DƯỜNG NHƯ LÀ TÌNH YÊU
(Ký ức đêm sông Đà - Phiên bản chỉnh sửa và bổ xung)
*** Tháng ba dương lịch năm con Ngựa.
Ban ngày còn khá ấm với hai mươi nhăm độ, nhưng đêm xuống chỉ còn khoảng mười bẩy độ, vẫn còn khá lạnh với cựu Trung úy.
Chiếc giường gấp mua ở vỉa hè phố Hàm Long gần hai mươi năm trước, đêm xuống lại kêu rin rít mỗi khi Trung úy trở mình. Ở tuổi ‘thất thập cổ lai hy’, xương cốt bắt đầu lên tiếng mỗi khi trở trời.
Trung úy ngồi dậy, mở tủ, lấy chiếc áo ấm nhà binh năm xưa khoác thêm vào người.
Trời lạnh như thế này, tự nhiên Trung úy lại nhớ đến một đêm lạnh khác – từ năm mươi năm trước. Cái đêm ở Sông Đà, khi mới là thiếu úy vừa ra trường.
***Tháng 4 năm 1980, khi lên Thuỷ điện Sông Đà, người lính có biệt danh là Leopard, một loài báo hoa mai– số hiệu sĩ quan 80.02.3727 – mới đeo quân hàm thiếu úy được đúng hai tháng.
Công trình Thuỷ điện Sông Đà khi ấy vừa khởi công chưa đầy nửa năm. Nơi đây được gọi là “Công trình thanh niên c..ộng s…ản”, nên thanh niên từ khắp nơi đổ về.
Khi thiếu úy đến, công trường đã là một thành phố đang hình thành.
Hệ thống đường bê tông dài hàng trăm cây số phủ khắp mặt bằng công trình. Đội xe ca B.a Đì..nh hơn chục chiếc chạy suốt ngày đêm như xe buýt.
Khu Tổng bộ ở gần phà Đúng, bên bờ trái sông Đà, đã có các khối nhà 3 tầng, 5 tầng, 7 tầng để làm nhà ở, nhà làm việc cho cơ quan đầu não của chuyên gia Liê.n X.ô, của Ban A và của Ban B.
Ngoài ra, các khu nhà ở cho người của Bên A, Bên B, và các công phụ trợ khác như bệnh viện, trường học và vân vân cho người Việt Nam, cũng đã mọc lên như nấm ở mọi nơi, mọi chỗ.
Tầm quan trọng của con đập thủy điện, thì như cảnh báo của các chuyên gia đáng kính đã nói rằng:
- "Nếu vỡ đập thủy điện Hòa Bình, thì toàn bộ 6 tỉnh đồng bằng sông Hồng sẽ bị cuốn trôi ra biển chỉ trong một ngày và Hà Nội sẽ ngập dưới 30 mét nước tính từ chỗ cao nhất của nhà ga Hà Nội."
Còn Làng Chuyên gia L..iên X..ô, nơi thiếu uý Leo được phân về làm chánh OTK, nằm trên dẫy đồi đá lẫn đất, bên dòng suối Đúng, lúc ấy đã xây dựng xong giai đoạn 1 của ‘Tiểu khu 1 – 16’, gồm 16 khối/block nhà 5 tầng, trát đá rửa, là nơi ở của chuyên gia L..iên X..ô và gia đình của họ.
Lúc thiếu úy đến, Làng chuyên gia đang trên đà được đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành khoảng trên 100 công trình còn lại. Bao gồm: nhà hát, bể bơi, trường học của con chuyên gia, khu hậu cần của làng, cũng như khoảng 70 khối/block nhà 5 tầng nữa, cho chuyên gia L..iên X..ô.
Khi ấy, Làng chuyên gia L..iên X..ô, là hình mẫu của đầu tư xây dựng và cảnh quan kiến trúc nước Ng..a kết hợp với văn hóa phương Đông, hài hòa về phong thủy.
Hệ thống hạ tầng kỹ thuật, điện, nước, hạ tầng xã hội, văn hóa, các dịch vụ phụ trợ được quy hoạch khoa học và xây dựng đồng bộ.
Hệ thống cây xanh được trồng tạo cảnh quang xanh mát và không khí trong lành cho người dân sinh sống và làm việc.
Đến bây giờ (năm 2026), vẫn còn đâu đó hương hoa hoàng lan nồng nàn, hàng phượng vĩ vấn vương, thắp lửa cuối hè. Những gốc cây phượng, dã hương, hoàng lan, cây xoan, bạch đàn… giờ đã thành cây cổ thụ, đan xen những lùm cây dại um tùm chằng chịt lối đi.
Làng Chuyên gia có tiện ích chẳng thiếu thứ gì cho một cuộc sống văn minh, có hệ thống trường học, khách sạn, trạm y tế, nhà hát và các điểm vui chơi như bể bơi, sân bóng rổ, cầu lông, sân bóng bàn, chỗ đi bộ, khu vui chơi, các bức phù điêu nghệ thuật, hệ thống cây xanh dọc từng khu nhà mang đậm phong cánh Ng..a, như một quần thể công viên thơ mộng, đáng sống.
Trong mỗi căn hộ của ngôi nhà, có hệ thống cửa sổ đón gió, thoáng mát, nội thất không thể chê được, có phòng tắm, phòng ngủ, tủ đựng đồ, bếp ăn, điều hòa, hệ thống điện ngầm, tạo không gian sống đầm ấm.
***Là ‘công trình th..anh niên c...ộng s...ản’, nên đủ mặt anh tài, từ mọi ngành nghề, và tuổi còn trẻ, đổ dồn về đây.
Bộ trưởng Bộ X.ây d.ựng Nguyễn Hồng Quân sau này, khi ấy mới chỉ là phó phòng thi công Tổng công ty Sông Đà, hơn thiếu úy vài tuổi, và chửi bậy như thần. Còn Đin..h La T..hăng thì vẫn còn đang đi học ở trường Tài Chính Phúc Yên, chưa lên Sông Đà.
Giới văn nghệ thì có nhà văn Triệu Bôn, nhà văn Nhật Tuấn với ‘Con chim biết chọn hạt’ đang viết dở, nhà văn Trần Chinh Vũ luôn lang thang với cánh kỹ sư trẻ để tuyên truyền về sự cởi trói trong văn nghệ dưới sự bảo trợ của cụ Trần Độ.
Nhà thơ trẻ thì có Giáng Vân, con gái của nhà văn Nguyễn Trọng Oánh – tác giả ‘Đất trắng’, Vân vừa tốt nghiệp Đại học xong. Còn nhà thơ Dương Kiều Minh, sau này là Phó Chủ tịch H...ội Liên hiệp VHNT Hà Nội, thì khi ấy là trung cấp kế toán, vừa ra trường, làm việc dưới quyền của thiếu úy.
Thiếu uý Leo thì không có khiếu viết văn, nhưng đang tập tọng dịch truyện từ tiếng Ng..a sang tiếng Việt, lại giữ chức vụ ‘có mầu’ ở ‘Làng chuyên gia, nên căn phòng của thiếu úy, luôn là chỗ cà kê dê ngỗng của nhà văn Nhật Tuấn, nhà thơ Giáng Vân, nhà thơ Kiều Minh và vân vân.
Chính nhà văn Nhật Tuấn đã nhận xét các bản dịch của thiếu uý là:
-Giọng văn của mày, nó đậm chất bàng bạc của Pau-tốp-xơ-ki!
*** Là chánh OTK, ngoài việc chính là kiểm tra-nghiệm thu các hạng mục công trình, thiếu úy còn có trách nhiệm phải đọc các ‘Lý lịch’, gắn bên thành của các thùng hàng, để biết có hàng gì bên trong, và cung cách đóng gói của nó như thế nào. Vậy nên, khi nào biết hàng được quấn trong chăn dạ, hay vải nỉ, là thiếu úy lại thu những thứ đó vào một đống, và phân phát dần cho bạn bè.
Điêu toa nhất là các lọ hoá chất, có mùi thơm để xả vào trong các két nước của bồn cầu. Ngoài mùi hương cũng khá dễ chịu, thì cái vỏ chai cũng khá bắt mắt.
Thế cho nên, cứ ngửi thấy mùi này ở đâu, là toàn thể bạn bè của thiếu úy, biết ngay rằng, thằng cha này đã rộng lòng phát tâm cho các cô nàng mà biết hắn.
Thiếu uý có cả một kho các thứ đồ linh tinh, mà để đi cho hay tặng bạn bè, và ai cũng thích.
*** Theo chức trách nhiệm vụ, thiếu úy gắn liền với chuyên gia Liê..n X..ô như hình với bóng.
Làng chuyên gia có biên chế 5 chuyên gia L..Iên X..ô, đi kèm với họ là 5 phiên dịch người Việt, gồm anh Hiển (sau này là Chánh Văn phòng Bộ X.ây d.ựng), và 4 em phiên dịch xinh tươi, vừa mới tốt nghiệp tiếng Ng..a, và vừa đi tu nghiệp 9 tháng ở Ng..a về (theo chương trình đào tạo tiếng Ng..a hồi đó, năm thứ tư thì khoa tiếng Ng..a được đi Li..ên X...ô khoảng 9 tháng để học), người còn thơm phức mùi Liê..n X..ô.
Theo nhiệm vụ, bộ 3 gồm: ‘thiếu uý + Kỹ sư trưởng Ti-mô-sen-ko + em Dung phiên dịch’, hình thành bộ tam, luôn đi kèm với nhau, nửa bước không rời, có lẽ chỉ trừ lúc đi giải quyết việc riêng.
*** Chỗ ở của cô bé Dung là ngoài Tổng công ty, ở một trong các toà nhà 5 tầng, khu ký túc xá của cán bộ trên Tổng và phiên dịch. Dung ở cùng phòng với em Hiền, con gái ruột của Tướng Đồ..ng Sỹ Nguy...ên , Bộ trư..ởng Bộ X..ây dựng khi đó. Em Hiền cũng là phiên dịch và là bạn cùng lớp tiếng Nga.. với Dung.
Còn chỗ ở của thiếu úy, là 1 phòng trong các ngôi nhà 2 tầng của Công ty dân dụng, kề bên ‘Làng Chuyên gia’.
Thiếu uý vốn thích ngoại ngữ, nay có môi trường thực hành tiếng N..ga, thì khỏi nói là ‘crush’ thế nào. Tất nhiên là ‘crush’ ngoại ngữ thôi.
Nhưng dường như, Dung không nghĩ đơn giản như thế.
Nàng dính với thiếu úy như đôi sam, hay như mọi người thời đó thường nói là:
-‘Sờ-pút-nhi-ca’ của thiếu úy (спутника).
Dung thường xuyên đi bên thiếu úy, không hẳn chỉ trong thời gian làm việc.
Mà chính trong thời gian làm việc, thì nhiều khi, Dung lại bỏ mặc thiếu uý bơ vơ. Nàng thường bẩu:
-Anh còn giỏi tiếng Ng..a chuyên ngành hơn em. Anh và Kỹ sư trưởng đi với nhau là đủ rồi. Mà ngoài công trường nắng lắm.
Đôi khi, nàng còn nũng nịu:
-Hôm nay em bị “vờ-ri-miên-nơ” (временно), em không đi được đâu, anh đi nhé.
Nhưng ngoài giờ làm việc, thì thiếu uý lại thấy bóng dáng nàng ở khắp nơi.
Nào là tháp tùng nàng đi trên các bãi cát dọc bờ sông Đà vào những đêm trăng sáng, để nghe bài hát ‘Tiếng gọi sông Đà’ văng vẳng qua hệ thống loa phóng thanh.
Những khi chiều về, ngồi trên đỉnh đồi, nơi đặt bể nước cấp 2 ngàn mét khối, ngắm nhìn toàn bộ khu Làng chuyên gia và một phần công trình thủy điện ở bên dưới, nàng rất thích lúc lắc mái đầu, để những sợi tóc quấn vào ngôi sao trên ve áo của thiếu úy.
Khi thì:
-Cái Hiền hôm nay không ăn cơm tối, anh ra ăn với em.
Tối đến, ngoại trừ những hôm thiếu úy phải trực ca, thì người ta thấy Dung luôn có mặt trong chỗ ở của thiếu úy. Nàng có lý do:
-Anh mà dậy hát cho các em ở đội văn nghệ, thì để em đến phụ viết bảng cho anh.
Tất cả những ngày cuối tuần, con gái của cụ Trung t..ướng – Bộ trưởng Bộ X..D, mặc nhiên có suất đi xe Hải Âu giao liên, tuyến ‘Công trình thủy điện – Hà Nội’, để về thăm bố mẹ . Những hôm ấy, khi có việc bất khả kháng hoặc quá khuya, Dung thường giữ thiếu úy ngủ lại. Nàng luôn luôn ra lệnh cho thiếu úy ngủ trên giường của nàng, còn nàng thì ngủ nhờ trên giường của em Hiền, chẳng biết vì sao lại như thế.
Trong tình cảm tin cậy, đặc biệt, thủy chung, vô tư, trong sáng hiếm có của những người cùng lý tưởng cá...ch mạn...g cao đẹp, thiếu úy thường chìm sâu vào giấc ngủ rất nhanh, không mộng mị.
Rượu Vốt-ka 3 ngôi sao, cá hộp Nga, kẹo súc-cù-là trong phòng của Dung, cứ như là niêu cơm Thạch Sanh, Thiếu úy chưa bao giờ thấy vắng. Lý do là Dung có thể mua kẹo và các thứ ở trong cửa hàng cung cấp của Làng chuyên gia, vì mấy bà người N...ga bán hàng ở đó, đều biết Dung là trợ lý của Kỹ sư trưởng Ti-mo-sen-ko.
Tuy nhiên, nàng chưa bao giờ cho thiếu úy uống quá 50 gờ-ram. Chẳng bù với hồi sau này về Hải quân, tiêu chuẩn địch mức cứ phải là 100 gờ-ram.
Có những hôm lỡ tay, nàng rót ra cái cốc thủy tinh L...iên X..ô nhiều hơn vạch khấc, là y như rằng, hôm ấy thiếu úy say đứ đừ.
Trong trạng thái bồng bềnh, thiếu úy luôn thấy mình được nàng cho nằm lên giường, lấy chiếc khăn mặt bông đã ngâm vào chậu thau, được đổ đầy phích nước sôi, và lau mặt cho mình. Cảm giác dễ chịu khi được nàng lau người bằng chiếc khăn nóng rực, chưa bao giờ thiếu úy được nếm trải lại, trong suốt cả quãng đời sau này của mình.
Được chườm bằng khăn bông nóng, thiếu úy ngủ thiếp đi ngay lập tức. Trong giấc mơ, thiếu úy luôn như mơ về ngày toàn thế giới sẽ đều là các nước trong khối X.H.....C.N.
**** Đầu năm 1982, thiếu úy nhận quyết định điều về đơn vị mới. Thiếu úy có hai ngày để làm thủ tục rời Sông Đà.
Buổi tối cuối cùng, Dung hẹn thiếu uý đi dạo lần cuối trên bờ sông Đà.
Thực ra cũng chẳng có cuộc đi bộ nào, mà Dung chọn ngay bãi cát gần nơi phà Đúng, để ngồi ngắm nhìn cảnh công trình Thuỷ điện thi công về đêm.
Con sông Đà tối đen, chẳng nom thấy con sông hiền hoà thơ mộng tí nào. Mà chỉ thấy con sông đen ngòm, đúng như cụ Nguyên Tuân đã tả trong ‘Tuỳ bút sông Đà’, cụ gọi nó là ‘sông Đen’.
Suốt buổi ngồi ngắm dòng sông Đen ấy, Dung không nói gì. Nàng chỉ lặng yên ngồi sát bên, để mái tóc buông dài che lấp đôi quân hàm thiếu uý.
Bất chợt, Dung cầm lấy bàn tay thiếu uý, luồn vào trong ngực nàng.
Thiếu uý đột nhiên run rẩy, hơi thở trở nên dồn dập, gấp gáp.
Huyết áp, nhịp tim, và thân nhiệt của thiếu uý tăng vọt lên cỡ 42 độ C.
Mồ hôi thiếu uý toát ra như tắm. Trái đất hình như cũng đang dừng quay.
Thiếu uý có cảm giác nhẹ bẫng, không trọng lượng bềnh bồng, rơi mãi, rơi mãi vào vô cùng. Trí não nổ bùng một phát như cầu chì nổ tung khi đoản mạch.
Thiếu uý như hoá đá. Chân, tay, và nói chung – toàn bộ cơ thể lạnh ngắt như người đã chết được mươi ngày.
Dung chợt thảng thốt kêu lên:
-Trời ơi. Anh bị cảm lạnh hay sao thế. Để em đưa anh đến quân y nhé.
Đến trạm xá của Tổng, thiếu uý được y sỹ cho uống nước gừng nóng không có đường, và mấy viên thuốc chống sốt rét.
Sáng hôm sau, xe đưa thiếu uý về đơn vị mới. Và hình bóng Dung xa dần.
***
Cựu thiếu úy, mà bây giờ phải gọi là cựu trung úy, trở mình trên chiếc giường gấp.
Ngoài trời gió lạnh. Trung úy kéo chiếc áo ấm nhà binh sát hơn vào người. Trung úy nhớ về cái đêm trên sông Đà gần năm mươi năm trước.
Sau này, để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ của Đ..ả..ng và c..ách m..ạng giao phó, trung úy còn bị nhiều phen kinh hoàng hơn nhiều lần, cái tình huống mà bị Dung cầm lấy bàn tay, luồn vào trong ngực nàng.
Nhưng cảm giác nhẹ bẫng, không trọng lượng bềnh bồng, rơi mãi, rơi mãi vào vô cùng. Trí não nổ bùng một phát như cầu chì nổ tung khi đoản mạch, và nói chung – toàn bộ cơ thể như hoá đá, lạnh ngắt như người đã chết được mươi ngày – thì chỉ có duy nhất một lần trong đời.
Hưng Yên bây giờ đã mở rộng địa giới, không gian quê xưa rộng thêm ra. Và hình bóng Dung thì lại càng khuất mờ xa tít thêm trong không gian rộng mở ấy.
Nhớ về ký ức xưa, dường như có một hơi thở buông rơi trong lồng ngực.
Crush thì… nhớ đến nhau thôi!
