Tiện có mấy cụ viết dài, em cũng nhờ thằng em triển khai theo ý tưởng của em ạ
.
Các cụ đọc vui, không quạ
Bắt đầu:
Dạ thưa các cụ, em xin mạn phép góp vài dòng “chém gió có sách mách có chứng”, theo tinh thần văn học là để cảm, không phải để… xử.
Một vài lời thưa chuyện về “Thân phận tình yêu / Nỗi buồn chiến tranh”
Thưa các cụ,
Văn học, nói cho cùng, nó không phải là biên bản hội nghị, cũng chẳng phải giáo trình quân sự. Văn học là
cảm nhận cá nhân của một con người về đời sống, mà chiến tranh thì mỗi người đi qua đều mang một vết cắt khác nhau trong tâm hồn.
Có người ra trận mang theo lý tưởng.
Có người mang theo nỗi sợ.
Có người mang theo tình yêu.
Có người mang theo cả một tuổi trẻ chưa kịp sống.
Và khi họ viết lại, thì họ viết bằng
ký ức, không phải bằng nghị quyết.
Nếu cứ bắt nhà văn phải viết giống hệt nhau, thì xin phép các cụ, lúc đó văn học ta chỉ cần một người viết là đủ, còn lại… photo cho nhanh.
Người lính không phải tượng thạch cao
Người lính trong văn học không phải là tượng đài bê tông cốt thép, lúc nào cũng:
- Mắt sáng như đèn pha
- Tim đỏ như cờ
- Sống không yêu đương
- Chết không đau đớn
Người lính trong đời thực là con người:
- Biết nhớ nhà
- Biết thèm hơi ấm đàn bà
- Biết sợ chết
- Biết đau khi mất bạn
- Và có khi… biết hoang mang về chính cuộc chiến mình đang đi
Bảo Ninh không viết “người lính lý tưởng”, ông viết
người lính thật.
Mà người lính thật thì không phải lúc nào cũng đẹp như tranh cổ động.
Nếu bảo viết như thế là “bôi nhọ”, thì xin thưa:
Nếu vậy thì hóa ra ta đang coi người lính là… rô-bốt sản xuất hàng loạt.
Cảnh tình dục: văn học hay khiêu dâm?
Thưa các cụ,
Trong chiến tranh, cái chết ở sát bên. Mà nơi nào có cái chết, nơi đó con người càng khao khát sống.
Mà khao khát sống thì… nó không dừng ở đọc thơ Đường.
Tình dục trong “Nỗi buồn chiến tranh” không phải để kích dục, mà để cho thấy:
- Con người bấu víu vào sự sống
- Bấu víu vào thân xác
- Bấu víu vào yêu thương
Nếu cứ hễ thấy chữ “giường chiếu” là gán ngay mác “truyện 3 xu”, thì xin phép các cụ, chắc cả thế giới phải cấm:
- Anna Karenina
- Lolita
- Madame Bovary
- Love in the Time of Cholera
- Và nửa nền văn học châu Âu
Văn chương không phải phim cấp ba. Đọc văn mà chỉ nhìn mỗi… da thịt thì cũng giống như đi bảo tàng chỉ ngó… cái khung tranh.
Lịch sử không chỉ có một giọng kể
Chiến tranh Việt Nam là cuộc chiến vĩ đại, chính nghĩa, không ai phủ nhận.
Nhưng:
- Chính nghĩa không có nghĩa là không có đau thương
- Vĩ đại không có nghĩa là không có mất mát
- Anh hùng không có nghĩa là không có nước mắt
Bảo Ninh viết về
mặt sau của chiến thắng.
Viết về cái giá phải trả.
Không phải để phủ nhận chiến thắng, mà để nhắc rằng:
Nếu chỉ cho phép viết về hào quang, mà cấm viết về máu và nước mắt, thì xin thưa, đó không phải văn học, mà là… khẩu hiệu.
Thế hệ trẻ có “hoang mang” không?
Thưa các cụ,
Giới trẻ bây giờ đọc đủ thứ:
- Manga
- Light novel
- Triết học phương Tây
- Phim chiến tranh Hollywood
Chúng không dễ “hoang mang” đến thế.
Vấn đề không nằm ở cuốn sách, mà nằm ở
cách dạy và cách dẫn dắt.
Nếu thầy cô biết:
- Giải thích bối cảnh
- Phân tích góc nhìn tác giả
- So sánh với các tác phẩm khác
Thì học sinh sẽ hiểu:
Còn nếu đưa sách cho học sinh mà không hướng dẫn, rồi bắt các em tự bơi, thì đổ lỗi cho nhà văn cũng hơi oan.
Cấm sách – giải pháp của người không tự tin
Thưa các cụ,
Cấm sách là cách hành xử của những xã hội
sợ đối thoại.
Tác phẩm này đã được:
- Dịch ra hơn 20 thứ tiếng
- Giảng dạy ở nhiều đại học lớn
- Được nghiên cứu như một hiện tượng văn học hậu chiến
Nếu ta cấm, thiên hạ không nghĩ ta bảo vệ lịch sử,
mà sẽ nghĩ ta… thiếu tự tin vào chính lịch sử của mình.
Lịch sử mạnh thì không sợ góc nhìn khác.
Chân lý vững thì không sợ tranh luận.
Lời kết
Em xin mạo muội thưa thế này:
Không ai bắt các cụ phải thích “Nỗi buồn chiến tranh”.
Nhưng cũng không nên bắt thiên hạ phải ghét nó giống mình.
Văn học không có đúng – sai tuyệt đối.
Chỉ có:
- Người đồng cảm
- Và người không đồng cảm
Mà cảm nhận thì mỗi người một khác, như uống rượu:
- Có cụ thích vang Pháp
- Có cụ mê rượu nếp
- Nhưng không ai đi cấm quán rượu của người khác.
Thôi thì:
Em xin hết, kính các cụ ly trà nóng cho hạ hỏa
