Em xin viết tiếp phần nguyên nhân:
3. Vì sao ô nhiễm Hà Nội chỉ trầm trọng vào 3 tháng mùa đông?
A. Thời tiết quyết định mức độ trầm trọng – không phải là “nguồn gây ô nhiễm”
Ô nhiễm =
phát thải ×
khả năng khuếch tán của khí quyển
Trong đó:
- phát thải là hoạt động của con người (giao thông, xây dựng, rác,…),
- khuếch tán là khả năng tự làm sạch của không khí.
Và chính
khuếch tán biến đổi theo mùa, tạo ra chênh lệch lớn.
B. Gió yếu + nghịch nhiệt → khả năng tự làm sạch giảm mạnh
1. Gió mùa hè (Đông Nam) mạnh → phát tán nhanh
Tốc độ gió mùa hè 3–4 m/s giúp pha loãng bụi rất hiệu quả.
2. Mùa đông gió yếu + nghịch nhiệt tầng thấp
- Gió chỉ 0,5–1,2 m/s
- Không khí lạnh nằm sát mặt đất, không thoát lên được
→ bụi bị “nén” lại ngay tầng người hít thở.
Theo mô hình khuếch tán Gaussian và số liệu khí tượng,
khả năng tự làm sạch mùa đông có thể giảm 5–20 lần so với mùa hè.
Đây là lý do chủ đạo khiến ô nhiễm Hà Nội bùng phát vào mùa lạnh.
C. Mùa đông làm tăng mạnh phát thải bụi từ giao thông
Đây là cơ chế mà hầu như ít ai đề cập, nhưng lại là
yếu tố quyết định nồng độ PM2.5 tại Hà Nội.
1. Độ ẩm thấp → bụi khô và dễ bị tái huy động (resuspension)
Mùa hè độ ẩm cao, mặt đường ẩm, bụi bị “bết lại” và thường xuyên được rửa trôi bởi mưa.
Mùa đông:
- đường khô,
- không có mưa rào rửa trôi,
- bụi rác tích tụ dày.
Chỉ cần xe chạy qua, bụi lớn bị nghiền thành bụi mịn và bốc lên lại không khí.
Theo các nghiên cứu EPA và EEA,
lượng bụi tái huy động có thể tăng gấp 5–15 lần khi mặt đường khô kéo dài.
2. Vì vậy, tỷ lệ đóng góp của giao thông tăng mạnh vào mùa đông
- Trung bình năm: 25–35%
- Mùa đông – khi tái huy động bụi cực lớn: 40–55%
(con số ước tính dựa trên mô hình hóa và hành vi đô thị Hà Nội)
Điều này nghĩa là
giao thông – lưu thông vật liệu xây dựng – bụi đường là nguồn gây ô nhiễm chủ đạo trong các đợt ô nhiễm nặng
View attachment 9425932
