Chế độ này lâu phết.
Chế thân Mỹ cũng tèo mà không thân Mỹ cũng tèo. Nói chung yếu mà quan hệ ko tốt là bị bem
Iran hiện đại (thường tính từ thế kỷ 20, đặc biệt từ khi Mỹ bắt đầu ảnh hưởng mạnh mẽ qua đảo chính 1953) đã trải qua hai chế độ chính trị chính yếu:
Chế độ quân chủ Pahlavi (triều đại Pahlavi, dưới thời Shah Mohammad Reza Pahlavi)
Thời kỳ: Từ năm 1941 (khi Mohammad Reza lên ngôi sau khi cha ông - Reza Shah - bị lật đổ) đến năm 1979.
Đặc biệt từ 1953 (sau đảo chính do Mỹ và Anh hậu thuẫn lật đổ Thủ tướng Mossadegh, khôi phục quyền lực tuyệt đối cho Shah), Iran trở thành đồng minh thân cận của Mỹ, theo đuổi hiện đại hóa kiểu phương Tây, thế tục hóa, nhưng mang tính độc tài.
Số năm tồn tại thực tế dưới Mohammad Reza Pahlavi: khoảng 38 năm (1941–1979), nhưng giai đoạn ảnh hưởng mạnh của Mỹ và chế độ độc tài rõ nét là 1953–1979 (khoảng 26 năm).
Chế độ này sụp đổ do Cách mạng Hồi giáo Iran 1979, do bất mãn về độc tài, bất bình đẳng, ảnh hưởng phương Tây quá mức, và vai trò lãnh đạo của Ayatollah Ruhollah Khomeini.
Cộng hòa Hồi giáo Iran (chế độ thần quyền Hồi giáo Shi'a, dựa trên nguyên tắc Velayat-e Faqih - Lãnh tụ tối cao là giáo sĩ)
Thời kỳ: Từ năm 1979 đến nay (vẫn đang tồn tại).
Chính thức thành lập ngày 1/4/1979 sau trưng cầu dân ý.
Lãnh tụ tối cao đầu tiên: Ruhollah Khomeini (1979–1989).
Lãnh tụ tối cao hiện tại: Ali Khamenei (từ 1989 đến nay).
Số năm tồn tại: hơn 46 năm (tính đến 2026).
Đây là chế độ hiện tại của Iran, kết hợp yếu tố cộng hòa (có tổng thống, quốc hội bầu cử) nhưng quyền lực tối cao thuộc Lãnh tụ tối cao (giáo sĩ), và hệ thống bị chi phối mạnh bởi giới tăng lữ Hồi giáo.
Tóm tắt các thời kỳ chính trong lịch sử Iran hiện đại (tập trung từ khi Mỹ can thiệp sâu):
1953–1979: Chế độ quân chủ Pahlavi dưới Shah Mohammad Reza (độc tài, thân Mỹ, hiện đại hóa thế tục) – khoảng 26 năm.
1979–nay: Cộng hòa Hồi giáo Iran (thần quyền Hồi giáo, chống Mỹ) – 46+ năm (và vẫn tiếp diễn).
Trước 1953, Iran đã có triều đại Qajar (đến 1925) và đầu triều Pahlavi (1925–1941 dưới Reza Shah), nhưng giai đoạn "hiện đại" thường được tính từ sau Thế chiến II và đặc biệt từ 1953 khi Mỹ trở thành yếu tố lớn ảnh hưởng đến chính trị Iran.
Sent from Other Universe via OTOFUN