Đừng quá lo lắng cụ nhé, hiện tượng này không phải là bệnh lý tâm thần hay vấn đề sức khỏe nghiêm trọng đâu. Thực tế, nó rất phổ biến và có hẳn những cái tên khoa học nghe rất "kêu".
Trong giới khoa học, người ta gọi đây là
Earworm (Sâu tai) hoặc tên trang trọng hơn là
INMI (Involuntary Musical Imagery - Hình ảnh âm nhạc không tự nguyện).
Dưới đây là lý do tại sao cụ lại "nghe" thấy nhạc ngay cả khi đã tắt loa:
1. Tại sao nhạc lại "mắc kẹt" trong đầu?
- Phản xạ của não bộ: Khi cụ nghe một bản nhạc có cao độ, âm sắc đặc biệt (như giọng hát Bolero mùi mẫn hoặc nhạc Đỏ hào hùng), vỏ não thính giác sẽ bị kích thích mạnh. Ngay cả khi nhạc dừng, não bộ vẫn tiếp tục "tái hiện" lại các xung thần kinh đó như một thói quen.
- Tình trạng "Nổi da gà" (Frisson): Đây là một manh mối quan trọng. Hiện tượng nổi da gà khi nghe nhạc cho thấy não cháu giải phóng Dopamine (hormone hạnh phúc) rất mạnh. Khi cảm xúc quá cao trào, dấu ấn của bài hát đó sẽ ghi sâu vào trí nhớ dài hạn, khiến nó dễ dàng "phát lại" khi cụ ở trạng thái tĩnh.
2. Tại sao lại xảy ra lúc chuẩn bị ngủ (thời điểm thiu thiu)?
Lúc này não cụ đang chuyển từ trạng thái tỉnh táo (sóng Beta) sang trạng thái thư giãn sâu (sóng Alpha hoặc Theta).
- Trong giai đoạn Hypnagogia (trạng thái thiu thiu ngủ), ranh giới giữa thực và ảo rất mong manh.
- Khi các tạp âm bên ngoài biến mất, "âm thanh nội tâm" sẽ trỗi dậy. Nếu ban ngày cháu nghe nhạc với sự tập trung cao độ, não sẽ chọn đúng "tệp tin" đó để phát lại trong lúc nó đang sắp xếp lại bộ nhớ.
Cách "tắt đài" trong đầu để ngủ ngon hơn
Nếu hiện tượng này làm cụ khó ngủ, hãy thử vài mẹo nhỏ nhưng cực kỳ hiệu quả sau:
- Đừng cố cưỡng lại: Càng cố bắt mình "không được nghe" thì não lại càng tập trung vào nó. Hãy cứ để nó vang lên như một tiếng động nền.
- Nhai kẹo cao su: Nghe có vẻ lạ, nhưng các nghiên cứu tại Đại học Reading (Anh) cho thấy việc cử động cơ hàm làm gián đoạn khả năng tái hiện âm thanh trong não.
- Giải đố hoặc đọc sách: Thay thế luồng suy nghĩ bằng một hoạt động trí tuệ nhẹ nhàng sẽ giúp "ghi đè" lên vòng lặp âm nhạc đó.
- Nghe hết cả bài: Đôi khi não bị kẹt vì nó chỉ nhớ một đoạn điệp khúc hay nhất. Hãy thử nhẩm lại bài hát đó từ đầu đến cuối (đặc biệt là đoạn kết) để não nhận tín hiệu rằng "nhiệm vụ đã hoàn thành".
Khi nào thì cần lưu tâm?
Hiện tượng này chỉ được coi là vấn đề nếu nó đi kèm với các triệu chứng như: nghe thấy tiếng người nói chuyện (không phải nhạc), mất ngủ kéo dài gây kiệt sức, hoặc lo âu quá độ. Nếu chỉ đơn thuần là "vẳng bên tai" những bản nhạc hay thì cụ cứ yên tâm nhé.