Ngoài lề một chút:
Bản Tuyên ngôn Cyrus: Hiến chương Nhân quyền đầu tiên trên thế giới
Chiếc trụ Cyrus (Cyrus Cylinder) là một hiện vật bằng đất sét có niên đại từ thế kỷ thứ 6 TCN, thường được coi là bản hiến chương nhân quyền đầu tiên trên thế giới. Được khắc vào năm 539 TCN sau khi Cyrus Đại đế chinh phục Babylon, nội dung nêu rõ các chính sách về khoan dung tôn giáo, giải phóng nô lệ và hồi hương những người bị di dời. Đây được xem như một tuyên ngôn sớm, theo cách diễn giải hiện đại, về sự khoan dung, nhân quyền và đa dạng văn hóa.
View attachment 9538578
Cyrus Đại đế (khoảng thế kỷ thứ 6 TCN) là vị vua đầu tiên của Ba Tư cổ đại dưới Triều đại nhà Achaemenes. Cyrus Đại đế được cả Kinh Thánh của Thiên Chúa giáo và Do Thái giáo ca tụng cũng chính là bởi sự khoan hoà, đối xử nhân đạo với con người của ông.
Năm 539 TCN, quân đội của Cyrus Đại đế đã chinh phục thành Babylon. Nhưng chính những hành động tiếp theo của ông mới đánh dấu một bước tiến lớn cho nhân loại. Ông đã giải phóng nô lệ, tuyên bố rằng tất cả mọi người đều có quyền lựa chọn tôn giáo của riêng mình và thiết lập bình đẳng chủng tộc. Những sắc lệnh này và các sắc lệnh khác đã được ghi lại trên một trụ đất nung (hiện nay được biết đến là Cyrus Cylinder) bằng tiếng Akkad với chữ hình nêm.
Sau thắng lợi ở Babylon, vua Cyrus xoá bỏ chế độ nô lệ ở đây và ban sắc lệnh cho phép 40.000 người Do Thái bị lưu đày 70 năm tại Babylon quay trở về Vùng đất Israel, sắp xếp để họ được trở về thuận lợi. Cyrus Đại đế cũng cho phép người Do Thái được phục hồi những ngôi đền Do Thái giáo ở Jerusalem đã bị quân Babylon phá hủy trước đó.
Cyrus cũng khoan dung với người Babylon và những người khác. Ông đã hòa giải với người dân địa phương bằng cách ủng hộ phong tục địa phương và thậm chí còn cúng tế các vị thần địa phương.
Cyrus đưa ra bộ quy tắc của mình, viết lên “Trụ Cyrus”. Trụ Cyrus đưa ra 4 thông điệp căn bản như sau:
- Tôn trọng truyền thống, phong tục và tôn giáo của các quốc gia thuộc đế chế và sẽ không bao giờ để bất kỳ thống đốc nào coi thường hoặc xúc phạm cư dân của các quốc gia đó.
- Tuyên bố bãi bỏ chế độ nô lệ, các quan lại được lệnh cấm việc mua bán nam nữ làm nô lệ trong phạm vi cai trị của họ. Tục lệ này cần phải được xóa bỏ trên toàn thế giới.
- Nếu ai đó áp bức người khác, nếu điều đó xảy ra, ta sẽ tước bỏ quyền của người đó để trừng phạt kẻ áp bức.
- Tuyên bố tự do tôn giáo. Tất cả mọi người đều được tự do lựa chọn bất kỳ tôn giáo nào, sinh sống ở mọi vùng miền và làm bất kỳ công việc nào, miễn là họ không xâm phạm quyền lợi của người khác.
Các nội dung trên được dịch sang tất cả sáu ngôn ngữ chính thức của LHQ và tương đồng với bốn điều đầu tiên của Tuyên ngôn Nhân quyền Quốc tế.
View attachment 9538605
Lăng mộ của Cyrus Đại đế nằm ở Pasargadae, thủ đô đầu tiên của Đế chế Achaemenid của ông và hiện là một di tích khảo cổ của tỉnh Fars ở tây nam Iran. Người Iran tôn kính Cyrus Đại đế như người sáng lập ra Iran và Đế chế Ba Tư.
www.theguardian.com
