(Tiếp)
Với số lượng hạn chế các cuộc thử nghiệm RS-26 trước đây, có thể hợp lý khi cho rằng cuộc tiến công vào Ukraine bằng tên lửa Oreshnik mang yếu tố "thử nghiệm dưới vỏ bọc chiến đấu". Nga đã sử dụng rộng rãi mô hình này ở Syria và Ukraine, về cơ bản là chuyển hoạt động thử nghiệm sang chiến trường thực tế và biến kinh phí thử nghiệm thành chi phí chiến tranh—lợi ích kép từ cùng một khoản đầu tư. Chừng nào chưa có dữ liệu chi tiết được công bố, thì đây không phải là vấn đề lớn. Còn về tuyên bố của Tổng thống Putin rằng tên lửa Oreshnik là một loại vũ khí siêu vượt âm mới, đó chỉ là một khả năng. Nga khá quen thuộc với quỹ đạo đường đạn lượn hình nón kép hiện tại, ít nhất cũng không thua kém gì loại tên lửa "Kỵ sĩ đen" của Mỹ. Còn về khả năng răn đe hạt nhân, cơ bản tên lửa RS-26 cũng có. Truyền thông Mỹ từng tuyên bố, "Đừng sợ 'lằn ranh đỏ' của Nga, hãy xem chúng tôi đã vượt qua chúng bao nhiêu lần, Putin đã phản ứng chưa?". Đáp lại tuyên bố đó, sự xuất hiện của RS-26 chính là sự phản ứng của Tổng thống Putin, có tin đồn rằng Nga có thể sẽ nối lại các vụ thử hạt nhân trong khí quyển tại Novaya Zemlya. Nếu điều đó xảy ra, thế giới có thể sẽ trở nên hỗn loạn hơn nữa.
Thực trạng phát triển tên lửa đường đạn tầm trung của một số quốc gia
Mỹ: Giữa mong muốn và thực tiễn vẫn còn một quãng đường dài
Hiện tại, Mỹ chủ yếu sở hữu tên lửa hành trình cận âm, có thời gian bay rất dài và khả năng đột phá phòng thủ kém hơn đáng kể so với tên lửa đường đạn. Nếu Mỹ tham gia vào cuộc xung đột giữa Trung Quốc và Đài Loan, một khi Quân đội Trung Quốc (PLA) phá hủy các căn cứ trên quần đảo và tàu sân bay của Mỹ bằng tên lửa đường đạn, tổ chức chiến tranh của Mỹ sẽ trở nên vô cùng phức tạp. Họ sẽ buộc phải dựa hoàn toàn vào khả năng tiến công tầm xa từ máy bay ném bom hoạt động từ đất liền hoặc quần đảo thứ ba, với hệ thống cảnh báo sớm phát triển mạnh và tính năng tốt như hiện nay của PLA, việc các máy bay của Mỹ bị đánh chặn sẽ dẫn đến tổn thất đáng kể.
Trên thực tế, ngay từ thời chính quyền Trump 1.0, quân đội Mỹ đã xác định được điểm yếu lớn nhất trong cuộc cạnh tranh quân sự giữa Trung Quốc và Mỹ, do đó họ đã dứt khoát rút khỏi Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung (Hiệp ước INF). Tuy nhiên, những người quan tâm đến lĩnh vực tên lửa đường đạn tầm trung có thể nhận thấy rằng, quân đội Mỹ sau đó đã thất bại trong việc phát triển một tên lửa đường đạn tầm trung phóng từ mặt đất phù hợp cho việc triển khai hàng loạt, khiến cho mọi lời bàn tán về việc tìm kiếm các căn cứ triển khai ngay sát biên giới Trung Quốc trở nên vô nghĩa. Nỗ lực duy nhất của quân đội Mỹ là phát triển phiên bản phóng từ mặt đất của tên lửa hành trình Tomahawk, nhưng sau đó đã bị bỏ rơi vì việc triển khai Tomahawk trên đất liền, với tầm bắn chỉ khoảng 500 km và khả năng đột phá phòng thủ yếu, sẽ không mấy hiệu quả.
Tên lửa siêu vượt âm phóng từ mặt đất "Dark Hawk" đắt đỏ của Mỹ
Câu hỏi đặt ra bây giờ là, tại sao quân đội Mỹ không thể phát triển tên lửa đường đạn tầm trung phóng từ mặt đất? Họ không còn bản thiết kế cũ của tên lửa Pershing hay sao? Câu trả lời là Mỹ đã đánh mất khả năng này và không thể lấy lại được nữa. Việc xây dựng lại dây chuyền sản xuất loại tên lửa này nghe có vẻ đơn giản, nhưng Quốc hội Mỹ và Lầu Năm Góc đã bàn luận về điều này suốt 6 năm mà hầu như không có tiến triển gì. Lý do cơ bản là nhà máy sản xuất tên lửa Pershing đã đóng cửa hàng chục năm nay. Ngay cả khi có bản thiết kế, cũng không có kỹ thuật viên, công nhân, và cơ sở hạ tầng sản xuất. Tóm lại, Mỹ chỉ có thể sản xuất tên lửa đường đạn tầm trung bằng cách thiết kế lại, phát triển và thử nghiệm lại chúng. Vấn đề là, các kỹ sư từng phát triển tên lửa đường đạn tầm trung cũng đã không còn nữa, vì vậy lý do sâu xa nhất là thiếu hụt nguồn nhân tài.
Ngay cả khi người Mỹ hoàn thành thiết kế sau nhiều năm nỗ lực và quá trình thử nghiệm diễn ra suôn sẻ, việc sản xuất hàng loạt tên lửa đường đạn tầm trung vẫn sẽ là một nhiệm vụ rất khó khăn. Điều này là do việc sản xuất tên lửa đường đạn phụ thuộc rất nhiều vào bộ trợ đẩy động cơ nhiên liệu rắn, đòi hỏi một số lượng lớn kỹ thuật viên tay nghề cao để chế tác thủ công các thanh nhiên liệu rắn – về cơ bản đây là một quy trình thủ công. Những người có khả năng như thế hiện nay rất hiếm ở Mỹ. Ví dụ, Đài truyền hình Trung Quốc đã đưa tin về những kỹ sư đúc của Trung Quốc đã dành cả đời để chuyên đúc chỉ một loại thanh nhiên liệu rắn cố định. Hơn nữa, con quay hồi chuyển quán tính được sử dụng trong tên lửa đường đạn cũng đòi hỏi cần có những người thợ thủ công lành nghề. Mỹ hiện nay thậm chí còn gặp khó khăn trong việc tăng dây chuyền sản xuất đạn pháo 155mm để hỗ trợ cho quân đội Ukraine, chứ chưa nói đến việc xây dựng dây chuyền sản xuất tên lửa đường đạn tầm trung, vốn phức tạp hơn nhiều lần.
Có thể thấy rằng, Mỹ đã chịu một thất bại trong lĩnh vực chế tạo và phát triển tên lửa đường đạn tầm trung phóng từ mặt đất và hiện đang đặt hy vọng vào dự án tên lửa siêu vượt âm phóng từ mặt đất "Dark Hawk". Các nguồn tin phân tích cho biết, một quả tên lửa thử nghiệm duy nhất có giá 60 triệu đô la Mỹ, chi phí bỏ ra đó giống với việc phóng một chiếc máy bay chiến đấu hơn là phóng một quả tên lửa.
Nhìn chung, Mỹ rất muốn bắt kịp ưu thế của Quân đội Nga và Trung Quốc về tên lửa đường đạn tầm trung phóng từ mặt đất, nhưng điều đó dường như là bài toán chưa có lời giải. Hay nói đúng hơn, cái giá phải trả sẽ vô cùng cao, những tên lửa này đơn giản là quá đắt đỏ đối với người Mỹ.
.........
Với số lượng hạn chế các cuộc thử nghiệm RS-26 trước đây, có thể hợp lý khi cho rằng cuộc tiến công vào Ukraine bằng tên lửa Oreshnik mang yếu tố "thử nghiệm dưới vỏ bọc chiến đấu". Nga đã sử dụng rộng rãi mô hình này ở Syria và Ukraine, về cơ bản là chuyển hoạt động thử nghiệm sang chiến trường thực tế và biến kinh phí thử nghiệm thành chi phí chiến tranh—lợi ích kép từ cùng một khoản đầu tư. Chừng nào chưa có dữ liệu chi tiết được công bố, thì đây không phải là vấn đề lớn. Còn về tuyên bố của Tổng thống Putin rằng tên lửa Oreshnik là một loại vũ khí siêu vượt âm mới, đó chỉ là một khả năng. Nga khá quen thuộc với quỹ đạo đường đạn lượn hình nón kép hiện tại, ít nhất cũng không thua kém gì loại tên lửa "Kỵ sĩ đen" của Mỹ. Còn về khả năng răn đe hạt nhân, cơ bản tên lửa RS-26 cũng có. Truyền thông Mỹ từng tuyên bố, "Đừng sợ 'lằn ranh đỏ' của Nga, hãy xem chúng tôi đã vượt qua chúng bao nhiêu lần, Putin đã phản ứng chưa?". Đáp lại tuyên bố đó, sự xuất hiện của RS-26 chính là sự phản ứng của Tổng thống Putin, có tin đồn rằng Nga có thể sẽ nối lại các vụ thử hạt nhân trong khí quyển tại Novaya Zemlya. Nếu điều đó xảy ra, thế giới có thể sẽ trở nên hỗn loạn hơn nữa.
Thực trạng phát triển tên lửa đường đạn tầm trung của một số quốc gia
Mỹ: Giữa mong muốn và thực tiễn vẫn còn một quãng đường dài
Hiện tại, Mỹ chủ yếu sở hữu tên lửa hành trình cận âm, có thời gian bay rất dài và khả năng đột phá phòng thủ kém hơn đáng kể so với tên lửa đường đạn. Nếu Mỹ tham gia vào cuộc xung đột giữa Trung Quốc và Đài Loan, một khi Quân đội Trung Quốc (PLA) phá hủy các căn cứ trên quần đảo và tàu sân bay của Mỹ bằng tên lửa đường đạn, tổ chức chiến tranh của Mỹ sẽ trở nên vô cùng phức tạp. Họ sẽ buộc phải dựa hoàn toàn vào khả năng tiến công tầm xa từ máy bay ném bom hoạt động từ đất liền hoặc quần đảo thứ ba, với hệ thống cảnh báo sớm phát triển mạnh và tính năng tốt như hiện nay của PLA, việc các máy bay của Mỹ bị đánh chặn sẽ dẫn đến tổn thất đáng kể.
Trên thực tế, ngay từ thời chính quyền Trump 1.0, quân đội Mỹ đã xác định được điểm yếu lớn nhất trong cuộc cạnh tranh quân sự giữa Trung Quốc và Mỹ, do đó họ đã dứt khoát rút khỏi Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung (Hiệp ước INF). Tuy nhiên, những người quan tâm đến lĩnh vực tên lửa đường đạn tầm trung có thể nhận thấy rằng, quân đội Mỹ sau đó đã thất bại trong việc phát triển một tên lửa đường đạn tầm trung phóng từ mặt đất phù hợp cho việc triển khai hàng loạt, khiến cho mọi lời bàn tán về việc tìm kiếm các căn cứ triển khai ngay sát biên giới Trung Quốc trở nên vô nghĩa. Nỗ lực duy nhất của quân đội Mỹ là phát triển phiên bản phóng từ mặt đất của tên lửa hành trình Tomahawk, nhưng sau đó đã bị bỏ rơi vì việc triển khai Tomahawk trên đất liền, với tầm bắn chỉ khoảng 500 km và khả năng đột phá phòng thủ yếu, sẽ không mấy hiệu quả.
Tên lửa siêu vượt âm phóng từ mặt đất "Dark Hawk" đắt đỏ của Mỹ
Câu hỏi đặt ra bây giờ là, tại sao quân đội Mỹ không thể phát triển tên lửa đường đạn tầm trung phóng từ mặt đất? Họ không còn bản thiết kế cũ của tên lửa Pershing hay sao? Câu trả lời là Mỹ đã đánh mất khả năng này và không thể lấy lại được nữa. Việc xây dựng lại dây chuyền sản xuất loại tên lửa này nghe có vẻ đơn giản, nhưng Quốc hội Mỹ và Lầu Năm Góc đã bàn luận về điều này suốt 6 năm mà hầu như không có tiến triển gì. Lý do cơ bản là nhà máy sản xuất tên lửa Pershing đã đóng cửa hàng chục năm nay. Ngay cả khi có bản thiết kế, cũng không có kỹ thuật viên, công nhân, và cơ sở hạ tầng sản xuất. Tóm lại, Mỹ chỉ có thể sản xuất tên lửa đường đạn tầm trung bằng cách thiết kế lại, phát triển và thử nghiệm lại chúng. Vấn đề là, các kỹ sư từng phát triển tên lửa đường đạn tầm trung cũng đã không còn nữa, vì vậy lý do sâu xa nhất là thiếu hụt nguồn nhân tài.
Ngay cả khi người Mỹ hoàn thành thiết kế sau nhiều năm nỗ lực và quá trình thử nghiệm diễn ra suôn sẻ, việc sản xuất hàng loạt tên lửa đường đạn tầm trung vẫn sẽ là một nhiệm vụ rất khó khăn. Điều này là do việc sản xuất tên lửa đường đạn phụ thuộc rất nhiều vào bộ trợ đẩy động cơ nhiên liệu rắn, đòi hỏi một số lượng lớn kỹ thuật viên tay nghề cao để chế tác thủ công các thanh nhiên liệu rắn – về cơ bản đây là một quy trình thủ công. Những người có khả năng như thế hiện nay rất hiếm ở Mỹ. Ví dụ, Đài truyền hình Trung Quốc đã đưa tin về những kỹ sư đúc của Trung Quốc đã dành cả đời để chuyên đúc chỉ một loại thanh nhiên liệu rắn cố định. Hơn nữa, con quay hồi chuyển quán tính được sử dụng trong tên lửa đường đạn cũng đòi hỏi cần có những người thợ thủ công lành nghề. Mỹ hiện nay thậm chí còn gặp khó khăn trong việc tăng dây chuyền sản xuất đạn pháo 155mm để hỗ trợ cho quân đội Ukraine, chứ chưa nói đến việc xây dựng dây chuyền sản xuất tên lửa đường đạn tầm trung, vốn phức tạp hơn nhiều lần.
Có thể thấy rằng, Mỹ đã chịu một thất bại trong lĩnh vực chế tạo và phát triển tên lửa đường đạn tầm trung phóng từ mặt đất và hiện đang đặt hy vọng vào dự án tên lửa siêu vượt âm phóng từ mặt đất "Dark Hawk". Các nguồn tin phân tích cho biết, một quả tên lửa thử nghiệm duy nhất có giá 60 triệu đô la Mỹ, chi phí bỏ ra đó giống với việc phóng một chiếc máy bay chiến đấu hơn là phóng một quả tên lửa.
Nhìn chung, Mỹ rất muốn bắt kịp ưu thế của Quân đội Nga và Trung Quốc về tên lửa đường đạn tầm trung phóng từ mặt đất, nhưng điều đó dường như là bài toán chưa có lời giải. Hay nói đúng hơn, cái giá phải trả sẽ vô cùng cao, những tên lửa này đơn giản là quá đắt đỏ đối với người Mỹ.
.........
