TRẬT TỰ THẾ GIỚI KIỂU CAO BỒI CỦA MỸ - Cần biết trước để đề phòng vì đây là xu hướng đã và đang thể hiện rõ trong sinh hoạt quốc tế.

Đầu năm 2026 đánh dấu một sự thay đổi kỷ nguyên mới. Trật tự thế giới dựa trên cái gọi là 'luật lệ' và 'giá trị tự do' đã gần như hoàn toàn sụp đổ, thế giới đa cực chưa được hình thành thì giờ đây, thế giới đơn cực đang quay trở lại và đang chiếm ưu thế. Nhưng sự đơn cực này không như chính sách bành trướng toàn cầu trước đây, mà là chính sách cao bồi của Mỹ bắt đầu áp dụng lên thế giới và đã có kết quả ngay trong bước đi đầu tiên của ông chủ Nhà Trắng.

Vài lời về thuật ngữ Cao bồi (Cowboy) vì khái niệm này còn chưa được dùng trong sinh hoạt chính trị quốc tế, những suy luận ở bài viết này chỉ dựa theo ý kiến của hai nhà phân tích. Lối sống này vốn là biểu tượng đặc trưng của Mỹ với phong cách sống phóng khoáng, gắn liền với hình ảnh mũ rộng vành và tinh thần tự do, mạnh mẽ, cố gắng giành những gì có lợi cho mình bằng mọi giá. Xu hướng cao bồi trong chính sách của Mỹ đã bắt đầu hình thành từ cuối năm ngoái và sự mở đầu năm mới 2026 bằng cuộc “xâm chiếm thuộc địa hóa" Venezuela cho thấy Mỹ bắt đầu áp dụng trật tự kiểu cao bồi lên toàn thế giới, trong đó tiếp theo sẽ là Greenland (Đan Mạch), Trung Mỹ, Canada.

Hai hôm qua, Nhà Trắng không ngần ngại khi đưa ra một số tuyên bố chống lại các quốc gia làm Washington khó chịu. Đáng chú ý là Tổng thống Colombia Gustavo Petro đã thách thức Trump sau vụ bắt giữ Tổng thống Maduro, trong khi lãnh đạo Mexico, bà Claudia Sheinbaum, tuyên bố không coi trọng các mối đe dọa can thiệp quân sự của Mỹ. Tóm lại, nhiều quốc gia đang chuẩn bị cho kịch bản Venezuela có thể lặp lại đối với đất nước mình và sẽ lan rộng ra cả khu vực.

Điểm cốt lõi trật tự thế giới mới không tự động trở thành đa cực, như chúng ta trong mấy năm qua nhiều lần bàn đến khi coi đây như là giai đoạn chuyển tiếp sau khi kết thúc Chiến tranh Lạnh, và hiện tại Trung Quốc, Nga và Ấn Độ, tóm lại là toàn khối BRICS, đang nỗ lực xây dựng một trật tự thế giới mới đa cực dựa trên sự hài hòa lợi ích của tất cả các quốc gia. Nhưng giờ đây Donald Trump coi như thành công khi gần như đã khuất phục được Venezuela khi chiều hôm qua Chính phủ Venezuela đồng ý chuyển giao 50 triệu thùng dầu cho Mỹ với giá rẻ. Vì vậy, bây giờ Trump không ngần ngại khi tuyên bố sử dụng vũ lực để củng cố vị thế của Hoa Kỳ như một cường quốc hàng đầu trong thế giới tương lai, còn các cường quốc theo đa cực như Nga và Trung Quốc thì gần như ‘im thin thít’ trước các tuyên bố rầm rộ này của Wasington, mà chỉ có các tuyên bố mang tính dè chừng, chưa có các kế hoạch cụ thể để chống lại chính sách Cao bồi của Mỹ.

Về phương diện quốc tế trong mấy hôm nay, có thể thấy các nước châu Âu đang hoàn toàn bị sốc trước chính sách Cao bồi của Mỹ, họ bàng hoàng cảm thấy sẽ bị buộc phải 'lật kèo' giữa các cường quốc mạnh hơn là Hoa Kỳ, Trung Quốc và Nga. Ví dụ như ở Đức, hôm qua Berlin đang kêu gọi chuyển đổi châu Âu ngày nay thành một pháo đài quân sự thực sự vì dường như thế giới đang hướng tới một cuộc chiến tranh lớn mới.

Trật tự thế giới kiểu Cao bồi chưa được mấy ai nói đến, nhưng theo tôi hiểu, khả năng năm 2026 này sẽ trở thành khởi điểm cho Trật tự Cao bồi này. Một trùng khớp khá thú vị và quan trọng là Trật tự Cao bồi tạo ra thuận lợi không nhỏ cho nước Nga kết thúc xung đột ở Ukraina và hoàn thành các mục tiêu của CDQSĐB. Một thực tế chứng minh nhận định này là trong mấy ngày gần đây, thông qua các nhân vật chủ chốt của mình, Trump đang đề xuất với Mátxcơva đàm phán một thỏa thuận kiểu Yalta (như thời Thế chiến II) về Ukraina hiện nay, từ đó tạo ra một cấu trúc an ninh mới ở châu Âu.
(Dmitri Tran Trần Khánh)