[Funland] Siêu dự án sông Hồng: Liên danh rút còn một nửa, đề xuất quỹ đất đối ứng 5.000ha

BloodOwl87

Xe container
Biển số
OF-547061
Ngày cấp bằng
23/12/17
Số km
8,200
Động cơ
208,512 Mã lực
Tuổi
39
Làm bao nhiêu công viên, quảng trường,….mà cụ bảo xây nhà bán.
Chẳng nhẽ cứ để bờ sông như hiện nay?
BT đổi đất lấy hạ tầng và đất này là đất nhà dân chứ không phải đất sạch đâu. Dính đến bđs thì phải dn tự deal với dân chứ không phải chính sách như nhà nước làm đường công ích đâu mà cụ nói như nó làm từ thiện.
 

muachieukyniem

Xe điện
Biển số
OF-443021
Ngày cấp bằng
6/8/16
Số km
3,693
Động cơ
254,638 Mã lực
Tuổi
33
Phần đê bên kia sông thì sao nhỉ.
Chắc chân cũng đang run cầm cập.
 

The star

Xe tải
Biển số
OF-610444
Ngày cấp bằng
18/1/19
Số km
392
Động cơ
145,305 Mã lực
Tuổi
45
Năm nay ông nào dính đủ combo: nhà ở dính quy hoạch ven sông , xưởng dính quy hoạch sân vận động trống đồng, quê mở rộng quốc lộ 1a- xe vận tải , xe gia đình chạy máy dầu thì đúng là tam tái - thái tuế
Lô xiên 4 thế này thì 1 ăn 400 phải không cụ? Xiên 2 chắc cũng nhiều, xiên 3 thì không phải không có. Xiên 4 thì chắc xong phát này thì chắc mất hết niềm tin...
 

BloodOwl87

Xe container
Biển số
OF-547061
Ngày cấp bằng
23/12/17
Số km
8,200
Động cơ
208,512 Mã lực
Tuổi
39
Có nhưng ví dụ vài trăm m2 thì chỉ 70m2 sổ chẳng hạn, còn lại lấn =))
Với cả khu f361 dãy bên phải mới có sổ còn bên trái sát sông rồi, đa số ko sổ.
Uh nó kể ông hàng xóm nhà nó mỗi năm lấn 1 tí trong cả chục năm, chắc cũng rứa. Không biết có hoá giá làm sổ được không, đội đông tiền.
 

duigalachanh

Xe đạp
Biển số
OF-907701
Ngày cấp bằng
10/5/26
Số km
16
Động cơ
497 Mã lực
Tuổi
46
Sông Hồng làm thí điểm thôi, bởi vì ờ đây là điền hình của đất bất công:
- Có những mảnh hàng 1000 m2 đất lấn chiếm, nhảy dù, san gạt.
- Đất nông nghiệp lớn, mỗi nhà hàng vài trăm đến vài ngàn m2, chạy chọt làm được thành đất ở.

Nói chung là bất công với một số người phải bỏ tiền mua đất có sổ đàng hoàng.
 

BloodOwl87

Xe container
Biển số
OF-547061
Ngày cấp bằng
23/12/17
Số km
8,200
Động cơ
208,512 Mã lực
Tuổi
39
Sông Hồng làm thí điểm thôi, bởi vì ờ đây là điền hình của đất bất công:
- Có những mảnh hàng 1000 m2 đất lấn chiếm, nhảy dù, san gạt.
- Đất nông nghiệp lớn, mỗi nhà hàng vài trăm đến vài ngàn m2, chạy chọt làm được thành đất ở.

Nói chung là bất công với một số người phải bỏ tiền mua đất có sổ đàng hoàng.
Công nhận lấn chiếm cũng nhiều. Nhưng những khu phân lô, tđc thì cũng bị xoá trắng kìa.
 

Nam.pt

Xe buýt
Biển số
OF-555249
Ngày cấp bằng
24/2/18
Số km
505
Động cơ
155,567 Mã lực
Tuổi
39
Lô xiên 4 thế này thì 1 ăn 400 phải không cụ? Xiên 2 chắc cũng nhiều, xiên 3 thì không phải không có. Xiên 4 thì chắc xong phát này thì chắc mất hết niềm tin...
Ăn xiên quây, ăn cả độc đắc, nhớ đến mấy kiếp sau
 

tvad

Xe hơi
Biển số
OF-1140
Ngày cấp bằng
5/8/06
Số km
154
Động cơ
576,074 Mã lực
Từ quê TH ra vậy là giỏi rồi, khả năng ko phải bố mẹ mua cho đâu
Mợ ấy bảo bố mẹ dồn tiền mua cho mà. Quan trọng gì, xung quanh em thế hệ 80-85 lên HN học bố mẹ đều mua cho căn tập thể cũ, ngon choét
 

tvad

Xe hơi
Biển số
OF-1140
Ngày cấp bằng
5/8/06
Số km
154
Động cơ
576,074 Mã lực
Sông Hồng làm thí điểm thôi, bởi vì ờ đây là điền hình của đất bất công:
- Có những mảnh hàng 1000 m2 đất lấn chiếm, nhảy dù, san gạt.
- Đất nông nghiệp lớn, mỗi nhà hàng vài trăm đến vài ngàn m2, chạy chọt làm được thành đất ở.

Nói chung là bất công với một số người phải bỏ tiền mua đất có sổ đàng hoàng.
Cụ nói trúng phóc vấn đề luôn.
 

tvad

Xe hơi
Biển số
OF-1140
Ngày cấp bằng
5/8/06
Số km
154
Động cơ
576,074 Mã lực
Năm nay ông nào dính đủ combo: nhà ở dính quy hoạch ven sông , xưởng dính quy hoạch sân vận động trống đồng, quê mở rộng quốc lộ 1a- xe vận tải , xe gia đình chạy máy dầu thì đúng là tam tái - thái tuế
Em xin bổ sung thêm 1 yếu tố trọng điểm nữa: bỏ thuế khoán
 

bentley8

Xe điện
Biển số
OF-897
Ngày cấp bằng
25/7/06
Số km
3,539
Động cơ
587,536 Mã lực
Em cũng quen 1 đứa đông tiền lắm, con cháu súng to ở biệt thự An Dương. Mà nhà đấy chắc có sổ chứ nhỉ. Hay đội nhà giàu An Dương lại toàn ko sổ :)).
Bác nói em biết ai rồi, tầm to như vậy mà các bác cũng dính và gương mẫu mà đi đấy, chả có biệt đãi gì đâu
 

Alex0301

Xe buýt
Biển số
OF-829449
Ngày cấp bằng
12/3/23
Số km
644
Động cơ
6,746 Mã lực
Tuổi
42
Mình thấy bất cập nhất là đền bù 5000ha đất sạch với đơn giá nhà nước thay vì mang ra đấu giá. Đất đối ứng cho NĐT chỉ tích giá trung bình 15tr/m2 với vị trí kim cương ven sông thì rẻ vô cùng, thất thoát tiền của nhà nước và nhân dân.
Những vị trí đất đối ứng này đa số dự định xây chung cư cao cấp, toà nhà văn phòng, trụ sở ngân hàng, trung tâm tài chính. Nhất là khu vực phường Hồng Hà, đẹp không kém Thủ Thiêm. Mang đấu giá những lô này sẽ có giá gấp 20-30 lần, không ít hơn 200-300tr/m2.
Vì thế các Sở ban ngành của HN phải xem xét lại khung giá đất tính tiền các khu đất đối ứng. Tối thiểu cũng phải đạt mức 100tr/m2 chứ không thể cỡ 15tr/m2 như hiện tại được!
 

Bo_Tun

Xe buýt
Biển số
OF-2735
Ngày cấp bằng
9/12/06
Số km
750
Động cơ
577,704 Mã lực
thớt sông hồng cũ nếu em nhớ ko nhầm thì từ hôm qua tới sáng nay có 2 cụ tranh luận khá gắt nên bị khóa thớt và các chã xóa mấy trang cuối đi - và vào thớt này em cảm tưởng như cái nồi cám heo trên các nhóm FB :))

Thớt sông hồng cũ tranh luận có - thông tin có - nhẹ nhàng có - gắt gỏng có - nhưng ko có kích động - ko có chính trị cài cắm - THỚT NÀY TOÀN CỤ MỢ KIỂU TOÀN MÙI THUỐC SÚNG 8-}

Bảo sao 11 trang thôi mà chục cụ bị xì lốp :|
Hơn 300 trang, quá nhiều thông tin và trong đó rất nhiều thông tin hữu ích liên quan đến đền bù, giải phóng mặt bằng v.v...

Em đọc được một bài trên FB của một cựu nhà báo, bê về cho các cụ tham khảo:

*****
UPDATE!!!!
Hà Nội điều chỉnh giảm, bớt 3 phường, giảm hơn 100.000 tỷ. Bí ẩn Lotte...

-> Tối 10/5, thông tin về việc UBND TP Hà Nội bất ngờ điều chỉnh dự án, trình HĐND hôm nay 11/5. Vì thế phát sinh "kỳ 5" này.

PHỤ LỤC CẬP NHẬT — THÁNG 5/2026

Tờ trình HĐND, bài học Seoul và biến số Lotte

(Bổ sung cho loạt bài nghiên cứu 4 kỳ — cập nhật ngày 10/5/2026)

I. TỜ TRÌNH NGÀY 10/5: BỐN THAY ĐỔI VÀ NHỮNG GÌ CHÚNG TIẾT LỘ

Ngày 10/5/2026 — đúng 5 tháng sau lễ khởi công — UBND TP Hà Nội gửi tờ trình lên HĐND thành phố đề nghị phê duyệt chủ trương đầu tư dự án.

Đây là văn bản đầu tiên xác lập hình hài chính thức của siêu dự án trước cơ quan dân cử, và nó chứa đựng bốn thay đổi quan trọng so với những gì được công bố cuối năm 2025.

Thay đổi thứ nhất: Tổng mức đầu tư giảm 118.000 tỷ đồng

Tờ trình ghi tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 737.000 tỷ đồng — giảm 118.000 tỷ so với con số 855.000 tỷ được công bố tại lễ khởi công tháng 12/2025. Mức giảm tương đương 14% trong vòng 5 tháng không phải là kết quả của tối ưu hóa thiết kế — không có thiết kế chính thức nào được phê duyệt trong thời gian đó. Đây là tín hiệu của một hồ sơ gốc được lập vội, với những con số được thổi phồng trước khi có cơ sở kỹ thuật.

Câu hỏi tự nhiên nảy ra: nếu 5 tháng giảm được 118.000 tỷ, thì con số 737.000 tỷ hôm nay có bền vững không khi báo cáo nghiên cứu khả thi chưa được lập?

Thay đổi thứ hai: Thu hẹp từ 19 xuống 16 xã phường

Ba phường bị loại ra — Vĩnh Tuy, Vĩnh Hưng, Hoàng Mai — đều nằm ở phía Nam, là khu vực dân số dày đặc hơn và chi phí giải phóng mặt bằng cao hơn. Đây là tín hiệu rõ ràng rằng bài toán đền bù tái định cư ở vùng ven đô nội thị — nơi đất có giá trị cao hơn, người dân có khả năng kiện tụng lớn hơn — đang được “né” trước để dự án có thể tiến lên phía trước với phần dễ hơn trước.

Thay đổi thứ ba: Cấu trúc 18 dự án thành phần — và 419 ha tái định cư cho hàng chục vạn người

Dự án được phân thành 5 nhóm với 18 dự án thành phần. Điểm đáng lo ngại nhất nằm ở Nhóm 4: ba khu đô thị định cư và tái thiết có tổng diện tích khoảng 419 ha — khu đô thị tại P.Long Biên 201 ha, tại P.Lĩnh Nam 98 ha, và khu tái thiết làng nghề Bát Tràng 120 ha.

Theo số liệu được liên danh nhà đầu tư cung cấp, khoảng 200.000 người dân bị ảnh hưởng bởi dự án. Con số 419 ha để tái định cư cho 200.000 người — nếu dùng mật độ đô thị cao tầng tiêu chuẩn khoảng 400 người/ha — chỉ đủ cho khoảng 168.000 người, tức thiếu ít nhất 30.000 người chưa rõ sẽ đi đâu?

Về đền bù, hồ sơ liên danh ghi: “sẽ áp dụng theo bảng giá đất do UBND TP Hà Nội ban hành tại thời điểm thu hồi đất.” Bảng giá đất nhà nước thường thấp hơn đáng kể so với giá thị trường thực — đặc biệt tại các vị trí view sông Hồng và view Hồ Tây, nơi giá giao dịch thực tế có thể đạt 500 triệu đến 1 tỷ đồng/m².

Áp dụng bảng giá nhà nước tại những vị trí này là công thức đã tạo ra thảm kịch Thủ Thiêm.

Thay đổi thứ tư — và quan trọng nhất: Thừa nhận quy hoạch chưa được phê duyệt

Tờ trình của UBND Hà Nội viết thẳng: “đến nay, quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỉ lệ 1/5.000 và phương án, vị trí tuyến trục đại lộ cảnh quan sông Hồng chưa được phê duyệt do quá trình thực hiện các nội dung nêu trên cần đánh giá kỹ hiện trạng, tác động môi trường và việc đảm bảo các điều kiện, quy định về quản lý, sử dụng đê điều, phòng chống lụt bão; đồng thời cần tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư cũng như vận động để tạo sự đồng thuận.”

Đây là xác nhận chính thức từ UBND Hà Nội cho đúng những lo ngại mà loạt bài 4 kỳ đã đặt ra: dự án khởi công trước khi quy hoạch phân khu được phê duyệt, tức khởi công trước khi bản thiết kế gốc về đất đai, cốt cao độ và hành lang thoát lũ được xác lập. Đây không phải cách xây dựng thành phố — đây là cách cắm cờ để tạo sức ép cho các thủ tục tiếp theo.

Điều đáng chú ý là tờ trình cũng lần đầu tiên nhắc đến nghĩa vụ “lấy ý kiến cộng đồng dân cư” — một tín hiệu tích cực, dù muộn hơn 5 tháng so với thông lệ quản trị bình thường.

II. BÀI HỌC SEOUL — CÁI MÀ CHUYẾN THĂM CHƯA KỂ ĐẦY ĐỦ

Khi Chủ tịch Đèo Cả Hồ Minh Hoàng đến Seoul tháng 10/2025 (ảnh), ông được xem những gì đẹp nhất của sông Hàn: 12 công viên trải dài 41,5 km với hàng chục triệu lượt khách mỗi năm, 32 cây cầu được chiếu sáng về đêm, những bãi cỏ xanh nơi người Seoul ra ngồi picnic vào cuối tuần. Đó là kết quả của 40 năm đầu tư kiên nhẫn.

Nhưng phần câu chuyện quan trọng hơn nằm ở những thứ không thể nhìn thấy từ bờ sông — toàn bộ hệ thống trị thủy thượng nguồn đã được xây dựng trước khi Seoul chạm vào con sông.

+ Giai đoạn nền tảng (1960–1982): Trị thủy thượng nguồn trước, đô thị hóa sau

Trước khi Seoul bắt đầu chỉnh trang sông Hàn, Hàn Quốc đã xây dựng chuỗi hồ chứa điều tiết lưu vực trong suốt hai thập kỷ. Cốt lõi là đập Soyanggang hoàn thành năm 1973, với sức chứa 2,7 tỷ tấn nước — hồ chứa nước lớn nhất Hàn Quốc, nằm trên sông Bắc Hàn, một trong hai nhánh chính của sông Hàn.

Đây là hồ điều tiết chiến lược (ảnh) giúp Seoul kiểm soát lưu lượng lũ mùa hè — mùa mà lượng mưa của Hàn Quốc tập trung tới 2/3 lượng mưa cả năm.

Song song, hệ thống đập Chuncheon và Uiam trên thượng nguồn cũng được nâng cấp để tạo thành chuỗi kiểm soát lưu lượng nhiều tầng.

Chính quyền Seoul tại thời điểm đó xác định nguyên tắc nền tảng: “các dòng sông sau kiểm soát lũ ở thượng nguồn có thể được khai thác để đô thị hóa và phát triển kinh tế” — không phải ngược lại. Đô thị hóa ven sông là phần thưởng của trị thủy, không phải điểm xuất phát.

+ Giai đoạn chỉnh trang (1982–1986): Kỹ thuật lòng sông và bờ sông

Chỉ sau khi hệ thống thượng nguồn được hoàn thiện, Seoul mới bắt đầu công trình chỉnh trang trực tiếp trên đoạn sông qua đô thị. Trong 4 năm từ 1982 đến 1986, đoạn sông Hàn dài 41,5 km qua Seoul được nạo vét toàn bộ, đưa độ sâu trung bình lên 2,5m và chiều rộng mặt nước lên gần 1 km.

Bờ sông được gia cố bằng kè bê tông kết hợp thảm thực vật — không phải kè cứng hoàn toàn mà là hệ thống lai, cho phép nước thẩm thấu và thực vật mọc tự nhiên trong mùa khô, đồng thời đủ cứng để chịu lực trong mùa lũ. Hệ thống thoát nước mưa đô thị được tách khỏi hệ thống nước thải sinh hoạt — một công trình ngầm khổng lồ mà đến năm 1986 mới hoàn chỉnh.

Đặc biệt, khu vực hai bờ sông được dành hoàn toàn cho không gian xanh và công viên — không cho phép xây dựng công trình thương mại hay nhà ở trong vùng đệm 200–500m tính từ mép nước.

Đây là quyết định chính trị khó khăn (đất đai đắt, áp lực phát triển lớn) nhưng là nền tảng cho thành công lâu dài.

+ Giai đoạn Phục hưng Hangang (2007–nay): Thế hệ thứ hai

Năm 2007, Thị trưởng Oh Se-hoon — chính là người mà Chủ tịch Đèo Cả gặp năm 2025 — khởi động Dự án Phục hưng Hangang (Hangang Renaissance), đặt mục tiêu biến hệ thống công viên thành trung tâm văn hóa - sáng tạo - kinh tế.

Dự án đến năm 2030 sẽ bổ sung monorail (tàu điện 1 ray) dọc bờ sông, các tổ hợp văn hóa nghệ thuật nổi trên mặt nước, và hệ thống đường hầm chứa nước mưa dưới lòng đất tại ba khu vực xung quanh ga Gangnam, suối Dorim và Gwanghwamun để ứng phó với mưa cực đoan ngày càng tăng do biến đổi khí hậu.

Đây là giai đoạn mà công nghệ hiện đại được áp dụng: đường hầm TBM (Tunnel Boring Machine) cho phép đào đường ngầm mà không đào hở bề mặt, giữ nguyên cảnh quan bên trên; hệ thống cảm biến thời gian thực đo mực nước tại 40 điểm dọc sông và tự động điều tiết các cổng điều hòa lưu lượng.

Chính các chuyên gia Seoul đã thẳng thắn nói với đoàn Đèo Cả: mô hình đại lộ cạn năm 2007 được xây khi “điều kiện kỹ thuật và tiêu chuẩn thiết kế chưa cho phép áp dụng công nghệ tiên tiến như TBM” — nghĩa là nếu làm lại từ đầu, Seoul sẽ làm khác đi.

Cái Seoul không có: Lưu vực xuyên quốc gia

Điều khác biệt căn bản nhất giữa sông Hàn và sông Hồng là địa chính trị lưu vực. Sông Hàn nằm gần như hoàn toàn trên lãnh thổ Hàn Quốc — Seoul có thể kiểm soát toàn bộ hệ thống từ đập Soyanggang đến cửa biển.

Sông Hồng chảy qua cả Trung Quốc, Lào và Việt Nam. Trong trận lũ Yagi 2024, Việt Nam phải gửi công hàm ngoại giao (ảnh) đề nghị Trung Quốc kiểm soát xả lũ thượng nguồn — và Trung Quốc đồng ý, giúp cắt bớt đỉnh lũ tại Hà Nội.

Đây là vấn đề không thể giải quyết bằng kỹ thuật xây dựng trong phạm vi 1 thành phố.

III. BIẾN SỐ LOTTE — TIN ĐỒN CÓ CƠ SỞ THỰC TẾ

Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung từ ngày 21–24/4/2026 đã tạo ra một câu chuyện phụ đáng chú ý. Tháp tùng Tổng thống là lãnh đạo của bốn chaebol lớn nhất Hàn Quốc: Samsung, LG, SK và Lotte.

Trong chuyến thăm, bản thân Tổng thống Lee tuyên bố tại cuộc hội đàm với Thủ tướng Lê Minh Hưng: “sông Hàn chảy ngang qua Hàn Quốc và sông Hồng ôm trọn Hà Nội như đang hòa làm một” — và khẳng định sẽ cùng Việt Nam “tạo nên kỳ tích sông Hồng.”

Điều đáng chú ý nhất không phải là ngôn từ ngoại giao — mà là cuộc gặp riêng ngày 22/4 tại Hà Nội: Chủ tịch Lotte Group Shin Dong-bin hội kiến với Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng. Tại cuộc gặp này, ông Vũ Đại Thắng đã chủ động đề cập dự án trục Đại lộ Cảnh quan Sông Hồng, khẳng định đây là “biểu tượng phát triển mới” của Hà Nội, và mở ra “dư địa hợp tác với các đối tác Hàn Quốc vốn có thế mạnh về những lĩnh vực này.”

Đây không phải tin đồn — đây là tín hiệu mời chính thức được ghi nhận trong văn bản. Lotte đến nay đã hiện diện tại Hà Nội với hai công trình biểu tượng: Lotte Center Hà Nội (Liễu Giai) và Lotte Mall West Lake (Võ Chí Công).

Cả hai đều nằm sát khu vực Hồ Tây — vùng đất tiếp giáp trực tiếp với hành lang dự án sông Hồng. Trong tư cách nhà đầu tư am hiểu địa bàn nhất trong số các chaebol Hàn Quốc, Lotte có lợi ích chiến lược rõ ràng nếu dự án sông Hồng thành công.

IV. NẾU LOTTE VÀO — DỰ ÁN SẼ THÊM GÌ, MẤT BAO NHIÊU, MẤT BAO LÂU?

Đây là phần phân tích dự báo — dựa trên mô hình kinh doanh và năng lực của Lotte, kết hợp với cấu trúc dự án hiện tại. Không phải thông tin đã được xác nhận, nhưng là kịch bản có cơ sở.

Dự đoán có thể là:

Hạng mục 1: Tổ hợp thương mại - khách sạn - văn phòng “anchor” ven sông
Lotte không đầu tư hạ tầng công cộng — họ đầu tư các công trình thương mại tích hợp. Mô hình tham chiếu là Lotte World Tower ở Seoul (123 tầng, hoàn thành 2017, tổng đầu tư khoảng 4 tỷ USD) và Lotte Mall West Lake Hà Nội.

Nếu Lotte tham gia, kịch bản khả thi nhất là một tổ hợp kiểu “Lotte World Hanoi” tại vị trí view sông Hồng - Hồ Tây — tháp hỗn hợp 60–80 tầng gồm khách sạn 5 sao, căn hộ cao cấp, trung tâm thương mại và văn phòng hạng A.

Ước tính đầu tư: 1,5–2 tỷ USD (khoảng 37.000–50.000 tỷ đồng). Thời gian: 5–7 năm từ khi phê duyệt.

Hạng mục 2: Theme park / giải trí ven sông

Lotte World là chuỗi công viên giải trí lớn nhất Hàn Quốc. Một “Lotte World Hanoi” quy mô nhỏ hơn — kết hợp công viên giải trí trong nhà, khu vui chơi ngoài trời và trung tâm văn hóa — là hạng mục phù hợp với các bãi sông đang được quy hoạch thành công viên.

Ước tính đầu tư: 500 triệu–1 tỷ USD (12.000–25.000 tỷ đồng). Thời gian: 4–6 năm.

Hạng mục 3: Hệ thống kè thông minh và công nghệ quản lý lũ

Đây là hạng mục mà đối tác Hàn Quốc — không nhất thiết là Lotte mà có thể là Hyundai E&C hoặc Samsung C&T — có năng lực kỹ thuật thực sự. Seoul đã triển khai hệ thống cảm biến mực nước thời gian thực, cổng điều hòa tự động và đường hầm chứa nước mưa TBM.

Nếu Hà Nội áp dụng mô hình này, chi phí cho hệ thống công nghệ thủy lực thông minh toàn tuyến 80 km ước tính thêm 30.000–50.000 tỷ đồng, thời gian 6–8 năm.

Đây là hạng mục quan trọng nhất về an toàn nhưng ít “hào nhoáng” nhất — rủi ro là nó sẽ bị xếp xuống ưu tiên sau các hạng mục thương mại nhìn thấy được.

Hạng mục 4: Tuyến monorail hoặc BRT dọc bờ sông

Seoul đang nghiên cứu tuyến monorail dọc sông Hàn. Nếu Hà Nội áp dụng, tuyến BRT hoặc monorail dài 40–45 km dọc hữu ngạn sông Hồng (trùng với tuyến metro số 8 đang quy hoạch) có thể được tích hợp.

Ước tính đầu tư thêm: 40.000–60.000 tỷ đồng. Đây là hạng mục mà các nhà thầu Hàn Quốc (Hyundai Rotem, Lotte E&C) có thế mạnh cạnh tranh rõ ràng.

Nói cách khác: nếu Lotte và các đối tác Hàn Quốc tham gia đầy đủ theo mô hình Seoul, tổng mức đầu tư thực của dự án có thể tăng thêm 4–7 tỷ USD, và thời gian hoàn thành toàn bộ sẽ kéo dài đến ít nhất 2036–2038 — tức là khó có thể hoàn thành trong giai đoạn 2026–2030 như cam kết ban đầu.

V. ĐỐI CHIẾU VÀ KẾT LUẬN: BA KỊCH BẢN CHO DỰ ÁN

Dựa trên toàn bộ thông tin đã phân tích — tờ trình 10/5, tín hiệu Lotte, bài học Seoul và dữ liệu lũ Yagi 2024 — có ba kịch bản khả dĩ cho dự án trong giai đoạn tới:

Kịch bản 1 — Tiếp tục hiện trạng:

Liên danh Đại Quang Minh - THACO - Hòa Phát triển khai theo hồ sơ hiện tại. Giai đoạn 2026–2030 hoàn thành đại lộ và kè sông. Các rủi ro về trị thủy và tái định cư được xử lý từng bước.

Đây là kịch bản có xác suất xảy ra cao nhất trong ngắn hạn — nhưng cũng là kịch bản mang lo lắng lớn nhất về thất thoát ngân sách, tranh chấp đền bù và nguy cơ lũ nếu cốt cao độ không được luận chứng đủ chắc.

Kịch bản 2 — Mở rộng liên danh với đối tác Hàn Quốc: Lotte hoặc một tập đoàn xây dựng Hàn Quốc (Hyundai E&C, Samsung C&T) tham gia theo hình thức liên doanh, đảm nhận các hạng mục thương mại cao cấp và công nghệ thủy lực thông minh.

Tổng mức đầu tư tăng, thời gian kéo dài, nhưng chất lượng kỹ thuật và uy tín dự án được cải thiện. Đây là kịch bản tốt hơn về mặt kỹ thuật, nhưng đặt ra câu hỏi về quyền lợi dân cư: dự án có xu hướng “cao cấp hóa” sẽ đẩy bài toán tái định cư cho người thu nhập thấp vào góc tối hơn.

Kịch bản 3 — Đánh giá lại toàn diện: HĐND Hà Nội yêu cầu bổ sung báo cáo đánh giá tác động môi trường và thủy văn độc lập, thẩm định lại năng lực tài chính của liên danh và công khai cơ chế đền bù trước khi phê duyệt chủ trương.

Đây là kịch bản chậm nhất — nhưng là kịch bản duy nhất giải quyết được các rủi ro gốc rễ trước khi chúng trở thành hậu quả không thể đảo ngược.

Không có dự án đô thị lớn nào thành công bằng cách vội vã qua các bước kiểm tra. Seoul mất 20 năm xây hệ thống thượng nguồn trước khi chạm vào bờ sông.

Sông Hồng xứng đáng được đầu tư tương xứng với tầm quan trọng của nó — nhưng “tầm quan trọng” không phải là lý do để bỏ qua những bước không thể bỏ qua...

-------

Phụ lục cập nhật — tháng 5/2026
Dựa trên tờ trình UBND TP Hà Nội ngày 10/5/2026 (Báo Thanh Niên), dữ liệu lũ Yagi tháng 9/2024, thông tin chuyến thăm Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung tháng 4/2026 và kinh nghiệm phát triển sông Hàn (Seoul)

-------
Xem lại loạt 4 kỳ: https://www.facebook.com/share/p/14bsHYsvkfx/?mibextid=wwXIfr
 

WED88l1210

Xe điện
Biển số
OF-883911
Ngày cấp bằng
22/6/25
Số km
3,228
Động cơ
25,679 Mã lực
Hơn 300 trang, quá nhiều thông tin và trong đó rất nhiều thông tin hữu ích liên quan đến đền bù, giải phóng mặt bằng v.v...

Em đọc được một bài trên FB của một cựu nhà báo, bê về cho các cụ tham khảo:

*****
UPDATE!!!!
Hà Nội điều chỉnh giảm, bớt 3 phường, giảm hơn 100.000 tỷ. Bí ẩn Lotte...

-> Tối 10/5, thông tin về việc UBND TP Hà Nội bất ngờ điều chỉnh dự án, trình HĐND hôm nay 11/5. Vì thế phát sinh "kỳ 5" này.

PHỤ LỤC CẬP NHẬT — THÁNG 5/2026

Tờ trình HĐND, bài học Seoul và biến số Lotte

(Bổ sung cho loạt bài nghiên cứu 4 kỳ — cập nhật ngày 10/5/2026)

I. TỜ TRÌNH NGÀY 10/5: BỐN THAY ĐỔI VÀ NHỮNG GÌ CHÚNG TIẾT LỘ

Ngày 10/5/2026 — đúng 5 tháng sau lễ khởi công — UBND TP Hà Nội gửi tờ trình lên HĐND thành phố đề nghị phê duyệt chủ trương đầu tư dự án.

Đây là văn bản đầu tiên xác lập hình hài chính thức của siêu dự án trước cơ quan dân cử, và nó chứa đựng bốn thay đổi quan trọng so với những gì được công bố cuối năm 2025.

Thay đổi thứ nhất: Tổng mức đầu tư giảm 118.000 tỷ đồng

Tờ trình ghi tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 737.000 tỷ đồng — giảm 118.000 tỷ so với con số 855.000 tỷ được công bố tại lễ khởi công tháng 12/2025. Mức giảm tương đương 14% trong vòng 5 tháng không phải là kết quả của tối ưu hóa thiết kế — không có thiết kế chính thức nào được phê duyệt trong thời gian đó. Đây là tín hiệu của một hồ sơ gốc được lập vội, với những con số được thổi phồng trước khi có cơ sở kỹ thuật.

Câu hỏi tự nhiên nảy ra: nếu 5 tháng giảm được 118.000 tỷ, thì con số 737.000 tỷ hôm nay có bền vững không khi báo cáo nghiên cứu khả thi chưa được lập?

Thay đổi thứ hai: Thu hẹp từ 19 xuống 16 xã phường

Ba phường bị loại ra — Vĩnh Tuy, Vĩnh Hưng, Hoàng Mai — đều nằm ở phía Nam, là khu vực dân số dày đặc hơn và chi phí giải phóng mặt bằng cao hơn. Đây là tín hiệu rõ ràng rằng bài toán đền bù tái định cư ở vùng ven đô nội thị — nơi đất có giá trị cao hơn, người dân có khả năng kiện tụng lớn hơn — đang được “né” trước để dự án có thể tiến lên phía trước với phần dễ hơn trước.

Thay đổi thứ ba: Cấu trúc 18 dự án thành phần — và 419 ha tái định cư cho hàng chục vạn người

Dự án được phân thành 5 nhóm với 18 dự án thành phần. Điểm đáng lo ngại nhất nằm ở Nhóm 4: ba khu đô thị định cư và tái thiết có tổng diện tích khoảng 419 ha — khu đô thị tại P.Long Biên 201 ha, tại P.Lĩnh Nam 98 ha, và khu tái thiết làng nghề Bát Tràng 120 ha.

Theo số liệu được liên danh nhà đầu tư cung cấp, khoảng 200.000 người dân bị ảnh hưởng bởi dự án. Con số 419 ha để tái định cư cho 200.000 người — nếu dùng mật độ đô thị cao tầng tiêu chuẩn khoảng 400 người/ha — chỉ đủ cho khoảng 168.000 người, tức thiếu ít nhất 30.000 người chưa rõ sẽ đi đâu?

Về đền bù, hồ sơ liên danh ghi: “sẽ áp dụng theo bảng giá đất do UBND TP Hà Nội ban hành tại thời điểm thu hồi đất.” Bảng giá đất nhà nước thường thấp hơn đáng kể so với giá thị trường thực — đặc biệt tại các vị trí view sông Hồng và view Hồ Tây, nơi giá giao dịch thực tế có thể đạt 500 triệu đến 1 tỷ đồng/m².

Áp dụng bảng giá nhà nước tại những vị trí này là công thức đã tạo ra thảm kịch Thủ Thiêm.

Thay đổi thứ tư — và quan trọng nhất: Thừa nhận quy hoạch chưa được phê duyệt

Tờ trình của UBND Hà Nội viết thẳng: “đến nay, quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỉ lệ 1/5.000 và phương án, vị trí tuyến trục đại lộ cảnh quan sông Hồng chưa được phê duyệt do quá trình thực hiện các nội dung nêu trên cần đánh giá kỹ hiện trạng, tác động môi trường và việc đảm bảo các điều kiện, quy định về quản lý, sử dụng đê điều, phòng chống lụt bão; đồng thời cần tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư cũng như vận động để tạo sự đồng thuận.”

Đây là xác nhận chính thức từ UBND Hà Nội cho đúng những lo ngại mà loạt bài 4 kỳ đã đặt ra: dự án khởi công trước khi quy hoạch phân khu được phê duyệt, tức khởi công trước khi bản thiết kế gốc về đất đai, cốt cao độ và hành lang thoát lũ được xác lập. Đây không phải cách xây dựng thành phố — đây là cách cắm cờ để tạo sức ép cho các thủ tục tiếp theo.

Điều đáng chú ý là tờ trình cũng lần đầu tiên nhắc đến nghĩa vụ “lấy ý kiến cộng đồng dân cư” — một tín hiệu tích cực, dù muộn hơn 5 tháng so với thông lệ quản trị bình thường.

II. BÀI HỌC SEOUL — CÁI MÀ CHUYẾN THĂM CHƯA KỂ ĐẦY ĐỦ

Khi Chủ tịch Đèo Cả Hồ Minh Hoàng đến Seoul tháng 10/2025 (ảnh), ông được xem những gì đẹp nhất của sông Hàn: 12 công viên trải dài 41,5 km với hàng chục triệu lượt khách mỗi năm, 32 cây cầu được chiếu sáng về đêm, những bãi cỏ xanh nơi người Seoul ra ngồi picnic vào cuối tuần. Đó là kết quả của 40 năm đầu tư kiên nhẫn.

Nhưng phần câu chuyện quan trọng hơn nằm ở những thứ không thể nhìn thấy từ bờ sông — toàn bộ hệ thống trị thủy thượng nguồn đã được xây dựng trước khi Seoul chạm vào con sông.

+ Giai đoạn nền tảng (1960–1982): Trị thủy thượng nguồn trước, đô thị hóa sau

Trước khi Seoul bắt đầu chỉnh trang sông Hàn, Hàn Quốc đã xây dựng chuỗi hồ chứa điều tiết lưu vực trong suốt hai thập kỷ. Cốt lõi là đập Soyanggang hoàn thành năm 1973, với sức chứa 2,7 tỷ tấn nước — hồ chứa nước lớn nhất Hàn Quốc, nằm trên sông Bắc Hàn, một trong hai nhánh chính của sông Hàn.

Đây là hồ điều tiết chiến lược (ảnh) giúp Seoul kiểm soát lưu lượng lũ mùa hè — mùa mà lượng mưa của Hàn Quốc tập trung tới 2/3 lượng mưa cả năm.

Song song, hệ thống đập Chuncheon và Uiam trên thượng nguồn cũng được nâng cấp để tạo thành chuỗi kiểm soát lưu lượng nhiều tầng.

Chính quyền Seoul tại thời điểm đó xác định nguyên tắc nền tảng: “các dòng sông sau kiểm soát lũ ở thượng nguồn có thể được khai thác để đô thị hóa và phát triển kinh tế” — không phải ngược lại. Đô thị hóa ven sông là phần thưởng của trị thủy, không phải điểm xuất phát.

+ Giai đoạn chỉnh trang (1982–1986): Kỹ thuật lòng sông và bờ sông

Chỉ sau khi hệ thống thượng nguồn được hoàn thiện, Seoul mới bắt đầu công trình chỉnh trang trực tiếp trên đoạn sông qua đô thị. Trong 4 năm từ 1982 đến 1986, đoạn sông Hàn dài 41,5 km qua Seoul được nạo vét toàn bộ, đưa độ sâu trung bình lên 2,5m và chiều rộng mặt nước lên gần 1 km.

Bờ sông được gia cố bằng kè bê tông kết hợp thảm thực vật — không phải kè cứng hoàn toàn mà là hệ thống lai, cho phép nước thẩm thấu và thực vật mọc tự nhiên trong mùa khô, đồng thời đủ cứng để chịu lực trong mùa lũ. Hệ thống thoát nước mưa đô thị được tách khỏi hệ thống nước thải sinh hoạt — một công trình ngầm khổng lồ mà đến năm 1986 mới hoàn chỉnh.

Đặc biệt, khu vực hai bờ sông được dành hoàn toàn cho không gian xanh và công viên — không cho phép xây dựng công trình thương mại hay nhà ở trong vùng đệm 200–500m tính từ mép nước.

Đây là quyết định chính trị khó khăn (đất đai đắt, áp lực phát triển lớn) nhưng là nền tảng cho thành công lâu dài.

+ Giai đoạn Phục hưng Hangang (2007–nay): Thế hệ thứ hai

Năm 2007, Thị trưởng Oh Se-hoon — chính là người mà Chủ tịch Đèo Cả gặp năm 2025 — khởi động Dự án Phục hưng Hangang (Hangang Renaissance), đặt mục tiêu biến hệ thống công viên thành trung tâm văn hóa - sáng tạo - kinh tế.

Dự án đến năm 2030 sẽ bổ sung monorail (tàu điện 1 ray) dọc bờ sông, các tổ hợp văn hóa nghệ thuật nổi trên mặt nước, và hệ thống đường hầm chứa nước mưa dưới lòng đất tại ba khu vực xung quanh ga Gangnam, suối Dorim và Gwanghwamun để ứng phó với mưa cực đoan ngày càng tăng do biến đổi khí hậu.

Đây là giai đoạn mà công nghệ hiện đại được áp dụng: đường hầm TBM (Tunnel Boring Machine) cho phép đào đường ngầm mà không đào hở bề mặt, giữ nguyên cảnh quan bên trên; hệ thống cảm biến thời gian thực đo mực nước tại 40 điểm dọc sông và tự động điều tiết các cổng điều hòa lưu lượng.

Chính các chuyên gia Seoul đã thẳng thắn nói với đoàn Đèo Cả: mô hình đại lộ cạn năm 2007 được xây khi “điều kiện kỹ thuật và tiêu chuẩn thiết kế chưa cho phép áp dụng công nghệ tiên tiến như TBM” — nghĩa là nếu làm lại từ đầu, Seoul sẽ làm khác đi.

Cái Seoul không có: Lưu vực xuyên quốc gia

Điều khác biệt căn bản nhất giữa sông Hàn và sông Hồng là địa chính trị lưu vực. Sông Hàn nằm gần như hoàn toàn trên lãnh thổ Hàn Quốc — Seoul có thể kiểm soát toàn bộ hệ thống từ đập Soyanggang đến cửa biển.

Sông Hồng chảy qua cả Trung Quốc, Lào và Việt Nam. Trong trận lũ Yagi 2024, Việt Nam phải gửi công hàm ngoại giao (ảnh) đề nghị Trung Quốc kiểm soát xả lũ thượng nguồn — và Trung Quốc đồng ý, giúp cắt bớt đỉnh lũ tại Hà Nội.

Đây là vấn đề không thể giải quyết bằng kỹ thuật xây dựng trong phạm vi 1 thành phố.

III. BIẾN SỐ LOTTE — TIN ĐỒN CÓ CƠ SỞ THỰC TẾ

Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung từ ngày 21–24/4/2026 đã tạo ra một câu chuyện phụ đáng chú ý. Tháp tùng Tổng thống là lãnh đạo của bốn chaebol lớn nhất Hàn Quốc: Samsung, LG, SK và Lotte.

Trong chuyến thăm, bản thân Tổng thống Lee tuyên bố tại cuộc hội đàm với Thủ tướng Lê Minh Hưng: “sông Hàn chảy ngang qua Hàn Quốc và sông Hồng ôm trọn Hà Nội như đang hòa làm một” — và khẳng định sẽ cùng Việt Nam “tạo nên kỳ tích sông Hồng.”

Điều đáng chú ý nhất không phải là ngôn từ ngoại giao — mà là cuộc gặp riêng ngày 22/4 tại Hà Nội: Chủ tịch Lotte Group Shin Dong-bin hội kiến với Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng. Tại cuộc gặp này, ông Vũ Đại Thắng đã chủ động đề cập dự án trục Đại lộ Cảnh quan Sông Hồng, khẳng định đây là “biểu tượng phát triển mới” của Hà Nội, và mở ra “dư địa hợp tác với các đối tác Hàn Quốc vốn có thế mạnh về những lĩnh vực này.”

Đây không phải tin đồn — đây là tín hiệu mời chính thức được ghi nhận trong văn bản. Lotte đến nay đã hiện diện tại Hà Nội với hai công trình biểu tượng: Lotte Center Hà Nội (Liễu Giai) và Lotte Mall West Lake (Võ Chí Công).

Cả hai đều nằm sát khu vực Hồ Tây — vùng đất tiếp giáp trực tiếp với hành lang dự án sông Hồng. Trong tư cách nhà đầu tư am hiểu địa bàn nhất trong số các chaebol Hàn Quốc, Lotte có lợi ích chiến lược rõ ràng nếu dự án sông Hồng thành công.

IV. NẾU LOTTE VÀO — DỰ ÁN SẼ THÊM GÌ, MẤT BAO NHIÊU, MẤT BAO LÂU?

Đây là phần phân tích dự báo — dựa trên mô hình kinh doanh và năng lực của Lotte, kết hợp với cấu trúc dự án hiện tại. Không phải thông tin đã được xác nhận, nhưng là kịch bản có cơ sở.

Dự đoán có thể là:

Hạng mục 1: Tổ hợp thương mại - khách sạn - văn phòng “anchor” ven sông
Lotte không đầu tư hạ tầng công cộng — họ đầu tư các công trình thương mại tích hợp. Mô hình tham chiếu là Lotte World Tower ở Seoul (123 tầng, hoàn thành 2017, tổng đầu tư khoảng 4 tỷ USD) và Lotte Mall West Lake Hà Nội.

Nếu Lotte tham gia, kịch bản khả thi nhất là một tổ hợp kiểu “Lotte World Hanoi” tại vị trí view sông Hồng - Hồ Tây — tháp hỗn hợp 60–80 tầng gồm khách sạn 5 sao, căn hộ cao cấp, trung tâm thương mại và văn phòng hạng A.

Ước tính đầu tư: 1,5–2 tỷ USD (khoảng 37.000–50.000 tỷ đồng). Thời gian: 5–7 năm từ khi phê duyệt.

Hạng mục 2: Theme park / giải trí ven sông

Lotte World là chuỗi công viên giải trí lớn nhất Hàn Quốc. Một “Lotte World Hanoi” quy mô nhỏ hơn — kết hợp công viên giải trí trong nhà, khu vui chơi ngoài trời và trung tâm văn hóa — là hạng mục phù hợp với các bãi sông đang được quy hoạch thành công viên.

Ước tính đầu tư: 500 triệu–1 tỷ USD (12.000–25.000 tỷ đồng). Thời gian: 4–6 năm.

Hạng mục 3: Hệ thống kè thông minh và công nghệ quản lý lũ

Đây là hạng mục mà đối tác Hàn Quốc — không nhất thiết là Lotte mà có thể là Hyundai E&C hoặc Samsung C&T — có năng lực kỹ thuật thực sự. Seoul đã triển khai hệ thống cảm biến mực nước thời gian thực, cổng điều hòa tự động và đường hầm chứa nước mưa TBM.

Nếu Hà Nội áp dụng mô hình này, chi phí cho hệ thống công nghệ thủy lực thông minh toàn tuyến 80 km ước tính thêm 30.000–50.000 tỷ đồng, thời gian 6–8 năm.

Đây là hạng mục quan trọng nhất về an toàn nhưng ít “hào nhoáng” nhất — rủi ro là nó sẽ bị xếp xuống ưu tiên sau các hạng mục thương mại nhìn thấy được.

Hạng mục 4: Tuyến monorail hoặc BRT dọc bờ sông

Seoul đang nghiên cứu tuyến monorail dọc sông Hàn. Nếu Hà Nội áp dụng, tuyến BRT hoặc monorail dài 40–45 km dọc hữu ngạn sông Hồng (trùng với tuyến metro số 8 đang quy hoạch) có thể được tích hợp.

Ước tính đầu tư thêm: 40.000–60.000 tỷ đồng. Đây là hạng mục mà các nhà thầu Hàn Quốc (Hyundai Rotem, Lotte E&C) có thế mạnh cạnh tranh rõ ràng.

Nói cách khác: nếu Lotte và các đối tác Hàn Quốc tham gia đầy đủ theo mô hình Seoul, tổng mức đầu tư thực của dự án có thể tăng thêm 4–7 tỷ USD, và thời gian hoàn thành toàn bộ sẽ kéo dài đến ít nhất 2036–2038 — tức là khó có thể hoàn thành trong giai đoạn 2026–2030 như cam kết ban đầu.

V. ĐỐI CHIẾU VÀ KẾT LUẬN: BA KỊCH BẢN CHO DỰ ÁN

Dựa trên toàn bộ thông tin đã phân tích — tờ trình 10/5, tín hiệu Lotte, bài học Seoul và dữ liệu lũ Yagi 2024 — có ba kịch bản khả dĩ cho dự án trong giai đoạn tới:

Kịch bản 1 — Tiếp tục hiện trạng:

Liên danh Đại Quang Minh - THACO - Hòa Phát triển khai theo hồ sơ hiện tại. Giai đoạn 2026–2030 hoàn thành đại lộ và kè sông. Các rủi ro về trị thủy và tái định cư được xử lý từng bước.

Đây là kịch bản có xác suất xảy ra cao nhất trong ngắn hạn — nhưng cũng là kịch bản mang lo lắng lớn nhất về thất thoát ngân sách, tranh chấp đền bù và nguy cơ lũ nếu cốt cao độ không được luận chứng đủ chắc.

Kịch bản 2 — Mở rộng liên danh với đối tác Hàn Quốc: Lotte hoặc một tập đoàn xây dựng Hàn Quốc (Hyundai E&C, Samsung C&T) tham gia theo hình thức liên doanh, đảm nhận các hạng mục thương mại cao cấp và công nghệ thủy lực thông minh.

Tổng mức đầu tư tăng, thời gian kéo dài, nhưng chất lượng kỹ thuật và uy tín dự án được cải thiện. Đây là kịch bản tốt hơn về mặt kỹ thuật, nhưng đặt ra câu hỏi về quyền lợi dân cư: dự án có xu hướng “cao cấp hóa” sẽ đẩy bài toán tái định cư cho người thu nhập thấp vào góc tối hơn.

Kịch bản 3 — Đánh giá lại toàn diện: HĐND Hà Nội yêu cầu bổ sung báo cáo đánh giá tác động môi trường và thủy văn độc lập, thẩm định lại năng lực tài chính của liên danh và công khai cơ chế đền bù trước khi phê duyệt chủ trương.

Đây là kịch bản chậm nhất — nhưng là kịch bản duy nhất giải quyết được các rủi ro gốc rễ trước khi chúng trở thành hậu quả không thể đảo ngược.

Không có dự án đô thị lớn nào thành công bằng cách vội vã qua các bước kiểm tra. Seoul mất 20 năm xây hệ thống thượng nguồn trước khi chạm vào bờ sông.

Sông Hồng xứng đáng được đầu tư tương xứng với tầm quan trọng của nó — nhưng “tầm quan trọng” không phải là lý do để bỏ qua những bước không thể bỏ qua...

-------

Phụ lục cập nhật — tháng 5/2026
Dựa trên tờ trình UBND TP Hà Nội ngày 10/5/2026 (Báo Thanh Niên), dữ liệu lũ Yagi tháng 9/2024, thông tin chuyến thăm Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung tháng 4/2026 và kinh nghiệm phát triển sông Hàn (Seoul)

-------
Xem lại loạt 4 kỳ: https://www.facebook.com/share/p/14bsHYsvkfx/?mibextid=wwXIfr
lotte mà tham gia thì khả năng giải tỏa trắng là khá cao
 
Thông tin thớt
Đang tải

Bài viết mới

Top