- Biển số
- OF-386792
- Ngày cấp bằng
- 13/10/15
- Số km
- 3,103
- Động cơ
- 949,700 Mã lực
Đất nước bị xâm lược
Và đất nước của kẻ đi xâm lượcNgười Iran vật lộn sinh tồn giữa chiến sự
Sau một tháng liên tục hứng chịu bom đạn, người Iran rơi vào cảnh kiệt quệ, đối mặt với cuộc khủng hoảng sinh tồn và nỗi bất định về tương lai.
Khi thông báo phát động chiến dịch không kích quy mô lớn vào Iran hôm 28/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đây sẽ là cuộc chiến chóng vánh, đồng thời nhắn gửi người dân Iran rằng "giờ phút tự do của các bạn đang đến".
Nhưng sau hơn một tháng, người dân Iran vẫn đang phải vật lộn sinh tồn giữa cuộc chiến chưa thấy hồi kết, đối mặt với cảnh mất kế sinh nhai, nhà cửa hư hại và nỗi ám ảnh từ các vụ nổ. Nhiều người tự hỏi tương lai sẽ đi về đâu, liệu quê hương họ sẽ còn bị tàn phá đến mức độ nào nữa, khi ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy cuộc chiến đang lan rộng, thay vì sẽ "kết thúc nhanh chóng" như ông Trump nói.
Người phụ nữ ngồi giữa đống đổ nát của một tòa nhà ở thủ đô Tehran sau cuộc không kích từ Mỹ - Israel hôm 12/3. Ảnh: AP
Theo 10 người Iran mà hãng thông tấn AP phỏng vấn, cuộc sống của họ hiện vô cùng chông chênh và bất định. Họ phải đối mặt với thần chết gần như mỗi ngày khi những vụ nổ xảy ra ở khắp nơi.
Các doanh nghiệp đứng bên bờ vực phá sản vì không thể làm ăn, kinh doanh. Tình trạng mất kết nối Internet gần như cô lập người dân với thế giới bên ngoài và khiến việc liên lạc trong nội bộ Iran trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
"Tôi nghĩ chúng tôi đã nếm trải đủ mọi điều tồi tệ nhất có thể", một nhà thiết kế 26 tuổi ở Tehran nói.
Những cuộc không kích bất tận
Tổng thống Trump cho hay Mỹ đã ném bom khoảng 13.000 mục tiêu tại Iran trong một tháng qua, chưa kể những cuộc tấn công của Israel. Nhịp độ không kích kinh hoàng đang định hình lại cuộc sống hàng ngày tại Tehran.
Một kỹ sư sống tại thành phố này đang cố gắng tìm ra quy luật của các đợt không kích để có thể xác định khung giờ an toàn. Anh nhận ra Mỹ, Israel gần đây tăng cường không kích vào ban đêm, với các vụ nổ liên tục thắp sáng bầu trời.
Một tối gần đây, tên lửa phát nổ làm rung chuyển nhà anh ngay lúc đang có khách. Họ trèo lên sân thượng, cố gắng xác định vị trí tên lửa rơi nhưng vô vọng. "Chúng tôi chẳng thấy ngọn lửa nào cả", anh nói.
Anh cho rằng các cuộc không kích hiện đã ít dần đi hoặc có lẽ "cảm nhận của chúng tôi đã thay đổi" khi mọi người dần quen với cảnh bom đạn.
Quảng cáo
Anh luôn cảm thấy bất an mỗi khi người thân hay bạn bè ra đường và thường xuyên bị mất ngủ. Trước chiến sự, anh đã nhận được một lời mời làm việc nhưng không rõ liệu cơ hội đó còn không. Anh lo rằng không bao lâu nữa, nhiều người sẽ phải chật vật với tiền thuê nhà và các hóa đơn sinh hoạt.
Công chức nhà nước, những người chiếm phần lớn trong lực lượng lao động, vẫn được nhận lương. Tuy nhiên, các doanh nghiệp tư nhân lại đang chật vật để trả lương cho nhân viên do phải đóng cửa nhiều ngày liên tục hoặc cắt giảm giờ làm.
Người thân di chuyển một nạn nhân thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ - Israel ở Tehran hôm 27/3. Ảnh: AP
Khủng hoảng kinh tế, nhân đạo
Chủ một xưởng sản xuất đồ da thời trang ở Tehran cho biết doanh nghiệp của cô đang đối mặt nguy cơ phải ngừng hoạt động.
"Khi kinh tế đi xuống, những mặt hàng không thiết yếu là thứ đầu tiên bị gạch khỏi danh mục mua sắm", cô nói. Phần lớn doanh thu của cô đến từ bán hàng trực tuyến và tình trạng mất kết nối Internet đã khiến "những đơn hàng vốn đã ít ỏi trở về con số không".
Kể từ khi các cuộc biểu tình giận dữ vì kinh tế lao dốc nổ ra tại Iran hồi tháng một, cô phải sống dựa vào số tiền tiết kiệm ít ỏi và từ đó đến nay, cô vẫn không thể quay trở lại làm việc bình thường.
Khi chiến sự nổ ra vào ngày 28/2, cô đã chuyển về nhà bố mẹ đẻ. Chỉ vài ngày sau, một vụ nổ từ đòn không kích của Mỹ và Israel làm hư hại căn hộ mà cô vừa rời đi. Giống như hầu hết người dân Iran, cô không có bảo hiểm nhà ở, vì vậy, cô sẽ phải tự bỏ tiền túi để sửa chữa.
Hiện tại, cô chỉ dám rời khỏi nhà bố mẹ để mua nhu yếu phẩm.
Nhiều người dân Iran đã di tản về miền bắc đất nước, khu vực vốn ít chịu ảnh hưởng của chiến sự. Nhưng Rasht, một trong những thành phố chính tại đây, đang quá tải bởi dòng người đổ về từ Tehran và các nơi khác, gây áp lực lớn lên nguồn lực của địa phương.
Một bác sĩ tại bệnh viện nhi ở Rasht cho biết số lượng bệnh nhân đã tăng gần gấp đôi. Thuốc men đang dần cạn kiệt và không ít bệnh nhân hiện phải tự mua một số vật tư cơ bản như thuốc kháng sinh hay dịch truyền từ thị trường bên ngoài.
Bác sĩ này cho hay tình trạng mất kết nối Internet đang ảnh hưởng đến việc truy cập bệnh án và kiểm tra liều lượng thuốc trực tuyến cho bệnh nhân.
Lo về tương lai
Trong suốt thời gian qua, người dân Iran luôn phải đấu tranh với những cảm xúc đan xen về cuộc chiến và tương lai phía trước.
Chính quyền tiếp tục tổ chức các cuộc tuần hành ủng hộ chính phủ trên đường phố nhằm thể hiện tinh thần đoàn kết của người dân. Lực lượng dân quân Basij, vốn chịu trách nhiệm về an ninh nội bộ, đã tăng cường tuần tra ngay cả khi họ đang là mục tiêu của các cuộc không kích.
Người kỹ sư ở Tehran cho rằng hàng thập kỷ chính phủ quản lý yếu kém đã khiến người dân Iran phải chịu nhiều khổ cực. Tuy nhiên, anh khẳng định điều đó không thể biện minh cho các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Anh cảm thấy phẫn nộ trước những thương vong và thiệt hại mà Iran phải chịu.
Anh đang cố gắng biến nỗi phẫn nộ thành quyết tâm gây dựng lại. "Tôi sẽ mạnh mẽ hơn sau cuộc chiến này. Tôi sẽ chịu nhiều tổn thương, giống như đất nước của mình vậy. Nhưng cuộc sống là vậy, chúng tôi sẽ khiến mọi thứ trở nên tốt đẹp hơn".
Khi xung đột mới nổ ra, Tổng thống Trump đã kêu gọi người dân Iran lật đổ các lãnh đạo của họ. Hiện tại, ông cho biết đang đàm phán với những quan chức cấp cao ở Tehran, những người mà ông khẳng định là đã "cầu xin" một thỏa thuận, dù không nêu tên cụ thể. Phía Iran phủ nhận việc có bất kỳ cuộc đối thoại nào đang diễn ra.
Một số người dân Iran lo ngại cuộc chiến cuối cùng sẽ để lại một nước Cộng hòa Hồi giáo bị tổn thương nhưng sẽ cứng rắn hơn trước.
Khói bụi bốc lên cuồn cuộn sau một cuộc không kích ở Tehran hôm 2/3. Ảnh: AP
"Chính quyền Iran hiện cứng rắn hơn bao giờ hết", người bác sĩ tại Rasht cho biết. "Tôi sợ họ sẽ trút cơn giận dữ lên những người dân phản đối, những người họ coi là kẻ thù từ bên trong đất nước".
Tại tây nam Iran, một nữ luật sư trước đây từng hy vọng rằng chiến dịch gây áp lực từ Mỹ - Israel có thể tạo ra thay đổi nào đó cho đất nước mình. Nhưng sau một tháng hứng chịu bom đạn, bà dường như trở nên hướng nội và trầm mặc hơn, mệt mỏi bởi tình trạng cô lập và những thứ không thể tự định đoạt.
"Không có dấu hiệu của hy vọng, không ước mơ, không niềm vui", bà nói. "Nỗi lo về tương lai đã bao trùm tất cả".
Vũ Hoàng (Theo AP, AFP, Reuters)
Những nhân viên an ninh sân bay Mỹ sống lay lắt bằng tiền vay
Finlay, nhân viên an ninh tại sân bay Orlando, đã phải vay tiền con gái để mua xăng và dè sẻn từng bữa, khi bị chậm lương hơn một tháng qua.
"Tôi đã phải bỏ bữa, vì muốn đảm bảo các con vẫn có thức ăn", Tatiana Finlay, nhân viên Cơ quan An ninh Vận tải Mỹ (TSA) đang làm việc tại sân bay quốc tế Orlando, nói với CNN trong cuộc phỏng vấn hôm 28/3.
Do nhịn ăn, cô thường tới sân bay làm việc trong tình trạng đói bụng. Theo cô, một số đồng nghiệp của mình đã nhận thông báo bị đuổi khỏi nhà, bị thu hồi xe, hoặc không đủ tiền mua thuốc hàng ngày.
Finlay cũng không thể nhờ gia đình hỗ trợ. Chồng cô và cả bố mẹ chồng đều làm việc cho TSA.
Gia đình Finlay nằm trong số khoảng 61.000 nhân viên TSA đang làm việc không lương khi Bộ An ninh Nội địa (DHS) đóng cửa một phần do quốc hội không thống nhất được ngân sách cấp cho cơ quan này.
Theo quy định, nhân viên TSA có thể truy lĩnh tiền lương khi ngân sách được cấp lại, nhưng điều này không thể giải quyết khó khăn tài chính trước mắt. TSA cho biết nhiều nhân viên đã vỡ nợ, một số thậm chí phải bán máu để trang trải cuộc sống.
Tổng thống Donald Trump cuối tuần trước ký lệnh yêu cầu DHS trả lương cho nhân viên TSA. DHS cho biết các nhân sự TSA có thể bắt đầu nhận lương từ hôm nay, với kỳ vọng có thể giải tỏa phần nào áp lực tài chính của họ sau khi bị chậm hai kỳ lương liên tiếp.
Một nhân viên TSA rời ngân hàng thực phẩm ở Indiana sau khi nhận đồ ăn, ngày 23/3. Ảnh: AP
Finlay cùng nhiều nhân viên TSA khác cho hay việc phải làm việc không lương suốt 44 ngày đã khiến họ rơi vào cảnh quẫn bách, với hàng loạt hóa đơn chưa thanh toán, nợ nần chồng chất và các khoản phí phát sinh.
"Nói tuyệt vọng vẫn chưa đủ. Đúng hơn là ngạt thở", Johnny Jones, đại diện cho TSA Council 100, công đoàn cấp quốc gia cho các nhân viên TSA trực thuộc Liên đoàn Nhân viên Chính phủ Mỹ (AFGE), nói.
Khi ngân sách cho DHS hết hiệu lực vào ngày 14/2, một số nhân viên TSA hiểu rằng họ gần như rơi vào bước đường cùng. Nhiều người đã rút sạch tiền tiết kiệm và vay mượn để chi tiêu vào cuối năm ngoái, trong đợt chính phủ Mỹ đóng cửa dài nhất lịch sử.
Quảng cáo
"Năm ngoái, chúng tôi chỉ còn cách sống lay lắt bằng tiền vay. Sang năm nay thì cách này đã không còn dùng được nữa", Finlay nói, cho biết hai vợ chồng vẫn đang phải trả nợ khoản vay đó, nên không đủ điều kiện vay thêm trong thời gian ngắn như vậy.
Họ cũng từng được ngân hàng cho hoãn trả nợ thế chấp trong đợt chính phủ đóng cửa năm ngoái, nên lần này không còn đủ điều kiện để xin tiếp. "Ngay cả khi có tiền tiết kiệm thì rồi cũng sẽ đến lúc cạn".
Gần 500 nhân viên TSA đã xin nghỉ việc trong hơn một tháng qua. Mỗi ngày có thêm hàng nghìn người cáo ốm, khiến các sân bay trên toàn quốc thiếu nhân viên an ninh nghiêm trọng, các cổng kiểm tra an ninh luôn trong tình trạng quá tải.
Hành khách xếp hàng chờ kiểm tra an ninh tại sân bay LaGuardia, New York, ngày 26/3. Ảnh: AP
Tuần trước, Devin Rayford mang thư thông báo nghỉ việc tạm thời tới trụ sở công ty điện, nước, khí đốt thành phố Memphis, với hy vọng xin hoãn thanh toán các hóa đơn.
Sau ca làm tại sân bay quốc tế Memphis, Rayford còn chạy xe công nghệ để cố gắng trang trải chi phí sinh hoạt. Vì thế, anh gần như không còn thời gian dành cho con gái.
"Thực sự rất suy sụp tinh thần", anh nói. "Mọi thứ thật tồi tệ và nặng nề, nhất là khi phải giải thích điều đó với con cái, gia đình hay bạn đời".
Rayford, chủ tịch công đoàn TSA địa phương, đã phải lấy cả quỹ công đoàn lẫn tiền túi để hỗ trợ đồng nghiệp. Anh ước tính gần 50% đồng nghiệp của mình gần đây không còn đến sân bay đi làm. Trong đợt cao điểm nghỉ xuân vừa qua, có lúc anh phải một mình đảm nhiệm cùng lúc ba vị trí tại cổng soi chiếu an ninh.
Finlay nói ngay cả khi đã tới giới hạn chịu đựng, nhiều người vẫn cảm thấy xấu hổ khi phải tìm đến các điểm cứu trợ thực phẩm hoặc nhờ cậy gia đình.
"Cảm giác xấu hổ đè nặng lên mình, vì có việc mà không có lương. Là người trưởng thành, làm sao có thể đi xin tiền ai đó, chưa nói đến chuyện phải thú nhận đã mất nhà, mất điện, không có tiền mua thuốc, trả nợ xe, trong khi vẫn đi làm", Finlay nói.
Ngay cả khi sớm được trả lương, một số nhân viên cho biết những hệ lụy của việc bị đuổi khỏi nhà, nợ nần chồng chất, điểm tín dụng xấu là rất nghiêm trọng, không thể khắc phục một sớm một chiều.
Nhân viên TSA làm việc tại cổng kiểm soát an ninh ở sân bay quốc tế Philadelphia, ngày 27/3. Ảnh: AP
Johnny Jones cho biết một đồng nghiệp của mình tại sân bay Dallas đã phải nộp phạt 75 USD mỗi ngày cho chủ nhà để tránh bị đuổi. "Đây là một khoản tiền rất lớn".
"Chúng tôi không có thời gian để phục hồi. Thẻ tín dụng đã quẹt đến trần. Điểm tín dụng thì tụt dốc. Lần này chúng tôi không thể vay thêm nữa", Rachel, một nữ nhân viên TSA, nói.
Rachel kể rằng có lúc cô rời nơi làm việc để đón con, rồi đi thẳng tới văn phòng WIC, chương trình hỗ trợ thực phẩm liên bang dành cho phụ nữ có con nhỏ, nhằm xin trợ giúp cho gia đình. "Tức là tôi phải đi nhận hỗ trợ từ chính phủ, trong khi tôi lại đang làm việc cho chính phủ đó".
Một nữ nhân viên TSA ở Chicago nói ban đầu cô chọn công việc này vì sự ổn định và chế độ bảo hiểm y tế. Nhưng hai đợt đóng cửa liên tiếp đã khiến cô không thể thanh toán hóa đơn khám chữa bệnh, cũng không đủ tiền mua thuốc theo đơn.
"Nó khiến tôi chẳng còn muốn gắn bó với công việc này nữa. Tôi đã nộp đơn vào đủ mọi nơi. Tôi thậm chí còn hỏi chỗ làm cũ xem họ có nhận tôi quay lại không", nữ nhân viên 25 tuổi nói.
Mỗi ngày, cô nộp từ 5 đến 8 hồ sơ xin việc nhưng chưa có kết quả. Một cửa hàng Bath and Body Works đã phản hồi đơn của cô, nhưng nói rằng cô có trình độ quá cao so với vị trí bán lẻ đó.
Aaron Barker, lãnh đạo AFGE tại bang Georgia, cảnh báo sẽ còn nhiều nhân viên TSA rời đi trong thời gian tới. Theo ông, hình ảnh tiêu cực do đợt đóng cửa gây ra sẽ khiến TSA rất khó tuyển người thay thế cho những nhân sự đã nghỉ.
"Không ai muốn tiếp tục sống trong tình trạng bất định và căng thẳng vô lý đến mức này, trong khi bản thân họ chẳng có lỗi gì", Barker nói.
Đức Trung (Theo CNN, AP, USA Today)
.
