Cám ơn cụ
QUANG1970 rất nhiều vì đã góp công chăm sóc topic kiến thức về coffee của cháu lập ra mấy năm trước.
Mã:
https://www.otofun.net/threads/kien-thuc-co-ban-ve-ca-phe-nhung-cuoc-tranh-luan-bat-tan-khong-co-hoi-ket.714880/
Em vẫn theo dõi 2 topic hàng ngày, và chỉ trả lời khi nào thấy có những kiến thức, sp mà mọi người đang hiểu sai, hoặc nhầm lẫn ở mức độ
CƠ BẢN, QUAN TRỌNG - KEY WORD, khi đó em sẽ đính chính.
Như lần này, em sẽ đính chính ở phía dưới.
Nói qua là công việc của cháu rất bận, nên cũng ít thời gian để vào trao đổi thường xuyên. Một phần là các kiến thức cơ bản cháu đã tổng hợp khá đầy đủ, nếu ai
THỰC SỰ CHĂM CHỈ, MUỐN TÌM HIỂU THẬT, thì chỉ cần đọc cẩn thận và ghi nhớ, phân tích topic này là có thể mở quán kinh doanh cà phê, làm nghề thu mua cà phê ...ở cấp độ nghề nghiệp thực sự rồi.
---> nên từ 2 năm nay, em hạn chế trả lời các comment của các bạn "sales" vào chọc ngoáy, quảng cáo, chào hàng gây sự chú ý ở topic kia. Và em cũng ít trả lời những câu hỏi của mấy bác kiểu mới chỉ có "ý định mở quán coffee" như kiểu 1 tiệm giải khát, ko có việc gì làm, thất nghiệp, hoặc công việc trì trệ, lương thấp, stress...chán và nghĩ mở quán cf tháng kiếm 5-10tr cho nhàn,
LƯỜI ĐỌC KĨ HẾT TOPIC, hỏi những điều cơ bản đã được viết chi tiết trong các comment của em và của bác
QUANG1970 .
- Cháu cũng không có nhiều time để gặp các cụ các mợ hàng ngày trên quán, ngày nào cũng rất nhiều người inbox, nt hẹn gặp qua giao lưu, qua học hỏi, qua nhờ tư vấn... nhưng hầu như chẳng đọc nổi 1/3 topic kia cẩn thận, hỏi những câu rất cơ bản lặp đi lặp lại của nhiều người đã hỏi ( đều có đáp án trong topic rồi). Cháu đi tư vấn cho khách hàng, đối tác, 1 buổi đều không dưới 1000$, đi đào tạo headstaff thì không dưới 2000$/khóa ngắn hạn, nhưng đều ở trình độ chuyên nghiệp, còn với mức độ muốn tìm hiểu, kd nhỏ thì các cụ tham gia vài khóa đào tạo cơ bản trong 1-2 tuần là ổn.
*** Ở comment của 2 cụ
QUANG1970 và
Swimmer có vài vấn đề em cần đính chính chút về kiến thức:
- Về độ cứng của hạt cà phê: theo kiến thức chuyên ngành thì sẽ chia ra là :
- Hạt bình thường: trồng dưới 3000 ft ~ 910m ASL ( about sea leve )
- Hạt cứng: HB - Hard Beans trồng từ 3000ft - 6000ft
- Hạt rất cứng: SHB - Stricky hard Beans trồng trên 6000ft
- Sau khi rang xong, nếu rang ở cùng 1 profile : 1 biểu đồ nhiêt độ giống nhau 95% ( hình vẽ từ nhiệt độ khởi đầu, turning point, DE, FC...Drop --->chứ không đơn thuần là giống nhau ở cái nhiệt độ lúc kết thúc, tổng thời gian rang là cùng 1 profile đâu.) thì hạt HB và SHB sẽ cứng hơn hạt thường rất nhiều, đặc biệt nếu dừng ở mức Cinamon, City, City + ( light - medium ) thì hạt HB /SHB sẽ rất cứng. Lý do là do trồng ở độ cao lớn, đk thổ nhưỡng khí hậu và khác biệt giống làm cho cấu trúc hạt có density - trọng lượng riêng lớn, đặc và nặng hơn nhiều hạt bình thường, do đó khi hạt cà phê rang xong sẽ cứng hơn hạt có density thấp. Với mức này, sự khác biệt của máy xay, lưỡi xay cf sẽ thể hiện rất rõ, xay cf nghe tiếng khá to do hạt rất cứng, máy xay không tốt là nhanh mòn lưỡi, kẹt, xay chậm...
- Nếu 3 loại hạt rang cùng profile ở mức darkroasted - sau full city + : thì vẫn sẽ là 3 mức độ cứng, nhưng độ chênh lệch về cứng sẽ không thể hiện rõ như mức rang light, và ở mức darkroasted thì máy xay cf xay nhanh và dễ, nên máy xay đểu, xịn, pro khi xay các cụ ít thấy khác biệt.
---> nên không phải là nếu rang ở cùng profile, thì các hạt roasted - rang chín : sẽ có độ cứng giống nhau đâu các cụ nhé, đây là kiến thức sai - chưa chính xác.
- Mức độ rang: vì dùng tiếng Việt nên ở đây khái niệm chuyên nghành cần chỉ ra rõ:
- Mức độ rang theo bảng mầu - colour : các pro Roastery họ sẽ dùng máy đo mầu Agtron để xác định chính xác mầu cf rang + bám sát profile - đồ thị để rang lại mẻ cf đồng nhất, có độ ổn định cao nhất cho các khách hàng. Thông thường là mầu rang sẽ tương đương với nhiệt độ drop cf - nhiệt độ dừng cuối - nếu bám sát 99% đồ thị.---> hương vị đồng nhất, density giống nhau, cứng mềm giống nhau.
- Mức độ rang theo nhiệt độ: Nhiều người chỉ xác định nhiệt độ cuối xả cf ra, dựa theo cảm biến đo nhiệt độ của máy rang ( rất nhiều máy rang cảm biến sai, hoặc cảm biến đúng nhưng cắm vị trí sai nên đo không chính xác ) . Nhưng đồ thị rang lại không bám sát chuẩn dẫn đến mặc dù cùng xả cf ra ở 1 nhiệt độ giống nhau nhưng mầu đo Agtron không hề giống nhau. ---> hương vị không đồng nhất, density khác nhau, cứng mềm khác.
- Với mỗi loại hạt cf có độ cứng khác nhau, density khác nhau thì đương nhiên nhiệt độ tại thời điểm nổ FC, 2ndC khác nhau, có thể time cũng khác nhau, nên mức độ rang bảng tên : cinamon, city, city+, fullcity, frenchroasted.... cũng không cố định tại chính xác 1 nhiệt, mà luôn có biên độ -+ 3-5-7 độ.
- Cà phê trên tg, hầu hết, các giống hạt càng cứng chất lượng càng cao, cùng giống nếu trồng ở đk thổ nhưỡng khác nhau, thì thường hạt trồng vùng cao hơn, cứng hơn rang ra chất lượng đc đánh giá cao hơn --> do density cao nên thể chất dầy hơn, sẽ nhiều "chất : hương + vị " hơn. Đây là so sánh trên cùng 1 giống hạt. Tất nhiên là có một vài đặc biệt như mấy giống Giesha, Pacamara... thì hơi khác biệt chút.
- Với hạt HB/SHB thì thời gian sử dụng lâu hơn, vì hạt giữ được hương vị ổn định sau khi rang lâu hơn nhiều do cấu trúc đặc, cứng.
- Với các Roastery chuyên nghiệp, máy rang xịn, kĩ thuật giỏi, họ thường chọn phong cách rang nhanh, độ khó cao nhất. Điều này rất phức tạp nhưng em sẽ nói qua để các cụ dễ hiểu: Chúng ta cùng lấy 1 mốc nhiệt độ rang tối thiểu để hạt cf có thể coi là "chín" để dùng cho máy espresso phổ biến ở mức medium ~ City+ ~ 210ºC:
- A - Nếu rang chậm, phải tầm 12-15p, máy rang nghiệp dư thường phải rang tầm trên 10p. Vì nếu tốc nhiệt lên thì hạt cf bị cháy cạnh, thập chí cháy đen, rộp, biến 1 phần hoặc nhiều hạt thành than.
- B - Nếu rang nhanh tầm 9-11p: tỉ lệ hạt bị cháy bén, xém cạnh cao hơn rang chậm.
- C - Nếu rang rất nhanh : 6-8p : tỉ lệ hạt bị cháy bén là cực kì cao, máy rang kém, máy rang nhỏ, sx vn hầu như không thể rang dưới 7p mà không bị cháy cạnh. Hầu hết rang cf thủ công ở Vn chẳng ai rang dưới 6,7p như ở Gấu cả. Chỉ những nhà máy lớn họ rang máy công nghiệp 150-250kg thì họ mới rang 5,6p được mà cf không hề cháy, bén.
+ Cùng 1 nhiệt độ xả cf, nếu tổng time rang lâu ---> hơi nước và các axit bị nhiệt phân mất đi nhiều hơn. Một số các loại axit, hương/este đc tạo thành do nhiệt phân cũng đc tổng hợp nhiều hơn. ---> cf rang chậm ít chua hơn, nhưng đồng nghĩa ít loại axit/este cơ bản của green beans hơn ---> thường hương vị sẽ không " phức tạp, nhiều mùi vị, nhiều tầng, ít phong phú " bằng cà phê rang nhanh.
+ Độ ngọt ( liên quan đến đường, phản ứng carameliza, mailard...) và body ( thể chất ) thì liên quan nhiều đến RoR - gia tốc nhiệt, một phần cũng liên quan đến time rang, nhưng nó khá phức tạp. RoR ảnh hưởng rất nhiều đến các tiêu chí này. Quyết định trình độ rang, hương vị của mẻ rang.
---> cụ nào nhận xét cf em cứng hơn cf chỗ khác, mặc dù nhìn mầu thì tương đồng, đối với dân pro, và đối với em, đây là lời khen, là niềm tự hào của người rang cf như em 