[Funland] Lượm lặt tin tức quân sự đó đây, có gì đăng nấy

[đội mũ_ lái xe]

Kế hoạch thu phí đường thủy qua eo biển Hormuz của Iran chắc chắn sẽ thất bại

Iran đang sử dụng việc gây gián đoạn vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz như một đòn bẩy trong các cuộc đàm phán với Mỹ — nhưng đòn bẩy và kiểm soát lâu dài không phải là một.

Căng thẳng lại leo thang ở Trung Đông, khi Hoa Kỳ và Iran liên tục tấn công lẫn nhau quanh eo biển Hormuz.

Vụ việc xảy ra sau các báo cáo về vụ tấn công bằng máy bay không người lái của Iran nhằm vào một tàu chở hàng đang cố gắng đi qua eo biển. Cả Mỹ và Iran đều cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận hòa bình tạm thời 60 ngày đã được ký kết.

Kể từ khi Iran bị Mỹ và Israel tấn công, nước này ngày càng thể hiện rõ ý định kiểm soát vĩnh viễn eo biển Hormuz. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng sau xung đột, Iran có thể áp đặt phí cầu đường vĩnh viễn đối với khoảng 130 tàu thuyền đi qua eo biển mỗi ngày.

Mặc dù Iran có thể muốn có một nguồn thu nhập ổn định, nhưng khu vực này khó có thể chấp nhận việc nước này thu phí qua eo biển. Quan trọng hơn, điều đó sẽ không hiệu quả. Eo biển Hormuz không phải là kênh đào.

Không hợp pháp

Thế giới có lý do chính đáng để lo ngại. Kể từ khi chiến tranh bắt đầu, Iran đã tìm cách ngăn chặn các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, tấn công hơn 40 tàu buôn trung lập và giết hại một số thủy thủ thương thuyền vô tội.

Kết hợp với các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái cùng việc rải thủy lôi ở eo biển, hoạt động vận tải thương mại đã gần như tê liệt trong hơn ba tháng, gây ra những hậu quả kinh tế nghiêm trọng.

Mối lo ngại càng gia tăng bởi nội dung của thỏa thuận tạm thời 14 điểm gần đây , trong đó nêu rõ Iran sẽ sử dụng “những nỗ lực tốt nhất” để đảm bảo an toàn cho các tàu thương mại đi lại “miễn phí, chỉ trong vòng 60 ngày”.

Kế hoạch nêu rõ Iran sẽ thảo luận về các thỏa thuận trong tương lai với Oman và các quốc gia vùng Vịnh khác, “phù hợp với luật pháp quốc tế hiện hành và chủ quyền của các quốc gia ven biển eo biển Hormuz”.

Theo Công ước Luật Biển của Liên Hợp Quốc, eo biển Hormuz là một eo biển quốc tế, nơi tất cả các tàu thuyền được hưởng quyền đi lại tự do mà các quốc gia ven biển không thể đình chỉ.

Mặc dù một phần eo biển đi qua vùng lãnh hải của Iran, nhưng hệ thống phân luồng giao thông chính nằm trong vùng biển của Oman. Các hệ thống phân luồng giao thông là những tuyến đường được Tổ chức Hàng hải Quốc tế thiết lập để quản lý giao thông an toàn tại các điểm tắc nghẽn đông đúc. Có thể coi chúng như những tuyến đường được khuyến nghị.

Bất chấp những lo ngại về cách diễn đạt của thỏa thuận, Iran không thể hợp pháp hóa việc áp đặt phí đối với việc vận chuyển quá cảnh.

.....

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Nhưng cũng chưa có giải pháp phù hợp

Nhưng câu hỏi thực sự là liệu Iran có thể thực sự áp đặt một khoản phí hay không, đặc biệt là khi nước này đã làm tê liệt hầu hết hoạt động vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz trong hơn ba tháng.

Thoạt nhìn, có những tiền lệ rõ ràng. Các tàu thuyền phải trả phí khi đi qua các kênh đào như kênh đào Suez và kênh đào Panama.

Nhưng đây về cơ bản là những tuyến đường thủy khác nhau. Chúng nằm trong lãnh thổ của một quốc gia duy nhất và là những tuyến đường vận chuyển hẹp, được kiểm soát chặt chẽ. Ví dụ, luồng tàu có thể lưu thông của kênh đào Suez thường chỉ rộng khoảng 200 mét.

Eo biển Hormuz thì khác. Tại điểm hẹp nhất, nó rộng khoảng 39 km, bao gồm cả vùng biển của Oman và Iran.

Quy mô của tuyến đường thủy khiến việc chặn bắt, kiểm tra và kiểm soát các tàu thuyền từ chối trả phí trở nên khó khăn hơn nhiều. Việc áp đặt phí là một chuyện; việc thực thi phí đối với các tàu không muốn trả phí lại là chuyện hoàn toàn khác.

Các tàu đi qua kênh đào Suez sẽ vào qua cảng Port Said ở phía bắc hoặc Suez ở phía nam, sau đó các hoa tiêu của Cơ quan quản lý kênh đào Suez sẽ lên tàu và tham gia vào hệ thống hộ tống được kiểm soát chặt chẽ trong suốt quá trình di chuyển.

Do kênh đào có không gian khép kín và được quản lý chặt chẽ, nên việc tàu thuyền đi qua mà không tuân thủ quy định của chính quyền kênh đào và trả phí là điều gần như bất khả thi.

Đối với eo biển Hormuz, bất kể luật pháp quốc tế ra sao, các công ty vận tải biển và các quốc gia khó có thể tự nguyện chấp nhận một khoản phí cố định đối với việc vận chuyển qua một eo biển quốc tế.

Vấn đề không chỉ đơn thuần là chi phí, mà còn là tiền lệ mà nó sẽ tạo ra đối với quyền tự do hàng hải và việc quản lý các eo biển trên toàn thế giới.

Đòn bẩy hay kiểm soát lâu dài?

Iran sẽ không tính phí dịch vụ đối với các tàu thuyền, như trường hợp ở kênh đào Suez hay Panama.

Điều này có nghĩa là thu phí đối với các tàu thuyền khi thực hiện quyền quá cảnh đã được thiết lập từ trước qua một eo biển quốc tế. Oman và các quốc gia vùng Vịnh khác đã cảnh báo rằng các thỏa thuận thu phí sẽ làm suy yếu quyền tự do đi lại và tạo ra một tiền lệ nguy hiểm.

Do đó, các công ty sẽ phải bị ép buộc mới chịu trả tiền. Nhưng không giống như kênh đào Suez hay Panama, eo biển Hormuz rộng lớn hơn nhiều và khó kiểm soát hơn, khiến việc thực thi pháp luật trở nên đầy thách thức.

Trong cuộc xung đột hiện tại, Iran đã ngăn chặn hoạt động vận chuyển hàng hải bằng cách sử dụng vũ khí, giết hại những thủy thủ vô tội và làm gián đoạn thương mại toàn cầu.

Mặc dù phản ứng quốc tế đôi khi khá im lặng, nhưng những hành động như vậy không phải là phương tiện bền vững để áp đặt một mức thương vong lâu dài trong thời bình.

Trừ khi Iran sẵn sàng tiếp tục tấn công các tàu buôn vô tội sau khi xung đột kết thúc, một cách tiếp cận sẽ thu hút áp lực ngoại giao đáng kể, các lệnh trừng phạt và chỉ trích, kể cả từ các quốc gia như Trung Quốc, thì nước này khó có thể có động lực hoặc cơ chế thực thi cần thiết để buộc các tàu phải trả một khoản phí không phù hợp với luật pháp quốc tế.

Iran đang sử dụng thành công trong việc làm gián đoạn hoạt động vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz như một đòn bẩy trong các cuộc đàm phán. Nhưng đòn bẩy và kiểm soát lâu dài không phải là một. Mặc dù Iran có thể làm gián đoạn hoạt động vận chuyển, nhưng khó có khả năng kiểm soát vĩnh viễn eo biển Hormuz.

 

[đội mũ_ lái xe]

Vì sao pháo đài Beaufort trở thành mục tiêu chiến lược của Israel?

- Bất chấp thỏa thuận ngừng bắn được thiết lập từ tháng 4, quân đội Israel đã tiến đến khu vực ngoại ô thành phố Nabatieh ở miền Nam Liban và kiểm soát pháo đài Beaufort. Nhiều nhà phân tích cho rằng những diễn biến mới nhất cho thấy Israel có thể đang từng bước định hình một hiện diện quân sự lâu dài hơn bên trong lãnh thổ Liban.

Theo trang Al Jazeera, đây được xem là đợt tiến quân sâu nhất của Israel vào Liban trong hơn 1/4 thế kỷ qua. Theo một số đánh giá, lực lượng Israel hiện kiểm soát khoảng 2.000 km2 lãnh thổ Liban, tương đương gần 20% diện tích quốc gia này.

Khi bắt đầu chiến dịch, Israel tuyên bố mục tiêu là loại bỏ sự hiện diện của Hezbollah tại khu vực phía Nam sông Litani, gần biên giới hai nước. Tuy nhiên, các hoạt động quân sự hiện đã vượt xa giới hạn đó. Quân đội Israel đã ban hành lệnh sơ tán đối với các khu vực nằm tới tận sông Zahrani, cách sông Litani khoảng 10km về phía Bắc, qua đó mở rộng phạm vi kiểm soát thực địa.

Các đơn vị Israel đã áp sát hai thị trấn Zawtar al-Sharqiyah và Choukine ở vùng ven Nabatieh, địa bàn được xem là một trong những trung tâm ảnh hưởng của Hezbollah tại miền Nam Liban. Trong khi đó, hãng Thông tấn Quốc gia Liban cho biết các cuộc không kích của Israel nhằm vào khu vực Deir ez-Zahrani rạng sáng 30/5 đã khiến nhiều người thiệt mạng.

Động thái tiến quân về phía Bắc diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian giữa Israel và Liban vẫn đang tiếp diễn, với mục tiêu hướng tới một giải pháp lâu dài cho xung đột cũng như thảo luận các biện pháp liên quan đến việc giải giáp Hezbollah. Phong trào này đã chỉ trích tiến trình đàm phán trong lúc các hoạt động quân sự của Israel vẫn tiếp diễn.

Song song với đó, tiến trình đối thoại giữa Mỹ và Iran cũng ngày càng có sự liên hệ với tình hình tại Liban. Một số quan chức Iran cho rằng việc Israel rút quân khỏi miền Nam Liban là điều kiện quan trọng để các cuộc thương lượng giữa Tehran và Washington đạt được tiến triển đáng kể.

Tầm quan trọng của Nabatieh

Việc Israel tiếp tục mở rộng hoạt động quân sự tại miền Nam Liban diễn ra sau khi nước này ban hành lệnh sơ tán trên diện rộng đối với Nabatieh đầu tuần trước, cùng những chỉ thị tương tự áp dụng cho thành phố cảng Tyre.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội X, quân đội Israel cho biết lực lượng của họ đang hoạt động gần Nabatieh - nơi được xem là một trong những trung tâm quyền lực quan trọng của Hezbollah ở miền Nam Liban - đồng thời khẳng định sẵn sàng mở rộng chiến dịch nếu cần thiết.

Theo Giáo sư Quan hệ quốc tế Imad Salamey tại Đại học Lebanon American, giá trị chiến lược của Nabatieh vượt xa khía cạnh quân sự đơn thuần.

“Nabatieh không chỉ là một trung tâm quân sự. Đây còn là một trong những đầu mối chính trị, kinh tế và xã hội quan trọng của cộng đồng Hồi giáo Shiite tại Liban, đồng thời là điểm kết nối giữa miền Nam Liban, thung lũng Bekaa và thủ đô Beirut”, ông nhận định.

Về mặt quân sự, việc kiểm soát Nabatieh có thể giúp Israel gia tăng chiều sâu tác chiến vượt qua sông Litani, đồng thời tạo thêm sức ép lên hệ thống chỉ huy, hậu cần và mạng lưới hỗ trợ của Hezbollah tại miền Nam Liban.

......

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Tuy nhiên, theo ông Salamey, ý nghĩa chính trị của động thái này còn đáng chú ý hơn. Nếu Israel tiếp tục tiến về Nabatieh, điều đó có thể cho thấy mục tiêu chiến dịch đang mở rộng từ việc đẩy Hezbollah ra xa biên giới sang hướng làm suy giảm toàn bộ hệ thống ảnh hưởng về lãnh thổ và cộng đồng của lực lượng này.

Ông cũng cho rằng việc người dân phải rời bỏ Nabatieh và Tyre có thể tác động đến nền tảng xã hội của Hezbollah, đồng thời ảnh hưởng tới cục diện nhân khẩu học và chính trị tại miền Nam Liban.

Nhà báo kiêm nhà phân tích Souhayb Jawhar nhận định việc Israel áp sát Nabatieh có thể trở thành một bước ngoặt đáng chú ý của cuộc xung đột.

“Nếu Israel kiểm soát hoặc bao vây Nabatieh, chiến sự sẽ không còn giới hạn trong khu vực biên giới mà sẽ lan tới trung tâm chính trị và xã hội của miền Nam Liban”, ông nói.

Theo ông Jawhar, điều này có thể làm gia tăng làn sóng di dời dân cư, ảnh hưởng tới hoạt động của các cơ quan nhà nước tại miền Nam Liban, đồng thời tác động đến hình ảnh của Hezbollah với tư cách là lực lượng bảo vệ cộng đồng ủng hộ mình. Diễn biến đó cũng có thể mở đường cho một cục diện an ninh mới trong khu vực.

Giá trị chiến lược của Beaufort

Ở phía Đông, quân đội Israel đã tiến dọc theo các cao điểm nhìn xuống thung lũng sông Litani và kiểm soát pháo đài Beaufort - một pháo đài có từ thời Thập tự chinh nằm trên vị trí cao có ý nghĩa chiến lược.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cho biết các đơn vị thuộc Lữ đoàn Golani đã vượt sông Litani và giành quyền kiểm soát địa điểm này.

Pháo đài Beaufort nằm cách biên giới Israel khoảng 15 km và có tầm quan sát rộng khắp nhiều khu vực ở miền Nam Liban. Trước đây, Israel từng kiểm soát vị trí này trong gần hai thập kỷ trước khi rút quân khỏi Liban vào năm 2000.

Theo ông Salamey, việc kiểm soát Beaufort mang lại cho Israel cả lợi thế quân sự lẫn ý nghĩa biểu tượng.

“Nơi đây có khả năng quan sát rộng, tạo ưu thế trong kiểm soát hỏa lực đối với khu vực xung quanh. Đồng thời, Beaufort từng là địa điểm diễn ra nhiều cuộc giao tranh ác liệt giữa Israel với các lực lượng Palestine và sau đó là Hezbollah, vì vậy mang giá trị biểu tượng đáng kể”, ông nói.

Từ vị trí này, quân đội Israel có thể theo dõi các tuyến đường kết nối miền Nam Liban với phía Tây thung lũng Bekaa, đồng thời gia tăng khả năng kiểm soát hoạt động di chuyển và tiếp vận trong khu vực.

........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Quân đội Israel tiếp tục yêu cầu người dân sinh sống ở khu vực phía Nam sông Zahrani rời đi ngay lập tức.

Động thái này thu hút sự chú ý bởi sông Zahrani nằm xa hơn đáng kể về phía Bắc so với sông Litani - ranh giới mà Israel trước đây từng xác định là khu vực cần loại bỏ sự hiện diện quân sự của Hezbollah.

Trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội X, người phát ngôn quân đội Israel Ella Waweya cho biết chiến dịch nhằm phá hủy cơ sở hạ tầng quân sự và truy quét các phần tử bị Israel coi là mối đe dọa an ninh, đồng thời củng cố quyền kiểm soát tại miền Nam Liban.

Việc mở rộng vùng sơ tán đã làm dấy lên những câu hỏi về mục tiêu dài hạn của Israel.

Theo Giáo sư Salamey, nếu mục tiêu chỉ giới hạn ở việc loại bỏ sự hiện diện quân sự của Hezbollah tại khu vực phía Nam sông Litani, các chiến dịch nhiều khả năng sẽ tập trung trong phạm vi đó.

“Việc mở rộng hoạt động quân sự và yêu cầu sơ tán xa hơn về phía Bắc có thể phản ánh nỗ lực xây dựng một vành đai an ninh sâu hơn, tạo điều kiện cho việc duy trì kiểm soát thực địa trong thời gian dài hoặc gia tăng lợi thế trên bàn đàm phán trong tương lai”, ông nhận định.

Ông Jawhar cũng cho rằng các lệnh sơ tán mới cho thấy mục tiêu của Israel có thể đã vượt ra ngoài phạm vi sông Litani.

“Theo thực tế, khái niệm 'vành đai an ninh' có thể đang được mở rộng từ tuyến Litani thành một vùng đệm sâu hơn kéo dài tới sông Zahrani, dù điều này chưa được công bố chính thức”, ông nói.

Nhận định trên được đưa ra trong bối cảnh một số chính trị gia Israel gần đây có những phát biểu cho thấy mong muốn duy trì sự hiện diện quân sự lâu dài hơn tại khu vực.

Tác động đối với Liban

Theo các chuyên gia, đợt leo thang quân sự hiện nay cũng đang đặt ra thêm thách thức đối với nỗ lực của chính phủ Liban trong việc củng cố quyền lực nhà nước và tìm kiếm một giải pháp bền vững cho xung đột.

Ông Jawhar cho rằng các động thái của Israel cho thấy mục tiêu thực tế có thể rộng hơn tuyên bố ban đầu về việc đẩy Hezbollah ra khỏi khu vực phía Nam sông Litani.

“Nếu đó là mục tiêu duy nhất, sẽ không có nhiều lý do để tiến quân vượt Litani hoặc ban hành lệnh sơ tán tới tận sông Zahrani”, ông nhận định.

Theo ông, những gì đang diễn ra cho thấy Israel có thể muốn làm suy giảm đáng kể năng lực quân sự của Hezbollah, đồng thời tạo ra những thay đổi thực địa trước khi các cuộc thương lượng chính trị hoặc an ninh bước sang giai đoạn mới.

Dù vậy, ông cho rằng Israel có thể không hướng tới mô hình chiếm đóng kéo dài như giai đoạn 1982 - 2000, mà thay vào đó là một cơ chế kiểm soát an ninh lâu dài hơn thông qua các vùng đệm, hệ thống giám sát và khả năng can thiệp quân sự khi cần thiết.

Trong khi đó, Giáo sư Quan hệ quốc tế Filippo Dionigi tại Đại học Bristol cho rằng các cuộc tấn công kéo dài của Israel có nguy cơ làm suy giảm vị thế của chính phủ Liban, đồng thời có thể tạo điều kiện để Hezbollah củng cố ảnh hưởng.

“Nếu Israel tuân thủ đầy đủ thỏa thuận ngừng bắn, chính phủ Liban có thể chứng minh rằng các cuộc đàm phán đang mang lại những kết quả tích cực cho lợi ích quốc gia. Tuy nhiên, điều đó hiện chưa xảy ra”, ông nói.

Theo ông Dionigi, chiến dịch quân sự kéo dài có thể củng cố lập luận của Hezbollah rằng đấu tranh vũ trang vẫn là cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

“Những cuộc tấn công tiếp diễn không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của chính phủ Liban và tiến trình đối thoại giữa hai bên, mà còn có thể góp phần củng cố tính chính danh trong các lập luận của Hezbollah về việc duy trì hoạt động quân sự chống Israel”, ông nhận định.

 

[đội mũ_ lái xe]

Kazakhstan có thể lưu trữ uranium làm giàu của Iran?

Với khả năng lưu trữ lượng uranium của IAEA và quan hệ cân bằng với cả Mỹ lẫn Iran, Kazakhstan đang được xem là lựa chọn đặc biệt trong phương án xử lý uranium làm giàu của Tehran.

Kazakhstan đang nổi lên như một ứng viên tiềm năng trong vai trò lưu giữ kho uranium làm giàu của Iran – kịch bản có thể trở thành hiện thực nếu Washington và Tehran đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, theo báo Nezavisimaya Gazeta (Nga) ngày 1/6, các chuyên gia đang đặt ra nhiều dấu hỏi lớn về tính khả thi của phương án này,.

Lựa chọn không phải ngẫu nhiên

Khả năng Kazakhstan tiếp nhận uranium làm giàu của Iran đã được đưa ra thảo luận tại cuộc gặp giữa Tổng thống Kassym-Jomart Tokayev và Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi. Các nhà phân tích nhận định Kazakhstan được chọn có lý do rõ ràng.

Ngoài việc quản lý lượng Uranium làm giàu thấp (LEU) của IAEA từ năm 2017, Kazakhstan còn sở hữu một vị thế ngoại giao hiếm có: duy trì quan hệ tin cậy đồng thời với cả Washington lẫn Tehran. Astana đã tham gia Hiệp định Abraham và Hội đồng Hòa bình của Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong khi vẫn duy trì kênh liên lạc với Iran. Minh chứng rõ nhất là đoàn tàu 30 toa chở thực phẩm và thuốc men mà Kazakhstan gửi đến Iran hồi tháng 5 vừa qua.

Những thách thức

Song không phải tất cả các nhà phân tích đều chia sẻ sự lạc quan về vấn đề trên. Derya Qarayev, cựu điều phối viên chương trình của Liên hợp quốc về Trung Á, đã bày tỏ nghi ngờ về đề xuất này trong cuộc phỏng vấn với tờ Nezavisimaya Gazeta. Ông Qarayev chỉ ra hàng loạt trở ngại đáng kể về mặt hậu cần và pháp lý, đồng thời mô tả đề xuất trên là "không thực tế".

Về phần mình, Alexander Knyazev, chuyên gia hàng đầu tại Viện Nghiên cứu Quốc tế thuộc Viện Quan hệ Quốc tế Moskva, đưa ra đánh giá chi tiết hơn khi trao đổi với Nezavisimaya Gazeta. Ông chỉ ra ba rào cản cốt lõi khiến khả năng Kazakhstan lưu giữ uranium Iran là "cực kỳ thấp".

Thứ nhất, Iran phải tự đồng ý việc chuyển giao uranium của mình. Cho đến nay, Tehran chỉ thảo luận về khả năng chuyển uranium cho Nga - điều đã được Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận. Iran cũng từng đề cập đến phương án Trung Quốc tiếp nhận, nhưng Bắc Kinh vẫn chưa có phản hồi chính thức.

Thứ hai, các nhà lập pháp Iran đã phản đối gay gắt bất kỳ sự nhượng bộ nào và uranium được xem là một trong những vấn đề nhạy cảm nhất. "Trong bối cảnh bất ổn chung xung quanh việc giải quyết vấn đề Iran, vấn đề lưu trữ uranium đứng cuối cùng trong danh sách dài các vấn đề mà phía Iran có thể đưa ra quyết định", ông Knyazev nhấn mạnh.

Thứ ba, mức độ tin tưởng của Tehran đối với IAEA hiện rất thấp. Quan trọng hơn, theo chuyên gia Knyazev, "sự xích lại gần hơn của Kazakhstan với Mỹ và Israel chính là những yếu tố khiến cơ hội Kazakhstan trở thành bên 'giám hộ' uranium của Iran là cực kỳ thấp".

Trên thực tế, theo hãng thông tấn TASS (Nga), vấn đề chương trình hạt nhân hiện thậm chí chưa nằm trong chương trình nghị sự đàm phán giữa Iran và Mỹ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei khẳng định rằng hai bên đang tập trung vào vấn đề chấm dứt chiến tranh, và "không có cuộc thảo luận chi tiết nào về chương trình làm giàu uranium hay lượng uranium đã làm giàu hiện có đang diễn ra".

Tuyên bố này trái ngược với phát biểu của Tổng thống Trump khi ông cho biết Mỹ, với sự hợp tác của Iran và IAEA, sẽ loại bỏ và xử lý toàn bộ uranium đã làm giàu của Tehran.

 

[đội mũ_ lái xe]

Bàn cờ Biển Đông và toan tính của Philippines

Theo trang HK01 (Hong Kong), Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 đã được tổ chức tại Philippines từ ngày 8-9/5. So với những năm trước, không khí hội nghị lần này căng thẳng hơn do cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz tiếp tục tác động đến thị trường năng lượng quốc tế. Trong tuyên bố chung, các Bộ trưởng Kinh tế ASEAN cảnh báo chiến tranh ở Trung Đông và sự tắc nghẽn của các tuyến hàng hải huyết mạch đang đe dọa an ninh năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu, giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), cước vận chuyển, phí bảo hiểm và chi phí logistics tăng cao, đồng thời có thể làm chậm đáng kể đà tăng trưởng của khu vực. Áp lực trực tiếp hơn đã lan đến hệ thống thực phẩm, khi giá phân bón tăng và chuỗi cung ứng bất ổn khiến chi phí sinh hoạt gia tăng, trong đó các hộ gia đình thu nhập thấp và doanh nghiệp vừa và nhỏ phải gánh chịu hậu quả đầu tiên.

Trước cú sốc năng lượng từ bên ngoài này, các nhà lãnh đạo ASEAN một mặt kêu gọi đẩy nhanh việc phê chuẩn Hiệp định an ninh dầu mỏ ASEAN, mặt khác thông qua Tuyên bố của các Nhà lãnh đạo ASEAN về hợp tác hàng hải, đề xuất thành lập Trung tâm hàng hải ASEAN tại Philippines. Một bên là cơ chế an ninh năng lượng, một bên là diễn đàn hợp tác hàng hải, cùng được đặt trong một hội nghị thượng đỉnh, suy cho cùng đều là để phản hồi cho cùng một mối lo ngại - các nước ASEAN nhìn chung đều phụ thuộc cao độ vào các tuyến đường biển. Bề ngoài ASEAN là một "khối liên minh", nhưng trên thực tế lại thiếu khả năng điều phối khu vực đủ mạnh.

Toan tính của Philippines: Dùng vấn đề cá biệt để đổi lấy quyền phát ngôn quốc tế

Tổng thống Philippines Marcos Jr. chỉ ra rằng trạng thái hiện tại ở Biển Đông ngày càng trở nên “không thể đoán định”. Mặc dù tuyên bố chung khẳng định Trung tâm hàng hải ASEAN không nhằm đối đầu với bất kỳ quốc gia nào, mà là để duy trì tự do hàng hải và qua lại hòa bình, nhưng lời khẳng định này rất đáng suy ngẫm. Tranh chấp Biển Đông đã được lặng lẽ đưa vào một câu chuyện an ninh quốc gia lớn hơn về các tuyến đường biển, đồng thời liên quan chặt chẽ đến mâu thuẫn giữa Philippines và Trung Quốc. Bài viết này sẽ giải thích lý do tại sao Hội nghị cấp cao ASEAN lần này lại đặc biệt quan tâm đến các vấn đề biển như vậy.

Với tư cách là nước Chủ tịch luân phiên ASEAN, việc Philippines thúc đẩy thành lập Trung tâm hàng hải ASEAN có thể làm thay đổi vị thế của nước này trong các tranh chấp ở Biển Đông. Chiến lược Biển Đông của Philippines ngày càng rõ ràng, đó chính là công khai hóa, hình ảnh hóa và quốc tế hóa các sự kiện trên biển, từ đó đổi lấy quân bài đàm phán với phía Trung Quốc và thậm chí là có thêm tiếng nói trên trường quốc tế. Các chủ đề đa dạng như tiếp tế ở bãi Cỏ Mây (Nhân Ái tiêu), vòi rồng ở bãi cạn Scarborough (đảo Hoàng Nham), hàng rào nổi, an toàn của ngư dân, đối đầu giữa lực lượng cảnh sát biển…, vốn dĩ có thể chỉ dừng lại ở việc cáo buộc và đọ sức lẫn nhau giữa Trung Quốc và Philippines, nay lại được phía Philippines cố gắng chuyển hóa thành các vấn đề về luật pháp quốc tế, tự do hàng hải, quyền lợi của nước nhỏ và trật tự trên biển.

Giờ đây, Trung tâm hàng hải ASEAN đã mang lại cho Philippines một điểm tựa thể chế mới. Nó không cần phải biến ASEAN thành một liên minh quân sự hay công khai chọn bên; chỉ cần có thể đưa các sự kiện Biển Đông vào khuôn khổ “hợp tác hàng hải”, “an ninh hàng hải”, “chia sẻ thông tin”, “thông báo khủng hoảng”, “quy phạm thực thi pháp luật trên biển”, Philippines đã giành được không gian ngoại giao lớn hơn.

......

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Chia rẽ ASEAN: Lộ diện cuộc khủng hoảng liên minh

Philippines đã biến "nguy" thành "cơ" khi tận dụng cuộc khủng hoảng năng lượng ở eo biển Hormuz. Philippines đã ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng vào tháng 4, và cuộc khủng hoảng năng lượng đã cho nước này một lý do rộng hơn, cụ thể hơn để nâng cấp vấn đề an ninh Biển Đông. Hiện nay, Philippines liên tục nhấn mạnh an ninh tuyến đường biển không phải là chuyện địa chính trị trừu tượng, mà là vấn đề về giá dầu, logistics, thực phẩm, lạm phát và dân sinh. Nếu Biển Đông lại trở thành “Hormuz tiếp theo”, thì việc Philippines thúc đẩy Trung tâm hàng hải ASEAN không chỉ dừng lại ở việc bàn về chủ quyền, mà còn là bàn về an ninh kinh tế của ASEAN.

Tất nhiên, đằng sau toan tính của Philippines ẩn chứa rủi ro rất lớn, bởi ASEAN không phải là chiếc loa phóng thanh cho chính sách Biển Đông của Philippines. Các quốc gia ASEAN khác như Việt Nam, Malaysia, Indonesia, Brunei đều có những mối quan tâm trên biển riêng, nên chưa chắc đã sẵn lòng để chương trình nghị sự của ASEAN bị dẫn dắt bởi xung đột song phương giữa Trung Quốc và Philippines. Philippines đương nhiên có thể mượn danh nghĩa nước Chủ tịch để thúc đẩy vấn đề này, nhưng không thể mặc định rằng tất cả các quốc gia thành viên sẽ chấp nhận việc "vấn đề của Philippines bằng với vấn đề của ASEAN". Những bất đồng này sẽ gây chia rẽ ASEAN, và trên thực tế, ASEAN chưa bao giờ thực sự đoàn kết trong các chủ đề then chốt liên quan đến Trung Quốc như vấn đề Biển Đông.

Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC): Thiết lập quy tắc nhằm hạn chế ai?

Tác động nhạy cảm nhất của Trung tâm hàng hải ASEAN nằm ở chỗ nó có khả năng làm thay đổi môi trường đàm phán của COC. Kể từ khi Trung Quốc và ASEAN ký kết Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) vào năm 2002 đến nay, mặc dù hai bên đã đàm phán nhiều lần và tuyên bố đạt được tiến triển, nhưng những bất đồng then chốt vẫn luôn tồn tại. Khi Philippines đảm nhiệm vị trí Chủ tịch luân phiên ASEAN năm nay, cách thức vấn đề Biển Đông được thiết lập, thúc đẩy và điều phối đã nhận được sự quan tâm đặc biệt từ bên ngoài. Ngoại trưởng Philippines Theresa P. Lazaro khi trả lời phỏng vấn hồi tháng 1 năm nay cho biết, Philippines sẽ kiên trì yêu cầu COC phải tham chiếu rõ ràng Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) và hy vọng bộ quy tắc này có tính ràng buộc pháp lý. Tuyên bố này cho thấy, bộ quy tắc mà Philippines mong muốn không phải là tuyên bố chính trị thông thường, mà là một hệ thống quy tắc có thể phản hồi lại các hành vi “vùng xám” như vòi rồng, đâm va tàu, phong tỏa, tiếp cận nguy hiểm, hàng rào nổi.

Tư duy của Trung Quốc lại khác. Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị khi bàn về vấn đề Biển Đông vào tháng 3 cho biết, tiến trình tham vấn COC đã bước vào giai đoạn then chốt, Trung Quốc có niềm tin cùng các bên loại bỏ nhiễu loạn, thu hẹp bất đồng, mở rộng đồng thuận, biến COC thành “quy tắc vàng” để kiểm soát bất đồng, tăng cường tin cậy lẫn nhau và thúc đẩy hợp tác. Tuy nhiên, ông cũng đặc biệt nhắc nhở rằng Philippines, với tư cách là Chủ tịch ASEAN, nên “chống lại sự lôi kéo lợi ích cá nhân”. Câu nói này phản ánh mối lo ngại của Trung Quốc: Nếu bộ quy tắc bị Philippines pháp lý hóa, trọng tài hóa và khu vực hóa một cách quá mức thì có thể biến từ một cơ chế ổn định thành công cụ hạn chế không gian hành động của Trung Quốc.

Nguồn gốc của sự bế tắc: Sự bất đồng trong cách hiểu về cụm từ “ổn định”

Lý do khiến COC gặp khó khăn chính là ở đây. Philippines hy vọng các quy tắc có thể hạn chế hành vi cưỡng ép; Trung Quốc hy vọng các quy tắc có thể kiểm soát bất đồng nhưng không làm thay đổi câu chuyện chủ quyền và sự hiện diện trên biển; các quốc gia ASEAN khác thì hy vọng bộ quy tắc có hiệu lực, nhưng lại không muốn bị đẩy lên tiền tuyến của cuộc cạnh tranh giữa Trung Quốc và Mỹ. Các bên đều nói về hòa bình và ổn định, nhưng lại không thống nhất trong cách hiểu về cụm từ “ổn định”. Và các cuộc thảo luận về Hiệp định an ninh dầu mỏ ASEAN cũng cung cấp sự đối chiếu cho bộ quy tắc ứng xử. Mục tiêu của hiệp định là nhằm tăng cường an ninh dầu mỏ cá biệt hoặc tập thể các quốc gia thành viên, giảm thiểu tác động của tình trạng khẩn cấp. “Sự thiếu hụt nghiêm trọng” được nhấn mạnh trong hiệp định chỉ việc một quốc gia thành viên xuất hiện khoảng trống nguồn cung từ 10% trở lên nhu cầu bình thường trong nước ít nhất 30 ngày liên tục, còn “biện pháp phối hợp ứng phó khẩn cấp” thì yêu cầu các quốc gia thành viên khác hỗ trợ dầu mỏ tương đương 10% nhu cầu bình thường trong nước của quốc gia gặp nạn trên cơ sở tự nguyện và thương mại.

Cơ chế như vậy có vẻ rất tốt đẹp, giúp ASEAN đoàn kết lại, tuy nhiên vấn đề nằm ở chỗ ngay cả một cơ chế an ninh năng lượng mang tính kỹ thuật tương đối như thế này cũng phải đối mặt với những câu hỏi không thể né tránh như “ai được nhận hỗ trợ trước, chi trả thế nào, trao đổi ra sao, cơ chế vận hành thế nào”. Xung quanh việc chia sẻ dầu khí đã có rất nhiều bất đồng, các nước ASEAN đều không muốn chịu thiệt, huống chi là một COC liên quan đến chủ quyền, cảnh sát biển, dân quân biển, hoạt động quân sự và các lực lượng bên ngoài khu vực, vì vậy ASEAN suy cho cùng rất khó đoàn kết.

.........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Thế tiến thoái lưỡng nan của ASEAN: Muốn chứng minh năng lực nhưng sợ rủi ro lan rộng

Ý nghĩa then chốt của Trung tâm hàng hải ASEAN nằm ở chỗ tách vấn đề Biển Đông ra khỏi cuộc đối đầu giữa Trung Quốc và Philippines cũng như sự cạnh tranh giữa các nước lớn, đưa nó vào một khuôn khổ quản trị dễ thao tác hơn của ASEAN. Philippines nhấn mạnh luật pháp quốc tế, tự do hàng hải và quyền lợi của nước nhỏ; Trung Quốc nhấn mạnh tranh chấp chủ quyền, kiểm soát song phương và hợp tác Trung Quốc-ASEAN; các quốc gia ASEAN khác lại có xu hướng bàn về hợp tác hàng hải, thông báo khủng hoảng, tìm kiếm cứu nạn chung, đánh bắt cá bất hợp pháp, môi trường biển, khả năng phục hồi năng lượng và nhận thức tình huống hàng hải. Chỉ có như vậy, ASEAN mới có thể duy trì được sự đồng thuận tối thiểu trong bối cảnh lập trường của các quốc gia thành viên có sự chia rẽ.

Cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz cũng củng cố thêm tính cấp bách này, rủi ro tuyến đường biển nhắc nhở ASEAN rằng cuối cùng nó chắc chắn sẽ tác động đến chi phí sinh hoạt của người dân. Do đó, Hội nghị cấp cao ASEAN một mặt thúc đẩy việc phê chuẩn Hiệp định an ninh dầu mỏ ASEAN, mặt khác đề xuất thành lập Trung tâm hàng hải ASEAN. Hiệp định an ninh dầu mỏ ASEAN xử lý việc hỗ trợ lẫn nhau trong khu vực khi thiếu hụt năng lượng, trong khi Trung tâm hàng hải ASEAN tăng cường năng lực phối hợp khi đối mặt với các rủi ro trên biển. ASEAN hiện tại chưa đủ đoàn kết, vì vậy trong tương lai chắc chắn phải thiết lập cơ chế ứng phó khủng hoảng của ASEAN, thay vì chỉ dựa vào từng quốc gia thành viên riêng lẻ.

Đọ sức Biển Đông leo thang: Cạnh tranh ngày càng gay gắt

Nếu Trung tâm hàng hải ASEAN có thể hình thành sự bổ trợ cho đàm phán COC, ít nhất nó có thể thúc đẩy trước một số hoạt động hợp tác mang tính chính trị thấp, ví dụ như thông báo sự cố hàng hải, đường dây nóng cảnh sát biển, tìm kiếm cứu nạn chung, giám sát sinh thái, chia sẻ dữ liệu đánh bắt cá bất hợp pháp và quy trình hạ nhiệt khủng hoảng. Những sắp xếp này không giải quyết được tranh chấp chủ quyền, nhưng có thể giảm thiểu chi phí đánh giá sai lầm, đồng thời có thể cung cấp sự hỗ trợ từ bên ngoài cho một COC vốn bế tắc từ lâu.

Tuy nhiên, hạn chế của nó cũng rất rõ ràng. Lợi ích của các quốc gia thành viên ASEAN có sự khác biệt lớn, và cũng không có một cơ quan trung ương có thẩm quyền nào để đảm bảo việc thực thi hiệp định. Nếu quyền hạn của Trung tâm hàng hải ASEAN quá yếu, nó sẽ trở thành công trình mang tính biểu tượng; nếu phục vụ quá mức cho chương trình nghị sự của các nước có tuyên bố chủ quyền, nó sẽ gây lo ngại cho các nước không có tuyên bố chủ quyền; nếu gắn kết quá sâu với các đối tác bên ngoài, thì sẽ bị Trung Quốc coi là “cửa ngõ” mang tính thể chế để các lực lượng bên ngoài khu vực tiến vào Biển Đông.

Do đó, cái gọi là “cuộc đọ sức Biển Đông leo thang”, không chỉ báo hiệu sự nóng lên của các cuộc đối đầu trên biển, mà còn cho thấy cạnh tranh ở Biển Đông đang mở rộng từ các va chạm tại chỗ sang thiết kế cơ chế, giải thích quy tắc và quản trị rủi ro. Sự thành lập của Trung tâm hàng hải ASEAN chính là hình ảnh thu nhỏ của sự thay đổi này: Về mặt hình thức là một nền tảng hợp tác hàng hải, nhưng thực chất lại phản ánh cuộc cạnh tranh giữa các bên về việc Biển Đông sau này sẽ được giải quyết ra sao, do ai quyết định và dựa vào khuôn khổ pháp lý nào.

 

[đội mũ_ lái xe]

Hải quân Malaysia tìm lời giải cho tên lửa chống hạm

Theo trang defencesecurityasia.com (Malaysia), việc chương trình tên lửa chống hạm của Malaysia bất ngờ bị hủy bỏ không còn là sự cố mua sắm đơn thuần, mà đã trở thành bước ngoặt chiến lược có thể định hình lại thế bố trí lực lượng của Hải quân Hoàng gia Malaysia, trong bối cảnh cạnh tranh hàng hải tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương ngày càng đề cao năng lực tấn công chính xác tầm xa và tự chủ chuỗi cung ứng.

Quyết định hủy bỏ chương trình tên lửa chống hạm đã biến một tranh chấp hợp đồng tưởng chừng đơn lẻ thành phép thử đối với cách tiếp cận mua sắm quốc phòng của Malaysia. Diễn biến này cho thấy các quy định kiểm soát xuất khẩu và yếu tố chính trị có thể bất ngờ làm đảo lộn kế hoạch phát triển năng lực quân sự. Sự gián đoạn vì thế cũng kéo theo hệ lụy về tác chiến, khi tên lửa hành trình chống hạm ngày càng trở thành trụ cột sức mạnh của các hạm đội hải quân quy mô trung bình đang tìm kiếm khả năng răn đe bất đối xứng trước các đối thủ khu vực vượt trội về số lượng tại các vùng biển tranh chấp.

Bộ Quốc phòng Malaysia hiện đang đánh giá các đề xuất từ một số quốc gia khác sau khi việc thu hồi giấy phép xuất khẩu của Na Uy đã chấm dứt hiệu quả con đường mua tên lửa chống hạm của Kuala Lumpur và kích hoạt một cuộc đánh giá lại vượt xa các yêu cầu thay thế phần cứng. Bộ trưởng Quốc phòng Mohamed Khaled Nordin xác nhận “đến nay có 3-4 quốc gia đã đệ trình các đề xuất và đây là những quốc gia Malaysia tin tưởng”. Điều này cho thấy lòng tin chiến lược đã trở thành biến số trong việc mua sắm, không chỉ là cân nhắc ngoại giao. Bộ trưởng Mohamed cho biết Hải quân sẽ đánh giá kỹ lưỡng trước khi trình chính phủ, qua đó cho thấy các yếu tố như khả năng tích hợp, bảo đảm vòng đời và hiệu quả tác chiến được đặt lên trên các cân nhắc thuần túy chính trị.

Tàu KD Tunku Laksamana Abdul Jalil

Sự cân nhắc thay thế tên lửa của Malaysia diễn ra trong thời gian hạ thủy tàu KD Tunku Laksamana Abdul Jalil tại các cơ sở đóng tàu của Thổ Nhĩ Kỳ ở Istanbul. Sự trùng lặp giữa các cuộc đàm phán về tên lửa chống hạm và mối quan hệ hải quân của Malaysia với Thổ Nhĩ Kỳ ngày càng mở rộng cho thấy các quyết định mua sắm tiếp tục đóng vai trò là công cụ định hình các liên minh quốc phòng trong tương lai hơn là các thương vụ mua sắm nền tảng riêng lẻ.

Thỏa thuận bị hủy bỏ bắt nguồn từ hợp đồng năm 2018 trị giá khoảng 124-125 triệu euro, tương đương 141-142 triệu USD, nhưng cái giá chiến lược hiện nay có thể vượt quá tính toán tài chính. Malaysia được cho là đã chi khoảng 153 triệu USD, chiếm gần 95% giá trị hợp đồng, trước khi chương trình bị chấm dứt, qua đó làm gián đoạn nghiêm trọng các kế hoạch năng lực tác chiến của hạm đội trong tương lai. Kuala Lumpur sau đó đã đưa ra các yêu cầu vượt quá 1 tỷ RM, tương đương 263 triệu USD, biến tranh chấp này thành một trong những cuộc khủng hoảng mua sắm quốc phòng quan trọng nhất ở Đông Nam Á, với những tác động rộng lớn hơn về uy tín. Do đó, quyết định thay thế không chỉ đơn thuần là lựa chọn tên lửa, bởi các mối quan hệ đối tác hình thành từ quá trình này có thể định hướng chiến lược và hệ sinh thái công nghiệp quốc phòng của Malaysia trong nhiều thập kỷ tới.

.......

 

[gsm615]

Cầu xe hơi ở Novoazovsk, vùng Donetsk, bị UAV Ukraine tẩn.
Chỉ còn đi đường vòng.

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Hợp đồng tên lửa bị hủy bỏ tạo ra làn sóng chấn động chiến lược

Chương trình tên lửa chống hạm NSM bị hủy không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ mua sắm mà còn tác động trực tiếp đến kiến trúc tác chiến – nền tảng cho cách Hải quân Hoàng gia Malaysia triển khai các nhiệm vụ kiểm soát biển và răn đe hàng hải trong tương lai. Hệ thống của Na Uy ban đầu dự kiến trang bị cho 6 tàu chiến ven biển lớp Maharaja Lela và có thể cả các tàu khu trục lớp Lekiu được nâng cấp, bao gồm KD Jebat và KD Lekiu. Do tên lửa chống hạm quyết định hình thái giao chiến và tầm tấn công, sự gián đoạn trong tích hợp đã ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng của Malaysia trong việc tạo sức răn đe trên các hành lang hàng hải nhạy cảm về chiến lược.

Tên lửa chống hạm NSM

Biển Đông ngày càng mang đặc trưng của một chiến trường phân tán, nơi khả năng sống sót ít phụ thuộc vào số lượng tàu, mà nhiều hơn vào sự kết hợp giữa cảm biến, tầm bắn xa và các đòn đánh chính xác dựa trên mạng lưới. Nếu thiếu các hệ thống chống hạm tầm xa được tích hợp, các hạm đội mặt nước trong tương lai có nguy cơ trở thành lực lượng giám sát có nhận thức chiến thuật nhưng thiếu năng lực tấn công mang tính quyết định trước các đối thủ ngang tầm. Malaysia đồng thời phải đối mặt với áp lực thế trận khi các lực lượng trên biển xung quanh tiếp tục mở rộng năng lực chống tiếp cận và ngăn chặn xâm nhập khu vực (A2/AD) thông qua việc phổ biến tên lửa và các kiến trúc tấn công nhiều lớp. Do đó, quyết định hủy bỏ đã tạo ra một khoảng trống năng lực, đồng thời giao thoa với những bất ổn chiến lược rộng hơn liên quan đến cán cân răn đe hải quân trong tương lai trên khắp Đông Nam Á.

Các quan chức khẳng định Chương trình tàu chiến ven biển (Littoral Combat Ship) vẫn đúng tiến độ, bất chấp những phức tạp liên quan đến tên lửa và các bất ổn đi kèm. Tuy nhiên, thay thế tên lửa kéo theo hàng loạt yêu cầu phát sinh như điều chỉnh phần mềm, sửa đổi bệ phóng, tích hợp hệ thống chiến đấu và đào tạo lại thủy thủ đoàn. Những chi phí ẩn này thường dẫn đến chậm trễ trong vận hành, trong bối cảnh các nền tảng chiến đấu ngày càng hoạt động như những hệ sinh thái kỹ thuật số tích hợp, thay vì các phương tiện mang vũ khí độc lập. Vì thế, quá trình đánh giá đang diễn ra của Malaysia không chỉ dừng ở các chỉ số hiệu suất của tên lửa, mà đã mở rộng sang những vấn đề rộng hơn như dấu ấn hậu cần, kiến trúc bảo đảm kỹ thuật và khả năng tương tác bền vững của hạm đội.

Tên lửa ATMACA của Thổ Nhĩ Kỳ - lựa chọn hàng đầu

Trong số các phương án được thảo luận công khai, tên lửa ATMACA do Roketsan phát triển ngày càng được xem là lựa chọn hàng đầu, nhờ đáp ứng đồng thời các ưu tiên về tác chiến, công nghiệp và địa chính trị. ATMACA đã được tích hợp vào cấu hình tác chiến của chương trình LMS Batch 2 của Malaysia, thông qua các thỏa thuận liên quan đến dòng tàu hộ vệ lớp Ada của Thổ Nhĩ Kỳ. Malaysia được cho là đã ký thỏa thuận mua khoảng 24 tên lửa ATMACA trong gói mua sắm tháng 4 thuộc chương trình LMS Batch 2. Nền tảng hợp tác sẵn có này mang lại lợi thế về chuẩn hóa hậu cần, đồng thời giảm thiểu các rủi ro trong bảo đảm kỹ thuật và duy trì dài hạn cho các cấu trúc hạm đội đang hình thành.

Tên lửa ATMACA do Roketsan phát triển

ATMACA được cho là có tầm bắn vượt quá 220-250 km, cho phép triển khai các phương án tấn công từ xa phù hợp với không gian tác chiến rộng lớn của Biển Đông. Ngoài ra, tên lửa tích hợp chức năng liên kết dữ liệu hai chiều, cho phép cập nhật mục tiêu trong khi bay, lựa chọn tấn công lại hoặc hủy nhiệm vụ khi tình huống chiến trường thay đổi nhanh. Thiết kế này về cơ bản làm thay đổi cách thức giao chiến, khi các tàu chiến vẫn có thể duy trì tính linh hoạt trong giao chiến ngay cả sau khi đã phóng tên lửa. ATMACA cũng sử dụng thiết kế tàng hình kết hợp quỹ đạo bay bám biển tiên tiến, nhằm rút ngắn thời gian phản ứng của đối phương và làm phức tạp quá trình đánh chặn.

Khả năng chuyển giao công nghệ càng làm tăng sức hấp dẫn của Thổ Nhĩ Kỳ, trong bối cảnh Malaysia ngày càng ưu tiên phát triển năng lực công nghiệp quốc phòng trong nước thay vì các thương vụ mua sắm thuần túy. Vì thế, ATMACA không chỉ là một lựa chọn tên lửa, mà còn là công cụ chiến lược thúc đẩy sự hội tụ quốc phòng sâu rộng hơn giữa Malaysia và Thổ Nhĩ Kỳ. Có thể nói, hệ thống này đồng thời đại diện cho một giải pháp vũ khí và tín hiệu địa chính trị, có khả năng định hình các mối quan hệ quốc phòng khu vực trong tương lai.

........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Lợi thế từ tên lửa Exocet của Pháp

Tên lửa chống hạm Exocet MM40 Block 3C do MBDA (Pháp) phát triển vẫn là một lựa chọn thay thế rất đáng tin cậy vì sự quen thuộc trong vận hành thường mang lại giá trị chiến lược vượt trội so với lợi thế về thông số kỹ thuật thô. Các nền tảng của Hải quân Hoàng gia Malaysia đã có kinh nghiệm vận hành các phiên bản Exocet trước đó, bao gồm các hệ thống MM38 và MM40. Sự quen thuộc về mặt lịch sử đó có khả năng làm giảm độ phức tạp của việc tích hợp, đồng thời hạn chế sự không chắc chắn trong việc thích ứng hệ thống chiến đấu và yêu cầu đào tạo lại. Thiết kế tàu chiến ven bờ ban đầu được cho là đã kết hợp các giả định liên quan đến việc tích hợp Exocet trước khi chuyển sang lộ trình NSM sau này. Do đó, Exocet có thể giảm bớt gánh nặng thiết kế lại đồng thời đẩy nhanh tiến độ sẵn sàng hoạt động.

Tên lửa chống hạm Exocet MM40 Block 3C

Exocet Block 3C được cho là có tầm bắn xấp xỉ 250 km, tương đương với các thông số hiệu suất của ATMACA. Đầu dò băng tần J tiên tiến của nó được cho là cung cấp khả năng chống lại các biện pháp đối phó điện tử được tăng cường trong môi trường hoạt động điện từ bị cạnh tranh cao. Khả năng như vậy ngày càng quan trọng vì các chiến trường biển trong tương lai sẽ liên quan đến các chiến dịch tấn công điện tử dày đặc nhằm làm suy giảm độ tin cậy của mục tiêu. Exocet cũng tích hợp chức năng điểm định vị tinh vi và tính linh hoạt tấn công trên đất liền hạn chế, tăng khả năng thích ứng nhiệm vụ. Do đó, tính liên tục hoạt động là lợi thế chính của Pháp vì rủi ro tích hợp thấp hơn thường dẫn đến khả năng sẵn sàng chiến đấu nhanh hơn.

Tên lửa Haeseong của Hàn Quốc - lựa chọn thực tế

Tên lửa chống hạm Haeseong của LIG Nex1 (Hàn Quốc), còn được gọi là C-Star, ngày càng xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc phòng như một lựa chọn thực tế cân bằng giữa khả năng chi trả, sức mạnh sát thương và các cân nhắc hỗ trợ lâu dài. Tên lửa này được cho là vẫn đang hoạt động trong môi trường phục vụ của Hải quân Hàn Quốc và do đó được hưởng lợi từ hệ sinh thái hỗ trợ hoạt động hoàn thiện.

Tên lửa chống hạm Haeseong

Mặc dù có tầm bắn ước tính khoảng 150-180 km, Haeseong vẫn cung cấp khả năng tác chiến chống tàu mặt nước đáng tin cậy trong điều kiện hoạt động khu vực. Tên lửa này được cho là sử dụng động cơ phản lực kết hợp với kiến trúc dẫn đường radar chủ động ở giai đoạn cuối, tương đương với các hệ thống cạnh tranh. Tên lửa Haeseong còn mang đầu đạn có trọng lượng từ 220-250 kg, có khả năng vượt quá tải trọng của tên lửa Exocet. Khối lượng đầu đạn lớn hơn có thể cải thiện hiệu quả chống lại các mục tiêu hải quân kiên cố hoặc lớn hơn trong các kịch bản giao chiến dày đặc. Đồng thời, Hàn Quốc tiếp tục mở rộng các mối quan hệ quốc phòng trên khắp Đông Nam Á thông qua các sáng kiến hợp tác công nghiệp và an ninh. Do đó, Kuala Lumpur có thể ngày càng coi Seoul là đối tác công nghiệp quốc phòng đáng tin cậy với rủi ro chính trị thấp hơn. Hệ sinh thái xuất khẩu quốc phòng của Hàn Quốc cũng nhấn mạnh tính khả thi về giá cả và các thỏa thuận hỗ trợ bền vững, hấp dẫn trong bối cảnh ngân sách hạn chế. Tóm lại, Haeseong đại diện cho chủ nghĩa thực dụng chiến lược bắt nguồn từ khả năng dự đoán của ngành công nghiệp hơn là sự phô trương công nghệ.

Lựa chọn tên lửa - phép thử khả năng tự chủ quốc phòng của Malaysia

Cuộc cạnh tranh tên lửa chống hạm ngày càng phản ánh những cuộc tranh luận lớn hơn xung quanh chủ quyền quốc phòng và khả năng phục hồi công nghiệp dài hạn của Malaysia. Các quyết định mua sắm trong tương lai hiện có vẻ sẽ ưu tiên chuyển giao công nghệ và sự tham gia của ngành công nghiệp trong nước như những yêu cầu chiến lược. Những ưu tiên như vậy phản ánh xu hướng khu vực rộng lớn hơn hướng tới sự tự túc quốc phòng trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng phân mảnh. Vì vậy, kinh nghiệm từ chương trình NSM có thể trở thành bài học mang tính quyết định về tính dễ bị tổn thương khi xuất khẩu và mức độ phụ thuộc chiến lược.

Malaysia ngày càng tỏ ra quyết tâm giảm bớt các ràng buộc bên ngoài ảnh hưởng đến các quyết định về năng lực quân sự chủ quyền. Điều này đòi hỏi Hải quân Hoàng gia Malaysia không chỉ đánh giá các chỉ số hiệu suất của tên lửa mà còn cả khả năng phục hồi trên toàn bộ hệ sinh thái năng lực. Hơn nữa, các vấn đề liên quan đến quyền bảo trì, chủ quyền phần mềm và kiểm soát vòng đời ngày càng định hình các tính toán mua sắm quốc phòng hiện đại. Khả năng sát thương hải quân trong tương lai không chỉ phụ thuộc vào thông số kỹ thuật của tên lửa mà còn phụ thuộc vào kiến trúc duy trì có khả năng bảo toàn khả năng sẵn sàng chiến đấu. Do đó, tên lửa chống hạm được lựa chọn hôm nay có thể quyết định tính linh hoạt hoạt động và quyền tự chủ chiến lược của Malaysia trong nhiều thập kỷ tới.

Hiện chưa có khung thời gian chính thức nào cho các quyết định cuối cùng, nhưng quá trình thay thế hệ thống tên lửa hạt nhân của Malaysia ngày càng giống một cuộc cạnh tranh địa chính trị, nơi năng lực tên lửa, lòng tin chiến lược và ngoại giao quốc phòng trở thành những biến số không thể tách rời trong cuộc cạnh tranh quyền lực ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Trong số các lựa chọn, xét về năng lực kỹ thuật thuần túy, ATMACA hiện nổi lên như phương án kết hợp được tầm bắn, khả năng linh hoạt nhờ liên kết dữ liệu và mức độ phù hợp về công nghiệp. Trong khi đó, Exocet MM40 Block 3C cho thấy tiềm năng vượt trội về khả năng chống nhiễu và duy trì hiệu quả trong môi trường tác chiến điện tử cường độ cao. Xét về hiệu quả chi phí và đa dạng hóa nguồn cung, Haeseong vẫn là một lựa chọn thực tế và đáng tin cậy. Vì thế, Hải quân Hoàng gia Malaysia dường như ngày càng không chỉ đánh giá hiệu suất của tên lửa, mà còn cân nhắc các yếu tố rộng hơn như bảo đảm kỹ thuật, dấu ấn hậu cần, chủ quyền phần mềm và độ tin cậy chiến lược dài hạn.