Ngoài lề chiến sự:
Khi các cháu hóng chuyện còn đang dán mắt vào Iran và Mỹ, thì ở tầng sâu hơn nhiều, giới tinh hoa Big Tech đã bắt đầu lao vào cuộc chơi năng lượng của 10 năm tới. Đám đông nhìn chiến tranh bằng tên lửa, còn tinh hoa nhìn chiến tranh bằng quyền kiểm soát điện năng. Vì trong thời đại AI, ai giữ được điện rẻ, sạch, ổn định 24/7 thì người đó giữ luôn data center, robot, sản xuất và cổ họng của cả nền kinh tế. Cuộc chiến lớn nhất sắp tới không nằm ở chiến trường, mà nằm ở thứ nuôi sống toàn bộ nền văn minh AI, nó nuôi Token để dùng Token đi làm Trạm xăng mới "hút máu" nhân loại.
TRISO là gì. Nó là loại nhiên liệu hạt nhân gồm một lõi uranium rất nhỏ, được bọc nhiều lớp carbon và gốm chịu nhiệt, để mỗi hạt gần như trở thành một “vỏ containment” tí hon của riêng nó. Bộ Năng lượng Mỹ mô tả loại nhiên liệu này có độ bền rất cao trước bức xạ, ăn mòn, oxy hóa và nhiệt độ cực lớn. Vì thế TRISO đang được xem là chìa khóa giúp hạt nhân thế hệ mới tiến gần hơn tới chuẩn an toàn và khả năng đặt lò phản ứng gần nơi tiêu thụ năng lượng hơn trước.
(Thế kỷ 20 bị bóp cổ bởi Dầu mỏ. Thế kỷ 21 có thể bị siết bởi Big Tech cộng với hạt nhân thế hệ mới.)
Điểm đáng sợ của TRISO không chỉ nằm ở chuyện phát điện. Các lò phản ứng nhiệt độ cao dùng TRISO còn được nhắm tới việc tạo ra nhiệt công nghiệp chất lượng cao cho lọc hóa dầu, phân bón, hóa chất, hydrogen sạch và nhiều ngành công nghiệp nặng. Đây chính là phần mà điện gió và điện mặt trời rất khó thay thế hoàn toàn, còn dầu và khí lại đang thống trị quá lâu. Nói dễ hiểu, nếu dầu từng nắm cổ họng thế giới bằng điện nền cộng với nhiệt công nghiệp, thì TRISO đang nhắm đúng vào hai cái cổ họng đó.
Bọn Big Tech bây giờ không còn nói chuyện “xanh” cho đẹp báo cáo nữa, mà đã xuống tiền và khóa hạ tầng thật. Microsoft công bố thỏa thuận mua điện để hỗ trợ tái khởi động nhà máy Crane Clean Energy Center, tức Three Mile Island Unit 1 cũ, với công suất 835 MW. Amazon thì neo một vòng đầu tư khoảng 500 triệu USD vào X-energy để hoàn tất thiết kế, cấp phép lò phản ứng và giai đoạn đầu của nhà máy nhiên liệu TRISO-X ở Oak Ridge. Google cũng ký thỏa thuận với Kairos Power để mở đường cho tối đa 500 MW điện hạt nhân 24/7 lên lưới Mỹ từ 2030 đến 2035.
Đó là lý do câu chuyện này không còn là “năng lượng sạch” theo nghĩa tuyên truyền nữa. Nó là cuộc đua xem ai sẽ sở hữu nguồn điện nền cho AI, trong khi AI lại đang ngốn điện với tốc độ chưa từng có. Điện tiêu thụ của các data center toàn cầu đang được dự báo tăng rất mạnh trong vài năm tới, còn tải điện của data center Mỹ cũng có thể tăng gấp đôi hoặc gấp ba. Khi compute gắn chặt vào điện như vậy, kẻ giữ điện sẽ dần giữ luôn năng lực tính toán của cả nền văn minh số.
**Từ Big Oil bóp cổ thế giới bằng dầu, nhân loại có thể bước sang giai đoạn Big Tech bóp cổ thế giới bằng điện.**
Nguy hiểm nhất là phần lớn người dân vẫn mải nhìn các cú sốc bề mặt như vàng, chứng, coin hay chiến sự nóng từng ngày. Họ nhìn vào khói lửa trước mắt mà không nhìn thấy hệ thống dây điện đang được kéo âm thầm phía sau toàn bộ thời đại AI. Trong lúc đám đông tranh cãi ai thắng ai thua trên chiến trường, Big Tech đã đi trước một bước bằng cách gắn data center, hợp đồng mua điện dài hạn, hạ tầng lưới điện và hạt nhân thế hệ mới thành một hệ sinh thái khép kín. Một khi hệ sinh thái đó hoàn tất, năng lượng mới sẽ không còn là tài sản chung của nhân loại nữa mà thành đòn bẩy chiến lược của một nhóm quyền lực mới.
Và khi đó, câu hỏi không còn là thế giới có bỏ dầu mỏ hay không. Câu hỏi là ai sẽ thay Big Oil ngồi lên đầu nhân loại trong kỷ nguyên năng lượng mới. Nếu câu trả lời là Big Tech, thì 10 năm nữa con người không chỉ dùng phần mềm của họ, thuê cloud của họ và sống trên nền tảng của họ. Con người sẽ còn phải mua luôn điện, mua luôn năng lực sản xuất và mua luôn quyền được tồn tại trong nền kinh tế số do chính họ dựng ra.
**Năng lượng mới không đáng sợ. Thứ đáng sợ là nó có thể lại rơi vào tay một nhóm quyền lực mới y như dầu mỏ ngày trước, chỉ tinh vi hơn, sạch sẽ hơn và khó chống lại hơn.**
-------------
Nguồn : Tuấn Hà.
www.aljazeera.com
, đang thiếu nguồn thu để bù đắp cho cuộc chiến và tái thiết
