaper . Theo một “nguồn tin tình báo cấp cao” ở Iran, những tổn thất này “đã dẫn đến việc giảm đáng kể các hoạt động quân sự của máy bay chiến đấu Mỹ và Israel ở các khu vực trung tâm của đất nước”. “Sau vụ tấn công chiếc F-35, tốc độ các hoạt động quân sự đã giảm, mặc dù máy bay và máy bay không người lái vẫn được sử dụng cho mục đích trinh sát”, nguồn tin này cho biết thêm.

thiệt hại khủng khiếp của không quân số 1 thế giới Hoa Kỳ trong chưa đầy 1 tháng

4 F15
2 F16
2 F35

chưa tính đến vô số máy bay trực thăng vận tải khác bị thiệt hại, tỉ lệ có khi còn hơn Nga vì time thiệt hại quá ngắn và nhanh

phòng không Iran quá giỏi, giữa muôn trùng vây, khó khăn, vẫn lập kì tích

Iran 'đổi mới phòng không' để hạ tiêm kích F-15E Mỹ

Iran 'đổi mới phòng không' để hạ tiêm kích F-15E Mỹ

• 1

Tướng Iran nói rằng nước này bắn rơi các máy bay hiện đại của Mỹ nhờ thay đổi chiến thuật và đổi mới hệ thống phòng không.

Hãng thông tấn Tasnim hôm nay dẫn lời chuẩn tướng Alireza Elhami, chỉ huy Bộ tư lệnh Liên hợp Phòng không Quốc gia Iran, cho biết binh sĩ nước này đang phục kích chiến đấu cơ và máy bay không người lái (UAV) của đối phương bằng "các phương pháp và khí tài nội địa hiện đại", vốn được thiết kế để săn lùng chiến đấu cơ thế hệ 5 và những hệ thống không người lái tiên tiến.

Tướng Iran khẳng định Tehran bắn hạ được các máy bay hiện đại của Mỹ nhờ triển khai chiến thuật hợp lý, kết hợp với "các thiết bị hiện đại và đổi mới hệ thống phòng thủ". "Điều này khiến đối phương bối rối và hoang mang", ông nói nhưng không nêu cụ thể những thay đổi được áp dụng.



Tiêm kích F-15E Mỹ tham gia chiến dịch tập kích Iran hôm 14/3. Ảnh: USAF

Tướng Elhami khẳng định lực lượng Iran đã phá hủy một số tiêm kích hiện đại, hàng chục tên lửa hành trình và hơn 160 UAV, trong đó có dòng Hermes hiện đại nhất của Israel và phi cơ tự sát LUCAS do Mỹ sản xuất.

Truyền thông Mỹ hôm 3/4 dẫn lời các quan chức giấu tên xác nhận một tiêm kích đa năng F-15E của nước này đã bị bắn hạ và rơi xuống Iran. Tổ lái hai người phóng ghế thoát hiểm, trong đó một người đã được giải cứu, chưa rõ tung tích của phi công còn lại. Đây là máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát.

Quảng cáo
























Iran sau đó bắn rơi một cường kích A-10 Mỹ đang yểm trợ chiến dịch tìm kiếm tổ bay F-15E. Phi công chiếc A-10 đã cố gắng điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran trước khi phóng ghế thoát hiểm và được cứu hộ thành công.

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, đến nay chưa lên tiếng về các sự việc trên.


Các mảnh vỡ được cho là của tiêm kích F-15E bị Iran bắn rơi hôm 3/4. Ảnh: PressTV

Quân đội Mỹ dường như đã mất hơn 20 máy bay các loại trong chiến sự, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và tiêm kích tàng hình F-35A, phần lớn do trúng hỏa lực Iran khi đậu tại sân bay.

Tạp chí Air & Space Forces của Mỹ hôm 22/3 dẫn các nguồn thạo tin cho biết chiếc F-35A đã bị hỏng nặng sau khi trúng tên lửa trên bầu trời Iran và khó lòng trở lại hoạt động trong tương lai gần, phi công cũng bị thương do trúng mảnh văng.

Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, cho rằng năng lực quân sự Iran đã suy yếu sau hơn một tháng bị Mỹ - Israel tập kích liên tục. Mỹ được đánh giá là đang chiếm ưu thế trên không tại Iran, song điều này không đồng nghĩa họ miễn nhiễm với mọi mối đe dọa.

"Hệ thống phòng không bị suy giảm không có nghĩa là đã bị phá hủy hoàn toàn. Chúng ta không nên ngạc nhiên khi họ vẫn tiếp tục chiến đấu", Taleblu cho hay.




Máy bay nghi là tiêm kích F-35 trúng tên lửa trên bầu trời Iran đêm 19/3. Video: IRGC
Chuyên gia này cho biết máy bay Mỹ hiện bay thấp hơn bình thường nên dễ bị tổn thương trước tên lửa Iran. Ông cho rằng nhiều khả năng phi cơ F-15E đã bị hạ bởi tên lửa phòng không vác vai, vũ khí có tầm bắn ngắn song rất khó bị phát hiện và đối phó.

'Ngày thảm họa' của không quân Mỹ ở Iran

'Ngày thảm họa' của không quân Mỹ ở Iran

• 2

Không quân Mỹ trải qua "ngày đen tối" nhất từ đầu chiến sự Iran, khi hai máy bay bị bắn hạ, hai trực thăng trúng đạn và một phi công mất tích.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 3/4 thông báo bắn rơi một tiêm kích tàng hình F-35 ở miền trung nước này bằng "hệ thống phòng không tiên tiến". Tuy nhiên, dựa vào hình ảnh các mảnh vỡ do Tehran công bố, giới quan sát xác định máy bay bị hạ là tiêm kích F-15E Mỹ đồn trú tại căn cứ không quân Lakenheath ở Anh, không phải F-35.

Truyền thông Mỹ sau đó dẫn lời các quan chức giấu tên nước này xác nhận một tiêm kích F-15E đã bị Iran bắn rơi, hai phi công phải nhảy dù trên lãnh thổ đối phương. Quân đội Mỹ đã mở chiến dịch tìm kiếm và giải cứu thành công một phi công, song chưa tìm thấy người còn lại.


Mảnh vỡ được cho là của tiêm kích F-15E rơi tại Iran hôm 3/4. Ảnh: PressTV

IRGC cho biết đang lùng sục ở khu vực gần nơi tiêm kích Mỹ rơi xuống ở tây nam Iran. Thống đốc vùng này cam kết khen thưởng cho ai bắt hoặc hạ được "lực lượng của kẻ thù". Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf mỉa mai rằng chiến dịch của Mỹ - Israel đã bị hạ cấp từ nhằm mục đích "thay đổi chế độ" xuống thành tìm kiếm phi công.

Adam Smith, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ trong Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ, cho rằng cục diện trên bàn đàm phán sẽ thay đổi hoàn toàn nếu Iran tìm thấy phi công F-15E đang mất tích. Nếu bắt được tù binh là phi công, Iran hoàn toàn có thể đưa ra những điều kiện đàm phán bất lợi với phía Mỹ.

Nhưng mọi chuyện chưa dừng lại ở đó. Chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn tiếp tục khiến Mỹ hứng chịu tổn thất về khí tài.

Trong quá trình bay thấp để sẵn sàng yểm trợ hỏa lực cho lực lượng tìm kiếm phi công chiếc F-15E, một cường kích A-10 Mỹ đã bị trúng đạn ở vùng trời phía nam Iran, NBC News dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết. Phi công đã cố gắng điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran, bay về phía nam qua eo biển Hormuz để vào vùng trời Kuwait trước khi phóng ghế thoát hiểm và hiện an toàn.

Hai quan chức Mỹ còn nói với Reuters rằng hai trực thăng thuộc đội tìm kiếm đã trúng hỏa lực Iran, song đã rời khỏi không phận nước này thành công. Một quan chức cho biết những người có mặt trên hai máy bay vẫn an toàn, nhưng ít nhất một quân nhân đã bị thương.

Theo dữ liệu từ trang theo dõi hàng không FlightRadar24, một tiêm kích F-16CJ Mỹ đã bật mã phát đáp "7700", được dùng trong trường hợp khẩn nguy trên không, khi rời không phận Iran và Iraq.


Máy bay F-16CJ Mỹ bật mã "7700" hôm 3/4. Đồ họa: FlightRadar24

Một máy bay tiếp dầu KC-135R Mỹ cũng phát tín hiệu khẩn nguy không lâu sau khi cất cánh khỏi thành phố Tel Aviv ở Israel. Chưa rõ nguyên nhân đến hai tình huống trên và tình trạng hiện tại của hai máy bay.

IRGC cùng ngày 3/4 còn tuyên bố bắn rơi thêm hai máy bay không người lái (UAV) MQ-9 Reaper trên bầu trời tỉnh Isfahan. Mỗi chiếc MQ-9 có giá xuất xưởng khoảng 30 triệu USD. Đài CBS tuần trước cho biết Mỹ đã mất ít nhất 16 phi cơ này kể từ đầu xung đột.

Quảng cáo






















Những tổn thất này hoàn toàn trái ngược với tuyên bố trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng năng lực quân sự của Iran gần như đã bị xóa sổ và Mỹ sắp hoàn thành các mục tiêu chiến lược của cuộc chiến.

"Đây là ngày đen tối với không quân Mỹ", Press TV, kênh truyền thông bằng tiếng Anh của truyền hình nhà nước Iran, tuyên bố.

Không quân Mỹ trước đó từng mất 3 tiêm kích F-15E trong một ngày, song là vì bị đồng minh Kuwait bắn nhầm chứ không phải do Iran hạ. Sự việc hôm 3/4 được cho là lần đầu tiên máy bay có người lái của Mỹ bị bắn rơi trên vùng trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát.

Theo thống kê của CNN, Mỹ đã mất ít nhất 7 máy bay có người lái kể từ đầu xung đột. Ngoài số phi cơ nêu trên, một máy bay tiếp dầu KC-135 đã bị rơi tại Iraq và một phi cơ cảnh báo sớm E-3 Sentry bị phá hủy tại căn cứ không quân ở Arab Saudi.

Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa đưa ra bình luận.

Giới quan sát trước đó nhận định không quân Mỹ sẽ gặp nhiều nguy hiểm hơn sau khi bắt đầu thâm nhập sâu vào miền đông Iran, nơi tập trung nhiều hệ thống phòng không di động vốn "thoắt ẩn, thoắt hiện" và khó bị tiêu diệt.

"Các tổ hợp phòng không di động sở hữu khả năng xuất hiện ở gần như mọi nơi và khiến tổ bay có rất ít thời gian phản ứng. Những hệ thống này có thể ẩn mình rất kỹ và sẽ tiếp tục hiện diện trên chiến trường rất lâu sau khi những trận địa phòng không cố định bị phá hủy hoàn toàn", bình luận viên Tyler Rogoway của chuyên trang quân sự War Zone cho hay.




Khoảnh khắc trực thăng Mỹ bị nhắm bắn khi tìm kiếm phi công F-15E ở Iran hôm 3/4. Video: X/Clash Report
Trước khi tiêm kích F-15E và cường kích A-10 bị bắn rơi, một tiêm kích F-35A Mỹ cũng đã phải hạ cánh khẩn cấp sau khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu trên bầu trời Iran, nghi do trúng hỏa lực của đối phương. Video do IRGC công bố cho thấy cảm biến hồng ngoại bám bắt chiếc F-35A, trước khi tên lửa phòng không phát nổ ở khoảng cách gần và khiến nó bị hư hại.

Theo Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD), chiến đấu cơ Mỹ hiện làm nhiệm vụ ở độ cao thấp hơn nên dễ bị tên lửa Iran nhắm mục tiêu. Taleblu cho rằng tiêm kích F-15E có thể đã bị xe phòng không của Iran nhắm bắn, song khả năng lớn hơn là Tehran đã sử dụng tên lửa phòng không vác vai.

Vũ khí này khó bị phát hiện hơn và là minh chứng cho thấy phòng không Iran vẫn "rất nguy hiểm", dù đã suy yếu nhiều sau các cuộc tập kích liên tục của Mỹ - Israel. "Đây là chính quyền đang phải chiến đấu để tồn tại", Taleblu cho hay.

Tướng Alireza Elhami, chỉ huy Căn cứ Phòng không Liên quân Iran, cho hay lực lượng nước này đang "săn lùng" máy bay Mỹ bằng "khí tài và phương pháp mới", nhưng không nêu cụ thể. "Điều này đã khiến kẻ thù bối rối và hoang mang", tướng Elhami nói.

Tuy nhiên, Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng chiến dịch của không quân Mỹ tới nay vẫn có thể coi là thành công về mặt quân sự, bất chấp những tổn thất trong ngày 3/4.

Ông cho biết tỷ lệ máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Đức trong Thế chiến II từng có thời điểm là 3%, tương đương khoảng 350 phi cơ trong cuộc chiến hiện nay tại Trung Đông. Tỷ lệ này được coi là "chấp nhận được" trong các cuộc giao tranh khốc liệt.

"Nhưng vẫn còn yếu tố chính trị, do người dân Mỹ đã quen với những cuộc chiến hầu như không có thương vong, chưa kể một bộ phận lớn dư luận không ủng hộ chiến dịch. Đối với họ, bất kỳ tổn thất nào cũng đều là không thể chấp nhận", Cancian cho hay.