[Funland] Vụ khủng hoảng con tin ở Iran và Mỹ thất bại khi giải cứu con tin tháng 4/1980

[Ngao5]

Sáng 4/11/1979, hàng trăm sinh viên Hồi giáo xông vào Đại sứ quán Mỹ ở trung tâm thủ đô Tehran, Iran, trèo qua tường bao và hàng rào bảo vệ, họ đã bắt giữ 66 nhân viên ngoại giao Hoa Kỳ
Con số chênh lệch 66/59, vì có một số người không phải công dân Hoa Kỳ nhưng làm việc ở Đại sứ quán

 

[Ngao5]

Trước khi vào chuyện, các cụ vui lòng nghe vài nét về lịch sử Iran
Ở thời Achaemenid người Ba Tư gọi đất nước của họ là Pārsa, tên theo tiếng Ba Tư cổ có nghĩa họ hàng của Cyrus Đại đế. Thời Sassanid, họ gọi nó là Iran, có nghĩa "Vùng đất của những người Aryan". Người Hy Lạp gọi nước này là Persis; chuyển sang tiếng Latin thành Persia, cái tên được sử dụng rộng rãi ở Phương Tây.
Ở thời hiện đại, đã có sự tranh cãi về nguồn gốc các tên gọi của thực thể – Iran và Persia (Ba Tư).
Ngày 21 tháng 3 năm 1935, vua Reza Shah Pahlavi đưa ra một nghị định yêu cầu các phái đoàn nước ngoài phải sử dụng thuật ngữ Iran trong các văn bản ngoại giao.
Sau khi các học giả lên tiếng phản đối, Mohammad Reza Pahlavi thông báo năm 1959 rằng cả hai cái tên Persia (Ba Tư) và Iran đều có giá trị và có thể sử dụng thay thế lẫn nhau. Cuộc Cách mạng năm 1979 dẫn tới việc thành lập nhà nước thần quyền Cộng hòa Hồi giáo Iran. Tuy nhiên, danh từ Persia và tính từ Persian vẫn được sử dụng thường xuyên

 

[Xe ôm đầu ngõ]

Cháu kê sách này hóng các cụ

 

[Ngao5]

Hiện nay, tại xứ này người Ba Tư (Persia) chỉ chiếm khoảng 51% dân số. Danh từ Iran (tộc Âu Ấn) bao gồm người Ba Tư và thêm vài dân tộc khác như Kurd, Baloch,... chiếm khoảng 70% dân số nên được nhiều người trong xứ thích dùng hơn.
Cần nhớ người Ba Tư (Persia) không phải người Ả Rập
Năm 1921, Reza Shah Pahlavi tiến hành một cuộc đảo chính lật đổ Triều đình Qajar. Là người ủng hộ hiện đại hoá, Reza Shah đưa ra các kế hoạch phát triển công nghiệp, xây dựng đường sắt, và thành lập một hệ thống giáo dục quốc gia, nhưng sự cầm quyền độc tài của ông khiến nhiều người Iran bất mãn.

 

[HungThuy7699]

Sáng 4/11/1979, hàng trăm sinh viên Hồi giáo xông vào Đại sứ quán Mỹ ở trung tâm thủ đô Tehran, Iran, trèo qua tường bao và hàng rào bảo vệ, họ đã bắt giữ 66 nhân viên ngoại giao Hoa Kỳ
Con số chênh lệch 66/59, vì có một số người không phải công dân Hoa Kỳ nhưng làm việc ở Đại sứ quán

Vụ này đã dựng thành phim Argo đoạt giải Oscar năm 2013.

 

[Mũi tên bạc]

Người Iran to cao nên thời cổ đại họ dễ có một Đế chế mạnh. Đến nay dung khoa học công nghệ thì họ hoặc những người Arab hàng xóm chưa quá tỏ ra xuất sắc. Nhìn chung tương lai họ khó mà phát triển rực rỡ được.

 

[Ngao5]

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Anh và Liên Xô xâm chiếm Iran từ 25 tháng 8 đến 17 tháng 9 năm 1941, chủ yếu để bảo vệ các giếng dầu của Iran và hành lang hậu cần của họ.

5-6-1943 – đoàn xe tải quân sự Mỹ vận chuyển hàng Lend-Lease cho Liên Xô trên một con đường ở miền đông Iran

1943 - đoàn xe tài quân sự Mỹ vượt qua sa mạc Iran, chở hàng viện trợ cho Liên Xô trong Thế chiến 2. Ảnh: Nick Parrino

 

[Ngao5]

Khối Đồng Minh buộc Shah phải nhường ngôi cho con trai, Mohammad Reza Pahlavi, người họ hy vọng sẽ ủng hộ phe Đồng Minh hơn

31 tháng 12 năm 1949 Mohammad Reza Pahlavi (1919 - 1980), được biết đến với tên Mohammad Reza Shah, là Quốc vương của Iran từ ngày 16 tháng 9 năm 1941 cho đến khi bị lật đổ bởi Cách mạng Iran vào ngày 11 tháng 2 năm 1979.
Năm 1953, sau vụ quốc hữu hóa Công ty dầu mỏ Anh-Iran, Thủ tướng Mohammed Mossadegh tìm cách thuyết phục Reza Pahlavi rời khỏi Iran.
Reza Pahlavi từ chối và cách chức vị Mossadegh nhưng không chấp nhận rời bỏ chức vụ, và khi ông ta rõ ràng bộc lộ ý định chiến đấu, Reza Pahlavi buộc phải sử dụng tới kế hoạch mà Anh/Mỹ đã trù tính trước cho ông, đôi khi kế hoạch cũng được gọi là "Chiến dịch Ajax", bay tới Baghdad rồi từ đó sang Rome, Italy.

 

[Ngao5]

Nhiều vụ phản kháng đông đảo nổ ra khắp nước. Những người ủng hộ và phản đối chế độ quân chủ đụng độ với nhau trên đường phố, khiến 300 người thiệt mạng. Quân đội can thiệp, xe tăng của những sư đoàn ủng hộ Shah bắn vào thủ đô và máy bay ném bom vào dinh Thủ tướng. Mossadegh đầu hàng và bị bắt ngày 19 tháng 8 năm 1953. Mossadegh bị xét xử tội phản quốc và bị kết án ba năm tù.

 

[Ngao5]

Triều đình Shah được tái lập, quyền lực được Anh và Mỹ trao vào tay Shah Mohammad Reza Pahlavi. Ông này ngày càng trở nên độc tài, đặc biệt vào cuối thập kỷ 1970. Với sự ủng hộ mạnh mẽ từ phía Anh và Mỹ, triều đình Shah từ chối tiếp tục hiện đại hóa các ngành công nghiệp Iran, nhưng lại đàn áp phe đối lập trong tầng lớp tăng lữ Hồi giáo Shia và những người ủng hộ dân chủ.

 

[Ngao5]

Sau cuộc đảo chính lật đổ Thủ tướng Mohammed Mossadegh thành công (19/8/1953), Quốc vương Iran Mohammed Reza Pahlavi đã cho phép các công ty dầu hỏa của Anh, Mỹ và Hà Lan hoạt động trên lãnh thổ của Iran. Quyết định này của Quốc vương đã tạo ra làn sóng phản đối dữ dội từ phe đối lập, trong đó có Ruhollah Khomeini, một người bảo thủ và có tư tưởng chống Mỹ và phương Tây.
Năm 1962, Quốc vương Mohammed Reza Pahlavi ra lệnh bắt giữ Ruhollah Khomeini vì cáo buộc làm gián điệp cho Liên Xô, ông ta được cho là đã xúi giục người dân tổ chức biểu tình quy mô lớn ở Đại sứ quán Mỹ tại Tehran. Năm 1964, sau khi được phóng thích, Ruhollah Khomeini đã sống lưu vong tại các nước Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq và Pháp.

Giáo chủ Ruhollah Khomeini lưu vong ở Pháp từ 1964 tới 1/2/1979

 

[Ngao5]

Thập niên 1970, Ruhollah Khomeini chiếm được cảm tình của đa số dân Iran. Những người Hồi giáo, cộng-sản và những người theo chủ nghĩa tự do tiến hành cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, Shah bỏ chạy khỏi đất nước, sau đó Khomeini lên nắm quyền lực.
Cuộc trưng cầu ý dân vào tháng 3 năm 1979 thành lập một nhà nước cộng hòa Hồi giáo theo luật Hồi giáo và hiến pháp mới được ban hành trong cuộc trưng cầu ý dân vào tháng 12 năm 1979.
Chính phủ đả kích phương Tây, nhất là Hoa Kỳ vì đã ủng hộ Shah. Quan hệ với phương Tây trở nên đặc biệt căng thẳng sau khi các sinh viên Iran bắt giữ các nhân viên Đại sứ quán Mỹ.

1/2/1979 nhà lãnh đạo cách mạng Ayatollah Ruhollah Khomeini (giữa) rời khỏi chiếc máy bay Boeing 747 khổng lồ của Air France đã đưa ông trở về Tehran sau thời gian lưu vong ở Pháp. Khoảng 120 nhà báo đã tháp tùng ông trên chuyến bay từ Paris. Một tờ báo của chính phủ cho biết Iran sẽ mua chiếc máy bay này vào ngày 29 tháng 01 năm 2006. Mặc dù quốc vương Iran được Mỹ hậu thuẫn đã rời khỏi đất nước khi Khomeini trở về sau thời gian lưu vong tại thị trấn nhỏ Neauphle-le-Chateau của Pháp, nhưng việc hạ cánh của chiếc 747 được coi là sự khởi đầu thực sự của cuộc cách mạng Hồi giáo. Ảnh: Gabriel Duval

1/2/1979 Giáo chủ Ruhollah Khomeini trong máy bay trên đường từ Paris về nước

 

[Sứa.]

Iran có 2 Đại Giáo chủ nổi tiếng thật

 

[Thành Thị 1]

Iran có 2 Đại Giáo chủ nổi tiếng thật

con gái của 1 trong tứ đại hộ pháp hả cụ?

 

[Ngao5]

Giáo chủ Ruhollah Khomeini trở thành lẫnh tụ tối cao Iran
Ông căm thù cựu Quốc vương Pahlavi, người đã bỏ tù ông và căm thù người Mỹ và phương Tây đã từng ủng hộ Pahlavi
Cựu Quốc vương Pahlavi sống lưu vong ở Ai Cập, rồi mắc bệnh ung thư. Ông sang Hoa Kỳ để chữa bệnh.
Giáo chủ Ruhollah Khomeini yêu cầu Hoa Kỳ đưa Cựu Quốc vương Pahlavi về Iran để xử tôi đàn áp, giết hại những người chống đối
Tổng thống Hoa Kỳ lúc đó là Jimy Carter, không đồng ý
Thế là kích động dân chúng tấn công Đại sứ quán Hoa Kỳ ở Tehrran và bắt làm con tin 66 người

 

[Ngao5]

Ngày 22/10/1979, Tổng thống Mỹ Jimmy Carter đã cho phép Cựu Quốc vương Iran Mohammed Reza Pahlavi tị nạn chính trị và chữa bệnh tại quốc gia này.
Đây được xem là một trong những nguyên nhân gián tiếp khiến Đại sứ quán Mỹ ở Tehran bị một nhóm sinh viên Iran tấn công hôm 4/11/1979.

4-11-1979 - những người biểu tình Iran trẻo qua cửa Đại sứ quán Mỹ ở Tehran trước khi xông vào bắt con tin

 

[Ngao5]

59 người Mỹ đã bị bắt làm con tin ngày 4 tháng 11 năm 1979. Ảnh: Mohsen Shandiz

 

[Ngao5]

Bắt giữ con tin tại Đại sứ quán Hoa Kỳ và biểu tình ở Tehran, Iran vào tháng 11 năm 1979. Ảnh: Alain Mingam

Sau khi Hoa Kỳ cho phép Shah Pahlavi vào điều trị y tế, sinh viên Iran đã chiếm Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Tehran và bắt 66 người Mỹ làm con tin. Ảnh: Michel Setboun

 

[Ngao5]

Sau khi Hoa Kỳ cho phép Shah Pahlavi vào điều trị y tế, sinh viên Iran đã chiếm Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Tehran và bắt 66 người Mỹ làm con tin. Ảnh: Michel Setboun

 

[Ngao5]

Bắt giữ con tin tại Đại sứ quán Hoa Kỳ và biểu tình ở Tehran, Iran vào tháng 11 năm 1979. Ảnh: Alain Mingam

Một nạn nhân bị bắn được những người đàn ông có vũ trang trung thành với Ayatollah Khomeini đưa ra khỏi Đại sứ quán Mỹ sau khi họ xông vào khu phức hợp.