Để hiểu giá trị và tầm vóc việc nghiên cứu thành công và sản xuất tự chủ sản phẩm này, thì lại phải hiểu nguyên lý tên lửa hành trình đánh mục tiêu cố định, tên lửa hành trình đánh mục tiêu di chuyển liên tục (chống hạm):
1) Nguyên lý tên lửa hành trình chống hạm
- Tên lửa hành trình chống hạm là loại vũ khí được thiết kế để tấn công các mục tiêu nổi có khả năng cơ động cao như tàu chiến. Khác với tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình bay theo quỹ đạo tương đối bằng phẳng, ở độ cao thấp và thường bám sát mặt biển nhằm hạn chế khả năng bị radar đối phương phát hiện và đánh chặn. Nguyên lý hoạt động cơ bản của tên lửa chống hạm là kết hợp nhiều phương thức dẫn đường theo từng giai đoạn, bảo đảm vừa tiếp cận đúng khu vực mục tiêu vừa đánh trúng mục tiêu cụ thể.
Sau khi được phóng:
+ Giai đoạn 1 tên lửa ổn định quỹ đạo và bay theo hướng đã định nhờ hệ dẫn đường quán tính. Hệ thống này hoạt động độc lập, không phụ thuộc tín hiệu bên ngoài, nên có độ tin cậy cao trong môi trường tác chiến có gây nhiễu.
+ Trong giai đoạn 2 - còn gọi là giai đoạn hành trình, tên lửa được đưa tới khu vực dự kiến có mục tiêu, nơi các sai số tích lũy của dẫn đường quán tính vẫn nằm trong giới hạn cho phép. Ở giai đoạn này, mục tiêu của tên lửa không phải là khóa chính xác tàu địch, mà là tiếp cận đúng “vùng mục tiêu” trên mặt biển.
+ Giai đoạn cuối: Khi tiến vào khu vực có mục tiêu, tên lửa chuyển sang pha tấn công cuối.
Lúc này đầu dò tự dẫn được kích hoạt để tự tìm kiếm, phát hiện và bám mục tiêu đang di chuyển. Với các tên lửa chống hạm hiện đại, đầu dò radar chủ động băng tần cao, điển hình là băng tần Ku, được sử dụng rộng rãi. Nhờ tần số cao và bước sóng ngắn, radar băng tần Ku cho độ phân giải tốt, giúp phân biệt tàu chiến với nhiễu nền mặt biển, sóng và các mục tiêu giả. Trong quá trình này, hệ thống xử lý tín hiệu trên tên lửa liên tục tính toán vị trí, hướng và tốc độ tương đối của mục tiêu, từ đó hiệu chỉnh quỹ đạo bay để bám sát và lao trúng tàu địch.
Một yếu tố quan trọng của pha cuối là
khả năng chống chiến tranh điện tử. Các biện pháp chống nhiễu được tích hợp trong đầu dò cho phép tên lửa duy trì khả năng bắt bám ngay cả khi đối phương sử dụng gây nhiễu hoặc mồi bẫy, bảo đảm hiệu quả tác chiến trong môi trường phức tạp trên biển.
Từ những thông tin đã công bố, có thể thấy Việt Nam đã đạt được bước tiến đáng kể trong việc tự chủ công nghệ then chốt của tên lửa hành trình chống hạm, đặc biệt là ở lĩnh vực đầu dò. Tiêu biểu là đầu dò tự dẫn chủ động băng tần Ku VASK-03 do Viettel Aerospace phát triển.
Đầu dò này sử dụng công nghệ anten mảng khe, hoạt động trên băng tần Ku, cho độ phân giải cao và khả năng tìm kiếm mục tiêu trên mặt nước ở cự ly khoảng 20 km (tức là cách vùng biển có mục tiêu 20km là tên lửa không còn bay ở chế độ quán tính và dẫn đường đi hành trình nữa, mà nó bật đầu dò để lùng chính xác mục tiêu đang di chuyển), đồng thời được trang bị các biện pháp chống nhiễu điện tử. VASK-03 được tích hợp cho các tên lửa hành trình chống hạm do Việt Nam phát triển như VSM-01A (Sông Hồng) và các biến thể trong dòng VCM.
2) Ý nghĩa của việc tự chủ được đầu dò tên lửa:
Tự chủ sản xuất đầu dò tên lửa là một bước rất lớn, vì đầu dò là phần khó nhất, nhạy cảm nhất và hay bị cấm vận nhất trong toàn bộ tên lửa. Làm được đầu dò nghĩa là không chỉ “lắp ráp”, mà đã chạm tới cốt lõi công nghệ.
*Về ý nghĩa quân sự, tự chủ đầu dò giúp Việt Nam:
- Không phụ thuộc nguồn cung nước ngoài cho thành phần quyết định độ chính xác.
- Chủ động nâng cấp, tinh chỉnh theo điều kiện biển, khí hậu và đối tượng tác chiến thực tế.
- Giảm rủi ro bị “khóa công nghệ” (black box), nhất là trong môi trường chiến tranh điện tử.
*Về ý nghĩa công nghệ, việc làm chủ đầu dò radar băng tần Ku cho thấy năng lực ở nhiều lớp:
- Thiết kế anten (như mảng khe) và phần cứng cao tần.
- Xử lý tín hiệu radar trong môi trường nhiễu mạnh (mặt biển).
- Tích hợp phần cứng – phần mềm – thuật toán trong một hệ thống nhỏ gọn, chịu rung, chịu nhiệt, chịu gia tốc lớn.
Đây đều là các năng lực dùng chung cho nhiều lĩnh vực khác như radar giám sát, UAV, vũ khí chính xác cao.
*Về tác chiến thực tế, đầu dò Ku-band tự chủ:
- Phù hợp với nhiệm vụ phòng thủ bờ biển tầm trung.
- Cho độ phân giải đủ tốt để phân biệt tàu với nhiễu nền.
- Khi kết hợp với các biện pháp chống nhiễu, đủ đáp ứng yêu cầu của một hệ thống răn đe hiệu quả, không cần chạy đua số lượng.
*Tuy nhiên, cũng cần nhìn thực tế và tỉnh táo, tránh sa vào ảo giác tự tin công nghệ:
- Đây chưa phải cấp độ cao nhất thế giới (như đầu dò đa phổ, ứng dụng AI nhận dạng phức tạp).
-Nhưng nó nằm ở ngưỡng rất quan trọng: từ “phụ thuộc” sang “làm chủ và cải tiến dần”.
-Với quốc phòng, đủ dùng + tự chủ + nâng cấp được quan trọng hơn “thông số cực đại”.

Tóm lại, việc Việt Nam tự sản xuất được đầu dò radar cho tên lửa chống hạm không chỉ là một sản phẩm, mà là dấu mốc cho thấy đã bước vào
nhóm quốc gia nắm được lõi công nghệ vũ khí dẫn đường chính xác, đặc biệt phù hợp với học thuyết phòng thủ và điều kiện thực tế, chưa kể lúc này việc sản xuất tên lửa hành trình đối đất, đánh mục tiêu cố định trở lên dễ như ăn phở. Trong tương lai rất gần, con cháu chúng ta vừa uống cà phê, vừa nhấn enter cho tên lửa hành trình đánh trúng mục tiêu, vừa quan sát tín hiệu truyền hình trực tiếp chiến trường từ UAV...
Chưa kể báo chí chắc chưa biết gì để mà nói về việc tự chủ bảo mật mã hoá tín hiệu điều khiển tên lửa, tín hiệu truyền từ UAV, .....