[Funland] Sơ lược về lực lượng tên lửa thông thường của hàng xóm

[đội mũ_ lái xe]

12 LOẠI VŨ KHÍ QUÂN SỰ TIÊN TIẾN NHẤT CỦA TRUNG QUỐC

Ngày nay, quân đội Trung Quốc sở hữu các hệ thống vũ khí tiên tiến đến mức, trong một số trường hợp, không có sản phẩm tương đương nào của phương Tây. Đối với một quốc gia từng nổi tiếng với việc sao chép thiết kế từ phương Tây — và không chỉ riêng vũ khí — sự thay đổi này khá thú vị. Ví dụ điển hình nhất về những thiết kế này xuất hiện hồi đầu năm nay, khi nhiều loại vũ khí trong danh sách này được công chúng chiêm ngưỡng tại một cuộc duyệt binh quy mô lớn ở Bắc Kinh.

Có rất nhiều vũ khí quân sự công nghệ cao được trưng bày tại cuộc duyệt binh, bao gồm mọi thứ từ tàu ngầm không người lái đến chó robot có thể được trang bị súng máy. Cuộc duyệt binh có sự góp mặt của các hệ thống hỏa lực tầm xa , máy bay không người lái, nhiều loại phương tiện và thậm chí cả một loại vũ khí laser thế hệ mới hoàn toàn , mà chúng ta sẽ đề cập chi tiết hơn ở phần sau. Người đọc cũng nên lưu ý rằng, mặc dù thoạt nhìn có vẻ không rõ ràng, nhưng nhiều hệ thống vũ khí này được liên kết với nhau. Ví dụ, có các hệ thống phát hiện, hệ thống liên lạc, hệ thống tấn công đa mục tiêu, và nhiều hơn nữa, khiến cho các vũ khí này càng hiệu quả hơn. Dưới đây là 12 loại vũ khí quân sự tiên tiến nhất của Trung Quốc — mà chúng ta hiện biết được.

PL-15 AAM

Đầu tiên, chúng ta có tên lửa không đối không PL-15, được ký hiệu bằng các chữ cái AAM ở cuối tên. Cụ thể, nó là loại tên lửa không đối không tầm xa, thường được viết tắt là BVRAAM khi đưa tin. Lần đầu tiên được phát hiện vào khoảng năm 2017 khi đang được thử nghiệm trên các máy bay chiến đấu J-10 và J-15 của Không quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF), các chữ cái "PL" trong tên là viết tắt của "Pi Li", có nghĩa là Sấm sét, cũng là tên gọi của loại tên lửa này ở phương Tây.

Đôi khi được so sánh với tên lửa không đối không Meteor BVRAAM do MBDA sản xuất, PL-15 sử dụng động cơ tên lửa nhiên liệu rắn xung kép, dài 4 mét và đường kính 200 mm. PL-15 có tầm bắn ước tính từ 200 km đến 300 km. Với tốc độ tối đa ước tính là Mach 4 (3.069 mph), PL-15 có thể vượt qua khoảng cách 124 dặm trong khoảng 2,5 phút — khá ấn tượng. Hơn nữa, PL-15 không còn là vũ khí chưa được thử nghiệm, đã được Pakistan sử dụng để bắn hạ ít nhất một máy bay chiến đấu Dassault Rafale của Ấn Độ vào tháng 5 năm 2025. Điều thú vị là, sau đó trong cùng cuộc xung đột đó, Ấn Độ được cho là đã sở hữu một tên lửa PL-15 cho riêng mình, và các nhà khoa học nước này có lẽ vẫn đang nghiên cứu khả năng của nó cho đến tận bây giờ.

Tên lửa chống hạm DF-21D ASBM - Kẻ diệt tàu sân bay

DF-21 là tên lửa đạn đạo chống hạm, hay ASBM. Được một số người gọi là "sát thủ tàu sân bay", những tên lửa ASBM này chủ yếu được Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) sử dụng – và đúng vậy, đó là tên gọi của nó – để nhắm mục tiêu vào các tàu sân bay của đối phương. Một điểm quan trọng cần lưu ý là DF-21 là tên lửa ASBM đầu tiên trên thế giới theo đúng nghĩa của từ này, và DF-26 được chế tạo và cải tiến dựa trên thiết kế đó.

Quay trở lại với dòng tên lửa DF-21, bản thân nền tảng này khá cũ, được thiết kế vào những năm 1980 và đưa vào sử dụng năm 1991. Hiện có bốn phiên bản chính — từ loại A đến loại D. DF-21D có tầm bắn ước tính từ 311 đến 1.336 dặm, tuy nhiên người đọc cần lưu ý rằng giới hạn dưới của tầm bắn đó là khu vực mục tiêu tối thiểu của tên lửa và con số trên là tầm bắn tối đa ước tính của tên lửa. Có khả năng mang đầu đạn nặng 600 kg (1.323 lb), DF-21D được cho là có xác suất sai số vòng tròn (CEP) là 20 m, nghĩa là nó có thể bắn trúng mục tiêu trong phạm vi 20 mét, ngay cả khi mục tiêu đó đang nổi giữa đại dương.

...........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

DF-26 Guam Killer

Được giới thiệu cách đây một thập kỷ trong một cuộc duyệt binh ở Bắc Kinh, tên lửa Dongfeng DF-26 là một trong những tên lửa nguy hiểm và tiên tiến nhất của Lực lượng Tên lửa Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Đây là tên lửa tầm xa được nâng cấp từ DF-21, nhưng hai loại này có khả năng rất khác nhau. DF-26 sử dụng nhiên liệu rắn cháy theo ba giai đoạn, tức là nguyên tắc chính là giảm trọng lượng của tên lửa khi bay lên. Theo báo cáo, DF-26 có khả năng mang cả đầu đạn hạt nhân cũng như các loại đầu đạn thông thường, và có tầm bắn khoảng 4.000 km (2.485 dặm).

Vì lý do đó, tên lửa DF-26 được gọi là tên lửa "Sát thủ Guam", bởi vì đây là tên lửa đầu đạn thông thường đầu tiên của Trung Quốc có khả năng vươn tới Guam, nhờ tầm bắn ấn tượng của nó. Về kích thước, nó rất lớn, dài tới 14 mét (46 feet), đường kính 1,4 mét (4,6 feet) và có trọng lượng phóng tối đa 20.000 kg (44.092 pound). Những tên lửa này có thể được sử dụng để nhắm mục tiêu vào các tàu sân bay Nimitz và Ford, đó là lý do tại sao chính phủ Mỹ đang theo dõi sát sao kho dự trữ, vốn đã vượt quá 500 quả vào năm 2022.

Tên lửa siêu thanh YJ-21

Các đội hình tên lửa siêu thanh là tâm điểm của cuộc duyệt binh mừng chiến thắng ở Bắc Kinh, và YJ-21 chiếm một vị trí nổi bật. Đối với những người thắc mắc, các chữ cái "YJ" trong tên gọi là viết tắt của "Ying Ji", có nghĩa là "cuộc tấn công của đại bàng" trong tiếng Trung Quốc. Giống như DongFeng 26, YJ-21 cũng sử dụng nhiên liệu rắn, mặc dù nó cháy trong hai giai đoạn thay vì ba giai đoạn như DF-26.

Mặc dù ban đầu là một tên lửa phóng từ tàu chiến sử dụng tàu khu trục Trung Quốc làm bệ phóng, phiên bản mới nhất của YJ-21 là một hệ thống phóng từ máy bay, nghĩa là nó được bắn từ máy bay chứ không phải từ mặt đất hay trên biển. Do đó, nó thuộc phạm vi quản lý của Không quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF), và các báo cáo cho biết nó chủ yếu sẽ được trang bị trên máy bay ném bom tầm trung đến tầm xa, hoạt động ở độ cao lớn của Trung Quốc, được biết đến với tên gọi H-6K.

Phải thừa nhận rằng sự kết hợp này hơi kỳ lạ, vì YJ-21 là loại tên lửa cực kỳ mới, chỉ được đưa vào sử dụng năm 2022, trong khi H-6K có từ thời Liên Xô còn tồn tại. Trên thực tế, H-6K là phiên bản do Trung Quốc sản xuất dựa trên máy bay trực thăng Tupolev Tu-16 của Liên Xô. H-6K chỉ có thể mang tối đa hai tên lửa YJ-21 cùng lúc. Tuy nhiên, nếu nó hoạt động hiệu quả thì vẫn tốt. Với tầm bắn 930 dặm và tốc độ tối đa Mach 6 (4.604 dặm/giờ), YJ-21 vẫn là một vũ khí đáng gờm trong kho vũ khí của Trung Quốc.

Vũ khí laser LY-1

Mặc dù nghe có vẻ viễn tưởng, nhưng một số lực lượng quân sự trên thế giới đang sở hữu hoặc phát triển vũ khí laser. Không quân Mỹ đã có hệ thống laser chống máy bay không người lái đầu tiên vào năm 2019 , và Úc cũng có một hệ thống có thể tiêu diệt 200 máy bay không người lái cùng lúc. Hải quân Mỹ cũng có một hệ thống dùng để bắn hạ máy bay không người lái . Trong bối cảnh đó, Trung Quốc chắc chắn không muốn bị tụt hậu, đó là lý do tại sao nước này đã phát triển hệ thống vũ khí laser Liaoyuan-1, hay gọi tắt là LY-1, có khả năng làm mất phương hướng máy bay không người lái và tên lửa đang bay tới bằng chùm tia laser năng lượng cao. Hệ thống này được coi là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với hệ thống HELIOS của Mỹ, viết tắt của High Energy Laser with Integrated Optical-Dazzler and Surveillance (Laser năng lượng cao tích hợp bộ làm lóa mắt và giám sát), do Lockheed chế tạo.

Về công suất đầu ra, một ước tính cho rằng nó có thể tạo ra từ 180 đến 250 kW, mặc dù điều này vẫn cần được kiểm chứng. Nếu đúng, nó sẽ vượt trội hơn hệ thống HELIOS, vốn có công suất tối đa tiềm năng là 150 kW. Laser của Trung Quốc cũng được cho là có thấu kính tốt hơn, với khẩu độ lớn hơn so với HELIOS. LY-1 chủ yếu được thiết kế để sử dụng trên tàu chiến, nơi nó sẽ rất hữu ích trong việc phòng thủ chống lại các mối đe dọa trên không di chuyển nhanh như máy bay không người lái và tên lửa đang bay tới.

.........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Máy bay chiến đấu tàng hình Shenyang J-35

Máy bay chiến đấu Thẩm Dương J-35 là một trong những máy bay chiến đấu mang nhiều vũ khí nhất và là một trong những loại vũ khí tiên tiến nhất trong kho vũ khí của Không quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF). Trên thực tế, J-35 có cấu hình tải trọng đặc biệt cho phép nó mang tới 12 tên lửa, khá ấn tượng. Thường được so sánh với F-35 của Mỹ, J-35 cũng là máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm và thực tế là máy bay thế hệ thứ hai của Trung Quốc sau J-20. Hiện nay có hai phiên bản chính của J-35 đang được sử dụng: J-35A là máy bay chiến đấu ưu thế trên không đặt trên mặt đất, trong khi Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc sử dụng J-35 trên các tàu sân bay của mình.

Máy bay phản lực này được trang bị hai động cơ WS-19 (sản xuất trong nước tại Trung Quốc), mỗi động cơ tạo ra lực đẩy 24.000 pound, nâng tổng lực đẩy của J-35 lên 48.000 pound, vượt trội so với 43.000 pound của F-35 Lightning II từ một động cơ Pratt & Whitney duy nhất. J-35 cũng có tốc độ tối đa cao hơn F-35, ước tính đạt Mach 1.9, tương đương 1.458 dặm/giờ. Nó có bán kính tác chiến ước tính từ 750 đến 932 dặm và trần bay 52.000 feet, có thể đạt được trong khoảng một phút nhờ tốc độ leo cao 49.000 feet mỗi phút.

JL-3 SLBM

Đây có lẽ là loại vũ khí tiềm tàng gây hủy diệt lớn nhất của Trung Quốc. Nó được gọi là Ju-Lang 3, hay viết tắt là JL-3, và là một tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm, viết tắt là SLBM. Để thể hiện bản chất phóng từ biển của tên lửa, cái tên "Ju Lang" có nghĩa là "sóng khổng lồ", điều chắc chắn sẽ xảy ra nếu một tên lửa như vậy được phóng đi. Tên lửa mới này có tầm bắn xấp xỉ 10.000 km (6.214 dặm) đối với JL-3 so với 8.000 km (4.971 dặm) của JL-2.

Những tên lửa này đã được lắp đặt vào các tàu ngầm lớp Jin của Trung Quốc, với cấu hình mỗi tàu ngầm có thể mang theo tối đa 12 quả. Năm 2023, Bộ Tư lệnh Chiến lược Hoa Kỳ (STRATCOM) tuyên bố rằng, khi được lắp đặt vào các tàu ngầm lớp Jin, tên lửa JL-3 có khả năng vươn tới lục địa Hoa Kỳ, nghĩa là trong một số trường hợp nhất định, chúng có thể cơ động đến tầm tấn công các thành phố trên đất liền Hoa Kỳ.

Mỗi tên lửa có thể mang tới ba đầu đạn hạt nhân. Lực đẩy đến từ động cơ nhiên liệu rắn, và tên lửa được cho là có nhiều mô-đun tái nhập khí quyển. Tính đến cuối năm 2024, Trung Quốc sở hữu hơn 600 tên lửa loại này và dự kiến sẽ có hơn 1.000 tên lửa vào năm 2030.

Tên lửa đạn đạo liên lục địa DF-61

Tên lửa cuối cùng trong danh sách này, DF-61, là một tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM). Trong một diễn biến khá kỳ lạ, một cặp vận động viên trượt băng nghệ thuật người Trung Quốc hiện đang bị điều tra vì đã giơ cao mô hình của chính tên lửa này trong một buổi biểu diễn công cộng vào tháng 10 năm 2025. Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ đã công bố một báo cáo trực tuyến cho thấy DF-61 có thể được phát triển dựa trên DF-41 hiện có, vốn đã được Lực lượng Tên lửa Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc sử dụng.

Kết luận này dựa trên nhiều điểm tương đồng và thực tế là tên lửa DF-61 được xếp chung với các loại vũ khí hạt nhân khác. Giống như DF-41, DF-61 có thể được trang bị MIRV, hay đầu đạn tái nhập khí quyển có thể nhắm mục tiêu độc lập. Nếu vậy, nó sẽ có khả năng mang nhiều đầu đạn hạt nhân, được cất giữ ở mũi tên lửa. MIRV làm cho tên lửa trở nên nguy hiểm hơn vì nó có thể mang nhiều đầu đạn. Không chỉ vậy, mỗi đầu đạn này còn có thể được lập trình để phóng ở các tốc độ và hướng khác nhau. Điều đó sẽ khuếch đại sức tàn phá tiềm tàng mà DF-61 có thể gây ra, và cũng khiến lực lượng địch khó có thể đánh chặn tên lửa sau khi nó được phóng.

....

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Tàu không người lái dưới nước HSU100 và AJX002

Với chiều dài 20 mét (66 feet), người đọc có thể dễ dàng nhầm tưởng đây là một tàu ngầm có người lái thông thường, nhưng không phải vậy. HSU100 là một máy bay không người lái dưới nước, hay nói cách khác, là một tàu ngầm điều khiển từ xa. Được cho là máy bay không người lái dưới nước lớn nhất thế giới, chúng trông rất lớn ngay cả khi được đặt trên những chiếc xe tải nhiều trục mà chúng đang được vận chuyển. Thông tin chi tiết còn khan hiếm, nhưng đây là những gì chúng ta biết: nó lớn hơn máy bay không người lái Orca của Mỹ, vốn là phiên bản tàu ngầm không người lái của Hoa Kỳ.

HSU100

Các chuyên gia dường như cho rằng HSU quá lớn nên chắc chắn phải mang theo một số tải trọng. Đó có thể là ngư lôi, cảm biến, bẫy thủy lôi dưới nước, hoặc bất cứ thứ gì khác. Bên cạnh HSU100, một máy bay không người lái dưới nước khác trông giống như một quả ngư lôi cỡ lớn, AJX002, cũng được trưng bày tại cuộc duyệt binh ngày 3 tháng 9 năm 2025 ở Bắc Kinh, nhưng thông tin về nó thậm chí còn mơ hồ hơn. Theo các tuyên bố trong cuộc duyệt binh, nó được cho là một tàu rải thủy lôi, nhưng nó dài, khó điều khiển và dường như không có nhiều cảm biến. Ngoài ra, cần lưu ý rằng mặc dù hạm đội tàu nổi của Hải quân Mỹ là mạnh nhất thế giới, nhưng hạm đội tàu ngầm của Hải quân Trung Quốc được cho là sở hữu nhiều loại tàu ngầm không người lái nhất, với năm loại tính đến thời điểm viết bài này.

AJX002

Pháo tự hành PLZ-05

Thiết bị này được mô tả tốt nhất là một khẩu pháo tự hành bọc thép nhẹ, có bánh xích. Nó được gọi là pháo tự hành PLZ-05, và như tên gọi cho thấy, nó có thể di chuyển bằng động cơ của chính nó, không giống như pháo tự hành truyền thống cần được nối với một phương tiện khác và kéo hoặc đẩy đến vị trí. Mạng lưới tình báo ODIN của quân đội Mỹ tin rằng PLZ-05 được sản xuất vào những năm 1990 và được phê duyệt đưa vào sử dụng khoảng năm 2005.

Khẩu pháo chính dài gần như trong phim hoạt hình này có đường kính 155 mm; chỉ lớn hơn một chút so với người anh em cùng loại, pháo tự hành Type 83 152 mm. Các vũ khí khác bao gồm một khẩu pháo 12,7 mm trên nóc của PLZ-05, được thiết kế để sử dụng như một vũ khí răn đe máy bay, cùng với các khả năng phòng thủ khác, chẳng hạn như khả năng tạo màn khói bằng lựu đạn. Nó khá ấn tượng đối với một khẩu pháo tự hành di động, với tầm bắn 50 km (31 dặm) với đạn đặc biệt và 39 km (24 dặm) với đạn tiêu chuẩn. Nó có thể chứa 30 viên đạn cho khẩu pháo chính 155 mm và có thể bắn các loại đạn dẫn đường bằng laser siêu chính xác; tuy nhiên, cần lưu ý rằng tầm bắn của loại đạn này chỉ là 20 km (12 dặm).

...

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Sói Robot

Những chú sói robot đã thu hút rất nhiều sự chú ý tại cuộc duyệt binh, có lẽ bởi sự độc đáo mang hơi hướng viễn tưởng mà chúng mang lại. Được thiết kế để đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau, từ giám sát đến tấn công, những robot điều khiển từ xa này được sản xuất bởi Tập đoàn Công nghiệp Nam Trung Quốc thuộc sở hữu nhà nước. Trước khi được trưng bày tại cuộc duyệt binh năm 2025, những chú sói robot cũng đã xuất hiện trong một chương trình phát sóng của truyền thông nhà nước Trung Quốc, cho thấy chúng được triển khai tích cực cùng với quân đội. Điều đáng ngờ là, tại cuộc duyệt binh tháng 9 năm 2025, những chú sói robot lại đứng yên và được gắn trên lưng các phương tiện đang di chuyển - một lựa chọn kỳ lạ khi mà truyền thông nhà nước tuyên bố rằng chúng có khả năng tham gia các cuộc diễn tập tấn công đổ bộ.

Với trọng lượng khoảng 68 kg, những robot này sở hữu một số kỹ năng khá tiên tiến, bao gồm khả năng di chuyển trên địa hình gồ ghề, đi được 32 km (6,2 dặm) một lúc và thậm chí leo thang. Dựa trên các tuyên bố từ nhiều bên liên quan, một vai trò của Robot Sói sử dụng chip Huawei là làm tuyến phòng thủ đầu tiên trong các cuộc đổ bộ lên bãi biển, với ý tưởng rằng những con sói này sẽ có khả năng hứng chịu hỏa lực ban đầu. Đúng như dự đoán, robot sói được trang bị nhiều cảm biến cho phép chúng thực hiện nhiệm vụ, và các con số được báo cáo (nhưng chưa được kiểm chứng) khá đáng lo ngại. Chúng có thể khóa mục tiêu ở khoảng cách 48 mét (150 feet) bằng cách sử dụng kết hợp các cảm biến quang học, điện tử và hồng ngoại, và được cho là có thể bắn trúng mục tiêu ngay phát đầu tiên trong 9/10 trường hợp.

UAV GJ-21

Một màn trình diễn ấn tượng khác tại lễ duyệt binh mừng chiến thắng năm 2025 ở Bắc Kinh là máy bay không người lái GJ-21, được cho là dựa trên UAV GJ-11 năm 2019, bản thân nó lại dựa trên Sharp Sword, một mẫu thử nghiệm từ năm 2013. Nó là một thiết kế cánh bay được xếp vào loại máy bay chiến đấu không người lái (UCAV) chứ không phải UAV thông thường. Khả năng của nó dĩ nhiên là tuyệt mật, nhưng chúng ta biết rằng nó có sải cánh khoảng 14 m (47 feet), dài 12 m (40 feet), có hai khoang chứa vũ khí trong thân máy bay, có thể mang bom dẫn đường và được trang bị động cơ do trong nước sản xuất.

Một số báo cáo cũng đưa ra giả thuyết rằng GJ-21 có thể là một máy bay ném bom không người lái, điều này có vẻ hợp lý nếu xét đến kích thước và sự hiện diện của các khoang chứa vũ khí. Nhưng tất nhiên, những tuyên bố này hiện vẫn chưa được chứng thực. Một số báo cáo khác lại cho rằng GJ-21 sẽ hoạt động từ các tàu sân bay trực thăng Type 076 của Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, đó có thể là lý do tại sao nó có cánh gập, để dễ dàng cất giữ trong không gian hạn chế ngoài biển.

 

[đội mũ_ lái xe]

Trung Quốc điều chỉnh quy mô lực lượng không quân

Hiện đại hóa Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF) đã trở thành một ưu tiên quan trọng của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) và Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) do tầm quan trọng chiến lược của sức mạnh không quân trong các chiến dịch quân sự hiện đại. Trong một cuốn sách biên tập năm 2007 đánh giá cơ cấu lực lượng tương lai của PLA, Phillip C. Saunders và Erik Quam đã xem xét tiến trình hiện đại hóa của PLAAF và đưa ra một khung phân tích để lý giải lựa chọn của Bắc Kinh trong việc xây dựng lực lượng không quân tương lai. Họ xác định năm quan điểm về “quy mô phù hợp” của PLAAF có thể ảnh hưởng đến các quyết định của Trung Quốc trong việc định hình cơ cấu lực lượng tương lai. Các tác giả lập luận rằng “nhận thức về môi trường đe dọa quốc tế (bao gồm đánh giá về khả năng xảy ra khủng hoảng tại eo biển Đài Loan hoặc xung đột với Mỹ) và những lo ngại về ngân sách sẽ có ảnh hưởng lớn đến quy mô tổng thể của PLA trong tương lai cũng như tốc độ hiện đại hóa”.

Saunders và Quam không đưa ra một con số cụ thể cho cơ cấu lực lượng PLAAF trong tương lai mà cho rằng bốn sự đánh đổi then chốt sẽ định hình các quyết định về lực lượng:

• Những thay đổi tiềm năng trong vai trò và nhiệm vụ của PLAAF
• Mua sắm trong nước so với nhập khẩu từ nước ngoài
• Hệ thống công nghệ thấp so với công nghệ cao
• Máy bay chiến đấu so với máy bay hỗ trợ

Họ gợi ý rằng các quyết định trong bốn lĩnh vực này có thể đóng vai trò là chỉ dẫn dự đoán và diễn giải cho những lựa chọn của Trung Quốc về quy mô thích hợp của lực lượng không quân trong tương lai.

Bài viết này xem xét cơ cấu lực lượng PLAAF đã thay đổi thế nào kể từ khi nghiên cứu của Saunders–Quam được công bố năm 2007. Sau phần tổng quan ngắn về những thay đổi định lượng từ năm 2007, bài viết phân tích các biến chuyển này qua lăng kính bốn sự đánh đổi nêu trên, đánh giá lựa chọn mà PLAAF đã thực hiện trong từng lĩnh vực và tác động đối với cơ cấu lực lượng. Tiếp đó, bài viết đánh giá giá trị phân tích của khung lý giải này, tập trung vào những điểm hữu ích và những điểm bị bỏ sót. Cuối cùng, bài viết thảo luận cách điều chỉnh khung phân tích để dự đoán sự phát triển lực lượng PLAAF trong tương lai cũng như để phân tích các trường hợp khác.

PLAAF 2007 so với PLAAF 2025

Theo báo cáo Military Balance của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) năm 2007 và 2025, quy mô lực lượng PLAAF đã thay đổi từ khoảng 400.000 quân nhân và 2.675 máy bay chiến đấu, ném bom và cường kích năm 2007 xuống còn 403.000 quân nhân và 2.284 máy bay chiến đấu năm 2025. Các con số này không đề cập đến sự sụt giảm đáng kể về nhân lực và máy bay chiến đấu trong giai đoạn giữa, đặc biệt là từ 2010 đến 2012. Dữ liệu năm 2012 cho thấy lực lượng PLAAF giảm xuống còn khoảng 330.000 quân nhân và 1.507 máy bay chiến đấu.

Các bảng 1, 2, và 3 cho thấy đội bay của PLAAF năm 2025 chỉ giảm nhẹ về số lượng, trái ngược với nhiều không quân khác vốn thu hẹp đáng kể khi hiện đại hóa. Theo số liệu của IISS, tổng số máy bay tiêm kích, tiêm kích đa năng và cường kích giảm từ 2.453 chiếc năm 2007 xuống còn 2.065 chiếc năm 2025. Sự sụt giảm này là hiện tượng phổ biến, do các lực lượng không quân chuyển từ tiêm kích thế hệ thứ 2–3 giá rẻ sang các tiêm kích thế hệ thứ 4 đắt đỏ hơn nhưng có năng lực vượt trội.

Hình 1: Số lượng máy bay chiến đấu Trung Quốc được hiện đại hóa theo thế hệ

Hầu như toàn bộ máy bay thế hệ thứ 2 (J-6, Q-5) và thế hệ thứ 3 (J-7, J-8) đã bị loại biên. Quá trình chuyển giao này dẫn đến sụt giảm mạnh về số lượng máy bay chiến đấu trong đầu thập niên 2010, khi thế hệ 2 bị loại bỏ nhưng thế hệ 4 (Su-27/J-11 và J-10) mới có số lượng hạn chế. Trung Quốc không tham chiến lớn trong thập niên 2010, cho phép PLAAF chấp nhận suy giảm tạm thời trong khi chờ đợi máy bay hiện đại hơn. Năm 2025, dù số lượng ít hơn so với 2007, đội bay PLAAF chủ yếu gồm máy bay thế hệ 4–5, nghĩa là nhỏ hơn nhưng mạnh hơn nhiều.

Bảng 1. Máy bay chiến đấu và máy bay cường kích của Trung Quốc

Câu chuyện tương tự diễn ra với lực lượng ném bom. Năm 2025, PLAAF có 219 máy bay ném bom, giảm nhẹ so với 222 chiếc năm 2007, nhưng năng lực vượt trội hơn nhiều. PLAAF đã loại bỏ H-5 (dựa trên Il-28 Liên Xô) và phần lớn H-6 đời cũ (dựa trên Tu-16). Lực lượng hiện nay gồm các khung thân H-6 sản xuất mới với cải tiến động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt (turbofan), khả năng tiếp dầu trên không, và năng lực mang tên lửa tầm xa. H-6N được dự đoán sẽ mang cả tên lửa đạn đạo phóng từ trên không (ALBM) DF-21 phiên bản hạt nhân và thông thường. PLAAF cũng đang chờ đợi H-20 chiến lược với khả năng tàng hình và vai trò mang vũ khí hạt nhân.

.....

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Đối với máy bay hỗ trợ, PLAAF đã tăng cả số lượng lẫn năng lực. Năm 2007 chỉ có khoảng 10 chiếc HY-6 và kế hoạch mua 8–10 chiếc Il-78, cuối cùng chỉ nhận được 3 chiếc cũ từ Ukraine. Các máy bay này bị giới hạn về khả năng tiếp dầu cho các dòng khác nhau. Đến năm 2025, PLAAF đã bổ sung nhiều máy bay tiếp dầu YY-20A mới, thêm 9 chiếc vào năm 2024. Các máy bay tiếp dầu hiện nay thường xuyên hỗ trợ các nhiệm vụ tầm xa của máy bay ném bom.

Bảng 2: Số lượng máy bay ném bom của Không quân Trung Quốc

Ở mảng vận tải, năm 2007 PLAAF chủ yếu dùng Y-5, Y-8, Y-9 và một số ít Il-76MD. Hợp đồng mua thêm Il-76 thất bại do năng lực sản xuất hạn chế của Ilyushin. Năm 2025, PLAAF vẫn duy trì Y-8, Y-9 nhưng đã loại bỏ nhiều Y-5 nhỏ, đồng thời sở hữu khoảng 55 chiếc Y-20 vận tải hạng nặng sản xuất trong nước (thêm 5 chiếc năm 2024). Số lượng không đổi nhưng năng lực vận tải, tầm bay và tải trọng tăng đáng kể.

Bảng 3: Số lượng máy bay vận tải, tiếp dầu, cảnh báo đường không sớm của Không quân Trung Quốc

Năm 2007, PLAAF mới thử nghiệm AEW (cảnh báo sớm trên không), nhưng đến 2025 đã vận hành khoảng 54 chiếc AEW với nhiều thiết kế, được sử dụng thường xuyên để hỗ trợ phòng không và ném bom. Về ISR (tình báo, giám sát, trinh sát) và EW (tác chiến điện tử), PLAAF vẫn vận hành Tu-154 ELINT tầm xa mua từ Nga, nhưng đã loại bỏ nền tảng ISR/EW cũ dựa trên J-6. Thay vào đó, họ dùng nhiều hệ thống chuyên biệt trên nền J-8, J-16, Y-8 và Y-9.

Bài viết năm 2007 chỉ tập trung vào hệ thống có người lái, dù khi đó PLAAF đã thử nghiệm UAV. Năm 2025, hệ thống không người lái đã triển khai rộng khắp toàn PLA (lục quân, hải quân, đặc nhiệm). PLAAF hiện vận hành nhiều UAV với kích cỡ, tầm hoạt động và nhiệm vụ đa dạng. Theo Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASI)…

Hệ thống do PLAAF vận hành bao gồm các UAV tầm cao – thời gian bay dài như WZ-7 và WZ-10; các UAV tầm trung – thời gian bay dài như BZK-005, GJ-1 và GJ-2; cùng một số hệ thống có tầm xa hơn. Các hệ thống UAV này được sử dụng cho giám sát và trinh sát, thử nghiệm và huấn luyện, chỉ thị mục tiêu và đánh giá thiệt hại sau chiến đấu, hậu cần, chuyển tiếp dữ liệu và hỗ trợ liên lạc, cũng như chiến tranh thông tin, bao gồm cả chế áp phòng không đối phương. PLAAF cũng đã bắt đầu triển khai UAV vũ trang có khả năng tấn công và đang thử nghiệm mô hình phối hợp tác chiến giữa máy bay có người lái và không người lái.

UAV tầm xa WZ-7

Năm 2007, PLAAF được tổ chức xoay quanh bảy quân khu không quân, tất cả đều trực thuộc Bộ tư lệnh PLAAF. Trong cuộc cải cách 2015–2016, các đơn vị không quân chiến thuật của PLAAF được tổ chức lại thành các lực lượng không quân thuộc Bộ tư lệnh Chiến khu, trực thuộc 5 Bộ tư lệnh Chiến khu liên hợp. Điều này thu hẹp phạm vi của Bộ tư lệnh PLAAF thành chức năng xây dựng lực lượng. Bộ tư lệnh PLAAF vẫn giữ quyền chỉ huy các lực lượng cấp quốc gia như máy bay ném bom, vận tải và sáu lữ đoàn lính dù. PLAAF đã thất bại trong nỗ lực giành quyền kiểm soát các hoạt động không gian nhưng lại trở thành lực lượng chịu trách nhiệm hoàn toàn về phòng không ven biển, đồng thời tiếp nhận phi công và máy bay từ Không quân Hải quân PLA (PLAN Aviation) trong quá trình chuyển giao nhiệm vụ.

.........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Đánh giá các chỉ báo cơ cấu lực lượng theo khung phân tích

Khung phân tích của Saunders–Quam đưa ra bốn lĩnh vực như những chỉ báo cho cơ cấu lực lượng PLAAF trong tương lai: thay đổi tiềm năng về vai trò và nhiệm vụ, mua sắm trong nước so với nhập khẩu, hệ thống công nghệ thấp so với công nghệ cao, và máy bay chiến đấu so với máy bay hỗ trợ. Khung này gợi ý rằng bốn lĩnh vực trọng tâm này có thể là công cụ dự đoán và lý giải cho các quyết định về cơ cấu lực lượng của Trung Quốc.

Thay đổi tiềm năng trong vai trò và nhiệm vụ của PLAAF

PLA đã trải qua một cuộc tái cơ cấu lớn vào cuối năm 2015, tái phân bổ lực lượng và nhiệm vụ giữa các quân chủng, trong đó có không quân. Mặc dù “tích hợp không – vũ trụ” từng là một ưu tiên chiến lược của PLAAF và cựu Tư lệnh Xu Qiliang là người ủng hộ mạnh mẽ quan điểm cho rằng vũ trụ vốn dĩ là lĩnh vực của không quân, nhưng trong cải cách này, PLAAF đã không giành được quyền kiểm soát các nhiệm vụ không gian. Thay vào đó, trách nhiệm về vũ trụ được chuyển từ các Tổng cục sang Lực lượng Không gian thuộc Lực lượng Bảo đảm Chiến lược (SSF) mới thành lập. Sau đó, khi SSF giải thể năm 2024, lực lượng không gian này trở thành một quân chủng độc lập. Tuy vậy, PLAAF vẫn duy trì một số tài sản và trang thiết bị vũ trụ chủ yếu phục vụ cho trinh sát và bảo đảm thông tin. Nếu PLAAF giành được nhiệm vụ vũ trụ, lực lượng này sẽ nhận thêm một lượng lớn nhân lực và trang thiết bị, từ đó trực tiếp thay đổi cơ cấu lực lượng. Đồng thời, việc bổ sung nhiệm vụ không gian cũng có thể khiến lãnh đạo PLAAF dồn trọng tâm vào lĩnh vực này và hạn chế các nỗ lực hiện đại hóa khác.

Hệ thống vệ tinh quân sự của Trung Quốc

Nhu cầu “liên quân” trong toàn PLA, thể hiện rõ qua cuộc cải tổ năm 2016, đã thay đổi mối quan hệ chỉ huy giữa PLAAF và các đơn vị trực thuộc. Theo đó, vai trò của Bộ tư lệnh PLAAF được chuyển từ lực lượng tác chiến sang lực lượng cung cấp, với các máy bay chiến thuật và quyền chỉ huy được bàn giao cho 5 lực lượng không quân thuộc Bộ tư lệnh Chiến khu đặt tại Nam Kinh, Quảng Châu, Thành Đô, Thẩm Dương và Bắc Kinh. Bộ tư lệnh PLAAF vẫn giữ quyền chỉ huy các máy bay ném bom H-6N có nhiệm vụ hạt nhân, một sư đoàn và một lữ đoàn vận tải, một số đơn vị không quân nhiệm vụ đặc biệt, cùng Quân đoàn Dù PLAAF. Đây là những lực lượng cấp quốc gia có khả năng cơ động vượt qua ranh giới chiến khu để thực hiện nhiệm vụ. Việc tái tổ chức này không trực tiếp thay đổi cơ cấu lực lượng PLAAF, nhưng đã thay đổi mối quan hệ chỉ huy và cách thức vận hành.

Sự gia tăng vai trò của nhiệm vụ “chống can thiệp”, khi PLA ngày càng tập trung vào việc răn đe và đánh bại sự can dự của Mỹ trong kịch bản Đài Loan, cũng có tác động lớn đến cơ cấu PLAAF. Một khía cạnh là ưu tiên cao hơn cho năng lực tấn công tầm xa có thể đánh vào căn cứ và tàu sân bay Mỹ, như một phần của chiến lược chống tiếp cận/chống xâm nhập (A2/AD). Trong đó, PLAAF đảm nhiệm vai trò sử dụng các máy bay H-6 (và sau này là H-20) mang tên lửa hành trình chống hạm và tấn công mặt đất tầm xa để đe dọa tàu sân bay và căn cứ Mỹ. Một khía cạnh khác là phát triển năng lực tấn công các yếu tố then chốt hỗ trợ cho các đòn không kích của Mỹ, chẳng hạn như máy bay tiếp dầu, máy bay gây nhiễu tầm xa (EC-130 Compass Call), và máy bay cảnh báo sớm AWACS. Tiêm kích tàng hình J-20 của PLAAF được tối ưu cho nhiệm vụ này nhờ khả năng tàng hình và tên lửa không đối không tầm xa, thường sẽ được hỗ trợ bởi máy bay AEW để phát hiện mục tiêu và phối hợp tấn công.

Tiêm kích tàng hình J-20

Một thay đổi khác là việc tiếp nhận trách nhiệm phòng không ven biển và nhiệm vụ tấn công trên biển. Trước đây, PLAAF và Không quân Hải quân PLAN chia sẻ trách nhiệm này: PLAN vận hành các phi đội tiêm kích, tiêm kích-bom/cường kích và ném bom để bảo vệ bờ biển, vùng biển gần bờ và vùng trời tương ứng, trong khi PLAAF tập trung vào phòng không lãnh thổ và nhiệm vụ phản công trên không. Khi các tranh chấp lãnh thổ trên biển của Trung Quốc nổi lên mạnh mẽ sau năm 2008, PLAAF bắt đầu chú trọng hơn đến nhiệm vụ biển, thường xuyên bay tuần tra ở Biển Đông, Hoa Đông và tiến hành các chuyến bay ném bom tầm xa trên biển.

Đến năm 2023, một cuộc tái cơ cấu đã chuyển giao phần lớn đơn vị không quân trên đất liền của PLAN (bao gồm tiêm kích, ném bom, radar, sân bay và đơn vị phòng không) sang PLAAF, qua đó hợp nhất năng lực tấn công trên biển và phòng không vào một quân chủng duy nhất. Việc giành toàn quyền đối với nhiệm vụ phòng không ven biển và tấn công trên biển (cùng nhân lực và trang bị đi kèm từ PLAN) đã mở rộng nhân lực và cơ cấu PLAAF. Điều này cũng giảm bớt nhu cầu phối hợp liên quân ở cấp chiến thuật, vốn gây nhiều khó khăn về chỉ huy – kiểm soát, đồng thời thúc đẩy tính “liên quân” ở cấp chiến dịch khi buộc Hải quân PLA phải dựa vào PLAAF để thực hiện các nhiệm vụ then chốt trên biển.

..........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Mua sắm trong nước so với nước ngoài

Saunders và Quam cho rằng sự kết hợp giữa máy bay sản xuất trong nước và nhập khẩu sẽ có ảnh hưởng lớn đến cơ cấu lực lượng PLAAF. Họ lưu ý PLA lo ngại về sự phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài, đặc biệt sau khi diễn biến chính trị cắt đứt nguồn cung vũ khí và công nghệ quân sự từ Liên Xô năm 1960 và từ phương Tây năm 1989 do các lệnh trừng phạt sau sự kiện Thiên An Môn. Saunders và Quam mô tả sự đánh đổi giữa việc mua máy bay hiện đại hơn từ Nga (nhưng tăng phụ thuộc) và việc sản xuất trong nước các máy bay kém hiện đại hơn (chấp nhận suy giảm hiệu năng).

Không quân Trung Quốc mua các máy bay chiến đấu hiện đại của Nga

Như Bảng 4 cho thấy, PLA phần lớn tập trung vào mua sắm trong nước, chỉ thực hiện một số giao dịch nhỏ mua tiêm kích đa năng cao cấp từ Nga như Su-30MKK và Su-35. Những máy bay này tích hợp các hệ thống điện tử hàng không tiên tiến và công nghệ cao mà các nhà sản xuất Trung Quốc chưa thể tự chế tạo. Việc mua số lượng hạn chế cho phép PLAAF có được năng lực tác chiến cao cấp hơn và đồng thời cung cấp mẫu để ngành công nghiệp hàng không trong nước nghiên cứu và sao chép. Tuy nhiên, phần lớn máy bay chiến thuật của PLAAF vẫn do Trung Quốc sản xuất, giúp hạn chế sự phụ thuộc và nguy cơ bị cắt nguồn phụ tùng.

Hình 4: Mua sắm trong nước so với nước ngoài

Các nhà sản xuất Trung Quốc đã thành công trong việc chế tạo tiêm kích thế hệ 4 thiết kế riêng (dòng J-10) và chuyển từ sản xuất chung J-11 (dựa trên Su-27 với sự trợ giúp của Nga) sang sản xuất độc lập phiên bản đảo ngược công nghệ J-11B. Họ cũng đã phát triển tiêm kích tàng hình thế hệ 5 J-20, được cho là có tham khảo thông tin thiết kế của Mỹ thu được qua hoạt động gián điệp mạng. Tuy nhiên, thành công này không xóa bỏ hoàn toàn sự phụ thuộc: PLAAF vẫn dựa nhiều vào động cơ máy bay của Nga do ngành công nghiệp trong nước chưa thể sản xuất động cơ phản lực có tỷ lệ lực đẩy/trọng lượng cao và tuổi thọ đủ dài. Những năm gần đây, tiến bộ của công nghiệp quốc phòng Trung Quốc mới bắt đầu khắc phục hạn chế này.

PLAAF cũng đi theo con đường tương tự với tên lửa phòng không (SAM). Trung Quốc học cách sao chép S-300 của Nga và sản xuất HQ-9 trong nước với số lượng lớn. Hiện nay, phần lớn lực lượng SAM tầm xa của PLAAF là do Trung Quốc sản xuất, song họ cũng mua thêm S-400 của Nga có tầm bắn xa hơn và năng lực phòng thủ tên lửa tốt hơn. Tính đến năm 2025, PLAAF vận hành 248 hệ thống SAM tầm xa của Nga, còn lại (trên 422) cùng toàn bộ SAM tầm ngắn và trung đều do trong nước sản xuất.

Trung Quốc sao chép các hệ thống vũ khí của Nga

Do thời điểm năm 2007, máy bay và SAM của Nga vượt trội hơn đáng kể so với hệ thống do Trung Quốc sản xuất, Saunders và Quam cho rằng PLAAF sẽ buộc phải lựa chọn giữa khí tài nội địa kém hơn hoặc khí tài Nga hiện đại hơn nhưng gắn liền với sự phụ thuộc. Tuy nhiên, cải thiện chất lượng vũ khí do công nghiệp quốc phòng Trung Quốc chế tạo đã giúp PLAAF tránh được thế lưỡng nan này. Ngày nay, PLAAF chủ yếu dựa vào khí tài trong nước nhưng năng lực đã vượt xa năm 2007. Việc mua nhiều khí tài Nga sẽ giúp lực lượng có được năng lực cao cấp nhanh hơn, nhưng PLAAF đã chọn chờ đợi ngành công nghiệp trong nước cải thiện chất lượng, từ đó sở hữu một lực lượng hiện đại mà vẫn giảm phụ thuộc.

...........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Hệ thống công nghệ thấp so với công nghệ cao

Saunders và Quam cho rằng hạn chế ngân sách và chi phí cao của máy bay hiện đại sẽ buộc PLAAF phải chọn giữa lực lượng đông đảo máy bay ít hiện đại hoặc lực lượng nhỏ hơn nhưng có nhiều máy bay công nghệ cao. PLAAF đã quyết định loại bỏ dần các tiêm kích cũ, kém năng lực và thay thế bằng các tiêm kích thế hệ 4 và 5 tiên tiến hơn. Tuy nhiên, nhờ ngân sách tăng và công nghiệp hàng không nội địa tiến bộ, họ có thể mua sắm với số lượng lớn hơn.

J-35

Chi tiêu quốc phòng Trung Quốc đã tăng từ khoảng 89,76 tỷ USD năm 2011 lên 235 tỷ USD năm 2024, tạo điều kiện cho PLAAF hiện đại hóa mạnh mẽ. Hiện nay, PLAAF vận hành ít hơn khoảng 400 máy bay so với năm 2007, nhưng năng lực tác chiến vượt trội hơn nhiều. PLAAF đã chọn J-20 tàng hình của Tập đoàn Hàng không vũ trụ Thành Đô thay vì nguyên mẫu J-31 của Tập đoàn Thẩm Dương. J-31 được điều chỉnh cho xuất khẩu và tiềm năng sử dụng trên tàu sân bay PLAN. Hiện nay Thẩm Dương đã giới thiệu biến thể J-35 có năng lực cao hơn để dùng trên tàu sân bay, và điều này có thể cũng sẽ được PLAAF quan tâm nếu họ tìm một lựa chọn rẻ hơn J-20. Khi nhiều J-20 được triển khai, PLAAF đã loại biên hầu hết Su-27 mua từ Nga đầu thập niên 1990. Ngày 26/12/2024, một nguyên mẫu tiêm kích tàng hình thế hệ 6 của PLA đã xuất hiện trên mạng xã hội Trung Quốc – đánh dấu bước tiến lớn của công nghiệp quốc phòng và hàng không Trung Quốc. Khi nguyên mẫu này sẵn sàng, PLAAF sẽ phải chọn cơ cấu hợp lý giữa số lượng nhỏ tiêm kích thế hệ 6 đắt đỏ và số lượng lớn máy bay thế hệ 4–5 rẻ hơn.

Trong lực lượng ném bom, tình thế ít rõ ràng hơn. Như đã đề cập, PLAAF loại bỏ toàn bộ các máy bay H-5 và nhiều máy bay H-6 đời cũ, hiện chỉ duy trì các biến thể H-6 mới hơn với cải tiến như tiếp dầu trên không và khả năng mang tên lửa đạn đạo/hành trình. Dẫu vậy, H-6 vẫn dựa trên thiết kế Liên Xô cuối thập niên 1950, khó có thể coi là khí tài công nghệ cao. Giống như B-52 của Mỹ, H-6 chủ yếu đóng vai trò bệ phóng tên lửa – nơi chính tên lửa mới là thành phần công nghệ cao có thể xuyên thủng phòng không hiện đại. PLAAF hiện đang phát triển máy bay H-20 với khả năng tàng hình, hứa hẹn đột phá lớn cho lực lượng ném bom. Khi H-20 ra mắt, PLAAF sẽ đối mặt với lựa chọn cân bằng giữa các máy bay H-6 rẻ hơn (dùng vũ khí tầm xa) và các máy bay H-20 đắt đỏ (có thể xuyên thủng phòng không).

Máy bay chiến đấu so với máy bay hỗ trợ

Saunders và Quam nhận định tỷ lệ giữa máy bay chiến đấu và máy bay hỗ trợ – vốn giúp nâng cao hiệu quả tác chiến – là một yếu tố quan trọng khác định hình cơ cấu PLAAF. Một không quân hiện đại cần máy bay tiếp dầu để mở rộng tầm hoạt động, cần máy bay Cảnh báo đường không sớm (AEW/AWACS) để cảnh báo sớm và tăng hiệu quả phòng không, cần máy bay nhiệm vụ đặc biệt để cung cấp ISR, và máy bay tác chiến điện tử (EW) để giúp chiến đấu cơ vượt qua phòng không đối phương. Vận tải chiến lược cũng giúp triển khai lực lượng dù và hỗ trợ hậu cần cho các chiến dịch viễn chinh.

Xét trên số lượng, PLAAF vẫn tập trung lớn vào máy bay chiến đấu. Bảng 5 cho thấy tỷ lệ máy bay hỗ trợ chỉ tăng từ khoảng 12% năm 2007 lên 17% năm 2025 – thấp hơn nhiều so với không quân Nga (34%) và Mỹ (31%). Tuy vậy, các hệ thống hỗ trợ của PLAAF đã trưởng thành và được sử dụng thường xuyên trong huấn luyện và tác chiến. Năm 2007, PLAAF mới thử nghiệm nguyên mẫu máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát, một chiếc từng rơi gây thiệt hại nhân mạng cả phi hành đoàn lẫn đội thiết kế. Đến nay, PLAAF đã vận hành 28 máy bay AEW (KJ-2000, KJ-200, KJ-500). KJ-500 thế hệ 3 được đưa vào năm 2015 và hiện là hệ thống AEW tiên tiến nhất của PLAAF, thường xuyên hỗ trợ phòng không và ném bom, kể cả trong các chuyến tuần tra chung Trung–Nga.

Bảng 5.

Số lượng máy bay tiếp dầu và vận tải của PLAAF vẫn thấp hơn so với kỳ vọng đối với một lực lượng không quân hiện đại. Quy mô nhỏ này phản ánh phạm vi nhiệm vụ của PLA vốn chủ yếu tập trung trong khu vực, cùng với số lượng hạn chế tiêm kích và máy bay ném bom có khả năng tiếp dầu trên không. Tuy nhiên, PLAAF cũng chủ động không mua số lượng lớn máy bay tiếp dầu H-6U, mà chờ đến khi dòng YY-20A tiên tiến hơn sẵn sàng để mua với số lượng đáng kể. Hiện nay PLAAF có 8 chiếc YY-20A, nhưng con số này dự kiến sẽ tăng theo thời gian.

Trung Quốc hiện có 92 máy bay ISR/EW chuyên dụng

PLAAF cũng đã đầu tư vào máy bay ISR (tình báo, giám sát, trinh sát) và EW (tác chiến điện tử) để hỗ trợ lực lượng chiến đấu. Số lượng máy bay ISR/EW chuyên dụng đã tăng từ 53 chiếc năm 2007 lên 92 chiếc năm 2025, với việc loại bỏ các máy bay cũ dựa trên J-6 tầm ngắn và bổ sung các nền tảng hiện đại, tầm xa hơn. PLA nói chung cũng ngày càng dựa nhiều vào hệ thống trinh sát đặt trên vũ trụ và trên mặt đất. EW là một lĩnh vực tiếp tục được đầu tư, thể hiện qua việc gia tăng số lượng máy bay chuyên dụng thay vì chỉ gắn hệ thống EW trên các máy bay khác. Số lượng dòng Y-8 đã tăng, trong khi các biến thể Y-9 mới (Y-9G, Y-9XZ) cũng được đưa vào lực lượng. Các máy bay gây nhiễu điện tử J-16D đã đạt khả năng tác chiến đầy đủ và từng xuất hiện trong các cuộc tập trận quanh Đài Loan. Trong lĩnh vực này, PLAAF có mức tăng vừa phải về số lượng máy bay nhưng năng lực tăng đáng kể, củng cố khả năng tác chiến trong các cuộc chiến tranh “thông tin hóa”. PLAAF cũng sử dụng các nền tảng không người lái cho ISR, nhưng thông tin nguồn mở hiện chưa đủ để xác định chính xác số lượng.

..........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Saunders và Quam lập luận rằng “nhận thức về môi trường đe dọa quốc tế (bao gồm đánh giá về khả năng xảy ra khủng hoảng tại Đài Loan hoặc xung đột với Mỹ) và những lo ngại về ngân sách sẽ có ảnh hưởng lớn đến quy mô tổng thể và tốc độ hiện đại hóa của PLA trong tương lai”. Một kịch bản Đài Loan với sự can dự của Mỹ vẫn tiếp tục là viễn cảnh chủ đạo trong kế hoạch và phát triển lực lượng của PLA. PLA tập trung vào việc ngăn không để cho Đài Loan tuyên bố độc lập, đồng thời xây dựng có hệ thống các năng lực cần thiết để cung cấp lựa chọn quân sự cho lãnh đạo chính trị Trung Quốc. Nhận định của các tác giả rằng Đài Loan sẽ là động lực lớn cho hiện đại hóa PLAAF là chính xác, nhưng việc cho rằng quá trình này sẽ bị hạn chế nhiều bởi ngân sách đã đánh giá thấp sự sẵn sàng của lãnh đạo dân sự Trung Quốc trong việc phân bổ nguồn lực đủ lớn để PLAAF mua sắm số lượng lớn khí tài công nghệ cao, đắt đỏ.

Máy bay chiến đấu Trung Quốc trên biển Hoa Đông

Trọng tâm khung phân tích vào bốn sự đánh đổi chính vẫn là một lăng kính hữu ích để diễn giải quá trình hiện đại hóa PLAAF. Yếu tố thứ nhất, “thay đổi trong vai trò và nhiệm vụ,” là chỉ báo mạnh mẽ cho cơ cấu lực lượng tương lai, đặc biệt xét đến những cải cách và tái cơ cấu lớn mà PLA đã trải qua. Yếu tố thứ hai, “mua sắm trong nước so với nhập khẩu,” hữu ích để đánh giá bố trí và cơ cấu lực lượng, có tác động đến tính bền vững và hiệu quả lâu dài của không quân. Tuy nhiên, những tiến bộ lớn trong ngành công nghiệp hàng không Trung Quốc đã cho phép PLAAF thoát khỏi giả định ban đầu rằng “nội địa = kém tiên tiến / nước ngoài = tiên tiến”.

PLAAF đã có thể xây dựng một lực lượng không quân hiện đại với năng lực cao, phần lớn dựa vào máy bay sản xuất trong nước. Yếu tố thứ ba, “công nghệ cao so với công nghệ thấp,” làm nổi bật sự tương tác giữa ngân sách, năng lực và quy mô. PLAAF đã thách thức giả định rằng hạn chế ngân sách sẽ khiến lực lượng bị thu nhỏ đáng kể. Thực tế, nhờ ngân sách tăng, PLAAF vừa có thể mua hệ thống công nghệ cao, vừa duy trì quy mô. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng quy mô PLAAF đã giảm đáng kể từ 2007–2012 khi PLA loại bỏ máy bay cũ và chờ đợi các phiên bản nội địa tiên tiến hơn.

Yếu tố thứ tư, “máy bay chiến đấu so với máy bay hỗ trợ,” có giá trị nhất định như một chỉ báo cơ cấu tương lai, bởi các máy bay hỗ trợ đóng vai trò “nhân tố nhân bội lực lượng” giúp nâng cao hiệu quả chiến đấu, từ đó giảm số lượng máy bay chiến đấu cần thiết cho nhiệm vụ. PLAAF đã có sự gia tăng vừa phải về số lượng máy bay ISR/EW chuyên dụng, song năng lực lại tăng mạnh. Số lượng tương đối thấp máy bay hỗ trợ so với không quân Nga và Mỹ có thể là do hạn chế công nghệ, khiến việc phát triển máy bay vận tải tầm xa, máy bay tiếp dầu tiên tiến và các nền tảng hỗ trợ khác bị chậm trễ. Tuy nhiên, bức tranh này có thể thay đổi khi các máy bay Y-20 và YY-20A hiện đã được sản xuất.

Khung phân tích Saunders–Quam đã chứng minh giá trị đáng kể trong việc giải thích các quyết định cơ cấu lực lượng PLAAF trong quá khứ, đồng thời có giá trị nhất định như một công cụ dự đoán để dự báo các quyết định quan trọng sẽ định hình cơ cấu lực lượng tương lai. Tuy nhiên, khung này đã đánh giá thấp vai trò của những tiến bộ trong ngành hàng không Trung Quốc và sự gia tăng ngân sách quốc phòng – những yếu tố giúp PLAAF tránh phải lựa chọn giữa mua sắm trong nước hay nhập khẩu, giữa hệ thống công nghệ cao đắt đỏ hay hệ thống công nghệ thấp, giá thành thấp hơn.

Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế Trung Quốc đang chậm lại có thể hạn chế khả năng tăng ngân sách quốc phòng trong tương lai, buộc PLA phải đối mặt với những đánh đổi khó khăn – khiến trọng tâm khung phân tích về các đánh đổi này càng trở nên quan trọng.

Máy bay chiến đấu Trung Quốc trên biển Đông

Bài viết này cho thấy môi trường an ninh tương đối “êm đềm” đã cho phép PLAAF kiên nhẫn trong hiện đại hóa. Nhưng sự kiên nhẫn đó có thể khó duy trì hơn khi cạnh tranh chiến lược Mỹ–Trung gia tăng và cán cân năng lực quân sự khu vực trở nên quan trọng hơn. Bốn lĩnh vực được thảo luận trong bài sẽ tiếp tục hữu ích trong việc đánh giá các lựa chọn hiện đại hóa của không quân, nhưng cạnh tranh Mỹ–Trung gay gắt hơn có thể buộc PLAAF tập trung nhiều hơn vào phát triển năng lực ngắn hạn khi nguy cơ xung đột quân sự gia tăng.

Khả năng khung này đóng vai trò công cụ dự đoán trong hiện đại hóa PLA và các quân đội khác có thể được tăng cường bằng cách bổ sung ba yếu tố trọng tâm mới để bổ sung cho bốn sự đánh đổi ban đầu:

Nhận thức về khả năng xảy ra xung đột.

Thay đổi ngân sách quốc phòng.

Tiến bộ của nền công nghiệp quốc phòng.

Việc bổ sung này sẽ cho phép nhà phân tích có cái nhìn toàn diện hơn về bối cảnh quyết định cơ cấu lực lượng và dự đoán chính xác hơn về hiện đại hóa trong tương lai.

Với sự điều chỉnh đó, khung phân tích cũng sẽ có giá trị hơn khi đánh giá các khía cạnh hiện đại hóa khác của PLA và cơ cấu lực lượng trong tương lai. Ba biến số cấp cao mới này đủ khái quát để áp dụng cho các quân chủng khác của PLA (và thậm chí các quốc gia khác). Bốn sự đánh đổi ban đầu cũng có thể áp dụng cho các quân chủng khác, nhưng cần điều chỉnh để phản ánh đặc thù tác chiến trên bộ hoặc trên biển.

Mặc dù Saunders và Quam phát triển khung này để áp dụng cho Không quân PLA, các yếu tố họ xác định không chỉ đặc thù cho Trung Quốc. Do vậy, khung phân tích này cũng có thể hữu ích trong việc nghiên cứu hiện đại hóa và cơ cấu lực lượng tương lai của các không quân khác trên thế giới./.

 

[đội mũ_ lái xe]

Các kịch bản Trung Quốc có thể giành quyền kiểm soát Đài Loan

Theo trang mạng của Viện phân tích quan hệ quốc tế (Italy), Trung Quốc chưa bao giờ che giấu khát vọng thống nhất Đài Loan. Lần đầu tiên, trong cuộc duyệt binh hằng năm, Bắc Kinh đã cho thế giới thấy rằng họ sẵn sàng, hùng mạnh và có công nghệ tiên tiến để phô trương sức mạnh của mình. Bài viết đưa ra các kịch bản Trung Quốc có thể áp dụng để giành quyền kiểm soát Đài Loan, với nội dung sau:

Tiền đề văn hóa

Lịch sử hàng nghìn năm của Trung Quốc phần lớn được định hình bởi các tình huống bất ổn có đặc trưng là bạo loạn nội bộ, rối loạn dân sự và sự thống trị của nước ngoài. Về mặt chính thức, Trung Quốc là quốc gia vô thần, nhưng Nho giáo vẫn là trụ cột đạo đức và văn hóa trong triết học và các giá trị xã hội của nước này. Xã hội Trung Quốc dựa trên tầm nhìn tập thể, chứ không phải tầm nhìn cá nhân như trong các xã hội phương Tây. Lợi ích tập thể, cũng như cộng đồng vững mạnh và hòa hợp được ưu tiên hơn những gì liên quan đến các yếu tố cá nhân, mặc dù chúng cấu thành nên tập thể. Do đó, lợi ích thể chế xuất phát từ giả định văn hóa đó được xây dựng trên lợi ích tập thể vốn được đặt lên trên lợi ích cá nhân, ngay cả khi cái giá phải trả là sự ảnh hưởng đến quyền lợi của chính họ. Những khái niệm này và tầm nhìn tập thể được nhắc tới trong một số điều khoản của Hiến pháp Trung Quốc.

Quan niệm cho rằng Trung Quốc là một hệ thống hoàn toàn theo chiều dọc là không chính xác, bởi vì mọi thứ đều bắt nguồn từ hệ thống trung ương: Nhà nước và Đ..ảng vốn đồng nghĩa với nhau, được quản lý nhờ các phe phái tập thể. Do đó, khái niệm “đỉnh cao” được diễn đạt theo kiểu tập thể, và mỗi nhánh của nó được tổ chức và quản lý theo cùng một cách. Không có lý thuyết phân quyền như của Montesquieu: Sự cân bằng quyền lực không đến từ sự phân tách. Các chức năng của nhà nước được hợp nhất với một trung tâm điều phối mối quan hệ giữa quân đội, chính trị, tư pháp và các cơ quan tình báo.

Tổng quan về lịch sử: Tại sao lại là Đài Loan?

Cuộc nội chiến Trung Quốc bắt đầu vào năm 1927. Có hai đảng chính tham gia: Một bên là ĐCSTQ do Mao Trạch Đông (Mao Zedong) lãnh đạo và bên kia là Quốc dân đảng (KMT) do Tưởng Giới Thạch (Chiang Kai-shek) đại diện. Cuộc nội chiến được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn đầu tiên kéo dài đến năm 1937, khi nội chiến tạm dừng do nhu cầu thống nhất để đối phó với kẻ thù Nhật Bản trong Chiến tranh Trung-Nhật lần thứ hai và vai trò của cuộc chiến này trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Sau khi Nhật Bản đầu hàng, chiến sự lại bùng nổ và kết thúc bằng chiến thắng của ĐCSTQ vào ngày 1/10/1949 trước Chính phủ KMT, buộc chính phủ này phải rút lui về đảo Formosa – nay là Đài Loan. Tưởng Giới Thạch đã chuyển hầu hết các thể chế nhà nước, nguồn lực, quân đội và dự trữ tài chính của mình đến hòn đảo này. Đây là lý do tại sao Đài Bắc phát triển đáng kể trong một thời gian ngắn như vậy.

Ngoài ra, cần phải nhấn mạnh hai yếu tố:

Thứ nhất, Đài Loan được coi là dễ phòng thủ hơn nhờ eo biển ngăn cách nó với Trung Quốc đại lục.

Thứ hai, Đài Loan được hưởng lợi từ sự hỗ trợ của Mỹ trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh. Kịch bản lịch sử này, và nhất là sự rút lui của KMT, đã dẫn đến khái niệm “Hai Trung Quốc”; một bên là Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, và bên kia là Cộng hòa Trung Hoa (Đài Loan). Tưởng Giới Thạch cai trị Đài Loan theo kiểu độc tài cho đến khi ông qua đời năm 1975. Điều này đã góp phần làm mất đi sự công nhận quốc tế về mặt pháp lý, bao gồm cả sự ủng hộ của Mỹ.

Trên thực tế, vào năm 1971, Liên hợp quốc đã trao ghế trong Hội đồng bảo an, quyền phủ quyết và sự công nhận chính thức cho Trung Quốc. Mặc dù vậy, sự ủng hộ của Mỹ vẫn không hề thiếu. Căng thẳng chính trị thường xuyên xảy ra kể từ những năm 1990, khi Trung Quốc bắt đầu thử nghiệm tên lửa. Hơn nữa, Trung Quốc gần đây đã tiến hành các hoạt động phô trương sức mạnh hải quân và quân sự quy mô lớn ở khu vực lân cận.

.........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Lợi ích và những thay đổi

Từ quan điểm của Bắc Kinh, Đài Loan không đại diện cho sự ra đời của một quốc gia mới. Ngược lại, vấn đề về chủ quyền chưa hoàn thiện đã nảy sinh, và Đài Loan đại diện cho “mảnh vỡ” nội bộ cuối cùng. Điều này cũng do ảnh hưởng mạnh mẽ của Nho giáo, đặc biệt là liên quan đến các khái niệm về sự thống nhất không thể chia cắt và tính tập thể.

Đây là những lý do văn hóa và lịch sử chính dẫn tới thái độ kiên quyết của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (Xi Jinping). Việc thống nhất quốc gia là không thể thương lượng bởi vì nó là một phần trong dự án thống nhất đất nước của ĐCSTQ chứ không phải là một lựa chọn chính trị. Vì đây là vấn đề nội bộ của Trung Quốc, nên việc sử dụng vũ lực được coi là hợp pháp. Việc thừa nhận một bản sắc riêng biệt sẽ buộc Trung Quốc phải công nhận rằng ĐCSTQ chưa từng thống nhất đất nước kể từ năm 1949, và điều này có thể mở ra những rạn nứt nội bộ khác, đặc biệt là liên quan đến Tây Tạng, Hong Kong và Tân Cương.

Hơn nữa, tình huống này còn liên quan tới các lợi ích kinh tế và chiến lược. Thứ nhất, eo biển Đài Loan là một điểm nghẽn chiến lược. Thương mại quốc tế và hàng hải là trụ cột của nền kinh tế thế giới. Kiểm soát lĩnh vực này đồng nghĩa với việc nắm giữ đòn bẩy mạnh mẽ, và khu vực châu Á-Thái Bình Dương đã trở thành trung tâm của thương mại toàn cầu. Năm 2022, ước tính khoảng 2.450 tỷ USD hàng hóa (hơn 1/4 thương mại hàng hải thế giới) đi qua eo biển Đài Loan. Những thay đổi đối với tuyến đường này sẽ gây ra những cú sốc kinh tế, ảnh hưởng đặc biệt đến các nước đang phát triển và các đồng minh của Mỹ.

Thứ hai, Đài Loan là một trung tâm quan trọng trong ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu, chiếm hơn 90% sản lượng sản xuất chip tiên tiến. Lĩnh vực này tạo ra gần 21% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), thậm chí, theo Cơ quan thống kê quốc gia Đài Loan, dự kiến sẽ tăng trưởng khoảng 3% trong năm 2026. Bất kỳ sự thay đổi tiềm tàng nào liên quan đến eo biển Đài Loan đều có thể buộc các công ty vận tải hàng hóa phải chuyển hướng vận chuyển vòng qua khu vực đó để hạn chế rủi ro, và do đó chi phí có thể tăng cao – một kịch bản đã xảy ra ở Biển Đỏ do các cuộc tấn công của lực lượng Houthi hồi năm 2024.

Thêm vào đó, công ty lớn của Đài Loan trong thị trường bán dẫn, được biết đến với tên gọi Tập đoàn sản xuất chất bán dẫn Đài Loan (TSMC), duy trì mối quan hệ thương mại chặt chẽ với các công ty Mỹ như NVIDIA, Apple và AMD. Sự gắn bó này cũng mang lại cho Mỹ cơ hội lớn để đảm bảo các mối quan hệ đối tác chiến lược, xét đến sự phát triển gần đây của Đài Loan trong công nghệ lượng tử.

Tuy nhiên, Trung Quốc đang hướng tới mục tiêu tự túc về bán dẫn và đã đạt mục tiêu tăng tỷ trọng chất bán dẫn được phát triển nội địa lên 35% vào cuối năm 2025. Để theo đuổi các mục tiêu này, Trung Quốc gần đây đã lần đầu tiên trình diễn dây chuyền sản xuất bán dẫn hai chiều của mình. Bất chấp những cải tiến gần đây, Trung Quốc hiện chưa thể thay thế chuỗi cung ứng của Đài Loan, nhưng vai trò quan trọng này của hòn đảo sẽ giảm dần trong trung và dài hạn (10-15 năm) khi Bắc Kinh dần đạt được khả năng tự túc, cũng bởi vì một cuộc tấn công Đài Loan có thể dẫn đến những thay đổi về cơ sở hạ tầng, gây gián đoạn chuỗi cung ứng và làm chậm trễ việc cung cấp chip tiên tiến.

........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Các kịch bản và hậu quả

Kịch bản xấu nhất: Can thiệp quân sự

- Thời gian: Trung hạn, khi xét đến cuộc thanh trừng nội bộ cấp cao gần đây của Trung Quốc.

Tính khả thi của kịch bản này sẽ được chứng minh sau khi nhiệm kỳ 2 của Tổng thống Mỹ Donald Trump kết thúc. Như đã nêu trước đó, phương án này vẫn còn khả thi và chưa bị Chủ tịch Tập Cận Bình loại trừ. Có những dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đã chuẩn bị kế hoạch.

Thứ nhất, các cuộc tập trận hải quân đã bắt đầu từ nhiều năm trước. Một cuộc tập trận mang tính biểu tượng đã diễn ra vào năm 2022, trong chuyến thăm của cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi tới Đài Loan, như một lời cảnh báo không cho phép Mỹ can thiệp vào công việc nội bộ của Bắc Kinh. Hiện tại, Chiến lược quốc phòng của Mỹ do Trump đề ra không đề cập đến việc ngăn chặn Trung Quốc chiếm Đài Loan, cho thấy ông không coi đó là mối đe dọa.

Thứ hai, cuối tháng 12/2025, Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) đã bắt đầu các cuộc tập trận toàn diện ở eo biển Đài Loan và xung quanh lãnh thổ của mình, có sự tham gia của các tàu dân sự, cụ thể là tàu chở hàng và tàu RORO (tàu chở hàng hóa có bánh xe), mà không có biện pháp nào để phân biệt chúng với tàu quân sự. Điều này có thể làm tăng khả năng vận chuyển của Trung Quốc trong các hoạt động. Việc sử dụng tàu dân sự là kết quả của gần 3 thập kỷ Trung Quốc xây dựng lực lượng hải quân lớn nhất thế giới – nước này chiếm 53,3% tổng sản lượng đóng tàu toàn cầu vào năm 2025.

Đồng thời, khía cạnh này có thể là một phần trong chiến lược đánh lừa của Trung Quốc, theo đường lối tác chiến tâm lý của nước này. Quả thật, chiến tranh nhận thức, sự bão hòa phòng thủ của kẻ thù, các hệ thống tự động và lưỡng dụng là những trụ cột chính của học thuyết quân sự mới của Trung Quốc. Trong kịch bản này, tất cả các lĩnh vực của Quân đội Trung Quốc đều có thể tham gia, bao gồm cả chiến tranh mạng. Cuộc thanh trừng gần đây trong hàng ngũ chỉ huy cấp cao của PLA hạn chế các kế hoạch ngắn hạn đối với Đài Loan, nhưng có lẽ sẽ đảm bảo sự ổn định lâu dài và khả năng răn đe.

- Hậu quả: Cuộc bầu cử Đài Loan, dự kiến diễn ra vào năm 2028, có thể chịu ảnh hưởng từ căng thẳng tiếp diễn và các cuộc tập trận trong vài năm tới. Dư luận Đài Loan có thể định hình các lựa chọn của giới lãnh đạo chính trị, nhất là về việc các đồng minh tăng cường lực lượng quân sự và sức ép từ quốc tế.

Nhật Bản có thể đóng vai trò nhất định. Nga và Triều Tiên có thể gián tiếp hỗ trợ các hoạt động của Trung Quốc. Phản ứng của Mỹ và các đồng minh đối với hành động xâm chiếm sẽ phụ thuộc vào chính quyền sau Trump, nhưng có thể sẽ có sự phối hợp tốt hơn xoay quanh một cách tiếp cận tích cực hơn ở khu vực Thái Bình Dương. Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) có thể tăng cường lực lượng quân sự, và giới tinh hoa Mỹ hậu Trump có thể triển khai phòng thủ mạng, trừng phạt kinh tế và tận dụng đòn bẩy thương mại toàn cầu. Liên minh châu Âu (EU) cũng sẽ tiếp bước Mỹ.

Các biện pháp trừng phạt sẽ giới hạn ở các lĩnh vực trọng yếu đối với an ninh quốc gia và nền kinh tế của Trung Quốc, do vai trò trung tâm của Trung Quốc trong việc mang lại cả nguồn cung và nhu cầu trên toàn cầu. Trung Quốc sẽ đáp trả bằng các biện pháp trừng phạt nhằm vào Mỹ và các đồng minh. Quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và các xã hội phương Tây vẫn sẽ được duy trì, và các biện pháp trừng phạt sẽ không hiệu quả trong trung hạn, ngay cả khi Trung Quốc bị loại trừ khỏi hệ thống thanh toán SWIFT.

Bất kỳ liên minh quân sự khu vực nào cũng sẽ thận trọng trước việc can thiệp trực tiếp. Các nước phương Nam toàn cầu sẽ đối mặt với sự bất ổn kinh tế do những biến động thương mại tiềm tàng, dẫn đến giá cả tăng vọt trên thị trường toàn cầu. Các công ty sẽ buộc phải đa dạng hóa các tuyến đường thương mại biển của họ theo hướng xa rời Trung Quốc và Đài Loan, gây ra đợt tăng giá thứ hai và sự suy giảm GDP toàn cầu.

.........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Kịch bản tốt nhất: Không can thiệp quân sự

- Thời gian: Trung hạn.

- Kịch bản hoạt động: Phong tỏa hàng hải bắt buộc, vành đai kiểm soát, “vùng xám”.

Cách tiếp cận của Bắc Kinh đối với Đài Loan sẽ bắt đầu bằng một chiến dịch “vùng xám”, nhằm gây áp lực mà không cần phát động chiến tranh truyền thống. Mục tiêu chính sẽ là thử nghiệm khả năng tự vệ của Đài Loan và nghiên cứu phản ứng của cộng đồng quốc tế.

Kịch bản này được coi là khả thi hơn so với can thiệp quân sự, do tối ưu hóa về thời gian, chi phí và hậu quả toàn cầu. Trong những năm qua, Bắc Kinh đã thực thi các sáng kiến pháp lý để chuẩn bị cơ sở pháp lý cho các hoạt động nhằm vào Đài Loan và hợp pháp hóa yêu sách lãnh thổ của mình.

Trung Quốc sẽ triển khai các tàu bán quân sự và đặt mục tiêu giành quyền kiểm soát 3-4 cảng quan trọng của Đài Loan, đặc biệt là Cao Hùng, buộc Lực lượng bảo vệ bờ biển Đài Bắc phải cố gắng bảo vệ hệ thống phòng thủ tại các vùng lãnh thổ trọng yếu của họ. Máy bay PLA có thể gia tăng sức ép này, nhưng điều đó có thể dẫn tới leo thang.

Song song với các hoạt động này, Trung Quốc có thể gây vấn đề nghiêm trọng cho các mạng lưới thông tin liên lạc chính và gây mất điện, làm tê liệt các tuyến phòng thủ chiến lược của Đài Bắc bằng hoạt động mạng. Nhân viên mật vụ Trung Quốc có thể đã được triển khai để tiếp cận các lĩnh vực chiến lược trọng yếu và tạo điều kiện thuận lợi cho việc phá vỡ khả năng phòng thủ của Đài Loan. Có lẽ Bắc Kinh sẽ áp đặt quyền kiểm soát đối với các điểm trọng yếu chỉ trong vài ngày thông qua việc kết hợp các hành động này. Cộng đồng quốc tế sẽ cần thêm thời gian để phối hợp và đưa ra một phản ứng thống nhất. Nếu sức ép tiếp tục gia tăng, thì việc đối đầu quân sự có thể chủ yếu liên quan đến các đảo xa bờ, duy trì mức độ leo thang hạn chế, dù không loại trừ kịch bản đầu tiên được mô tả ở phần trên.

Sau khi thiết lập thành công vành đai phong tỏa và hạn chế các tuyến đường giao thông ra vào khu vực xung quanh Đài Loan, Trung Quốc có thể quyết định áp dụng các biện pháp kiểm soát hàng hải mới nhằm vào các quốc gia duy trì quan hệ với Đài Loan. Bắc Kinh có thể buộc các công ty lớn phải hợp tác bằng cách đe dọa phạt tiền và hạn chế tiếp cận thị trường. Trong khoảng 2 tuần, Trung Quốc có thể hoàn tất việc phong tỏa hòn đảo. Mức độ leo thang của các hoạt động có thể được điều chỉnh tùy thuộc vào phản ứng của quốc tế. Kịch bản này nhằm mục đích khẳng định chủ quyền của Trung Quốc đối với Đài Loan, thử thách cộng đồng quốc tế và buộc hòn đảo phải đầu hàng.

- Hậu quả: Mỹ và các nước khác sẽ không can thiệp quân sự, nhưng việc yêu cầu sự hỗ trợ từ Mỹ, đặc biệt là về hậu cần và cung cấp vũ khí, có thể làm gia tăng căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc, dẫn đến một cuộc chiến tranh tiêu hao phi truyền thống gây ảnh hưởng nặng nề đến nền kinh tế toàn cầu.

Các lệnh trừng phạt quốc tế sẽ được thực thi, nhưng không đến mức cô lập Trung Quốc khỏi phần còn lại của thế giới. Lý do là các lệnh trừng phạt sẽ không hiệu quả và Mỹ sẽ không bao giờ đóng băng dự trữ USD của Trung Quốc. Vì không có bất kỳ cuộc đối đầu quân sự trực tiếp nào với Mỹ, nên hiện trạng mới chắc chắn sẽ được ngầm chấp nhận.

Các lệnh trừng phạt mạnh hơn nếu được thực thi cũng sẽ bị Trung Quốc bỏ qua, và Tập Cận Bình sẽ hợp tác nhiều hơn với các đồng minh của Trung Quốc. Thương mại giữa Trung Quốc và Đài Loan giảm sút khiến giá cổ phiếu giảm và đồng nội tệ Trung Quốc mất giá trong ngắn hạn. Đầu tư nước ngoài vào Bắc Kinh có thể giảm do khó đoán định tình hình.

Đồng thời, nền kinh tế Đài Loan sẽ chịu thiệt hại do gián đoạn chuỗi cung ứng và tăng chi phí giao thông đường biển và quốc phòng. Sản xuất chất bán dẫn có thể bị ảnh hưởng do hệ thống logistics còn nhiều bấp bênh, gây sức ép lạm phát ở các nền kinh tế phát triển. Trung Quốc sẽ tận dụng điều đó. Đài Bắc sẽ phải đối mặt với tình trạng phân cực nội bộ giữa những người thúc đẩy sự kháng cự và những người ủng hộ khoan dung hơn đối với Trung Quốc để tránh leo thang không thể đảo ngược. Những sự chia rẽ này có thể bị Bắc Kinh lợi dụng trong các chiến dịch tâm lý, và việc triển khai các chương trình thông tin sai lệch sẽ dẫn dắt dư luận Đài Loan hướng tới việc thỏa hiệp với Tập Cận Bình – ông có thể đặt ra “quy chế tự trị” cho Đài Loan.

Nhật Bản và Hàn Quốc sẽ nâng cao năng lực quốc phòng. ASEAN có thể chỉ giới hạn ở việc đưa ra một tuyên bố chung ủng hộ tự do hàng hải và tránh bất kỳ biện pháp cưỡng ép nào đối với Trung Quốc. Nhờ các hoạt động này, Trung Quốc sẽ giành được lợi thế chiến lược mà không cần thống nhất chính thức, và sẽ bình thường hóa sự hiện diện của họ ở eo biển, đồng thời làm suy yếu nền độc lập của Đài Loan. Một kịch bản tương tự, đặc biệt là các hoạt động “vùng xám”, có thể lặp lại ở Biển Đông.

 

[đội mũ_ lái xe]

Trung Quốc đẩy mạnh việc chế tạo tên lửa chuẩn bị cho chiến tranh ở Đài Loan

Kho vũ khí đang mở rộng nhanh chóng của Trung Quốc cho thấy lợi thế công nghiệp giúp duy trì một cuộc xung đột cường độ cao kéo dài với Mỹ.

Việc Trung Quốc đẩy nhanh quá trình phát triển tên lửa đang biến năng lực công nghiệp, quy mô kho dự trữ và khả năng tấn công chính xác liên tục thành những yếu tố quyết định trong cán cân quân sự đang nổi lên ở Đài Loan và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương rộng lớn hơn.

Tháng này, Bloomberg đưa tin rằng Trung Quốc đã đẩy mạnh sản xuất tên lửa vào năm 2025, trích dẫn phân tích các hồ sơ doanh nghiệp cho thấy 81 công ty niêm yết của Trung Quốc đã công khai cung cấp các linh kiện quan trọng cho ngành công nghiệp tên lửa của nước này, gấp hơn hai lần con số được ghi nhận khi Chủ tịch Tập Cận Bình nhậm chức vào năm 2013.

Theo Bloomberg, gần 40% trong số các công ty đó đã đạt doanh thu kỷ lục vào năm ngoái, với tổng doanh thu tăng 20% lên 189 tỷ nhân dân tệ (28 tỷ đô la Mỹ), ngay cả khi doanh thu của 300 công ty niêm yết lớn nhất Trung Quốc nhìn chung giảm.

Bloomberg cho biết sự gia tăng này phản ánh làn sóng các đơn đặt hàng quân sự mới gắn liền với nỗ lực mở rộng kho tên lửa của Trung Quốc trong bối cảnh căng thẳng leo thang với Mỹ, chiến tranh ở Iran và những lo ngại về Đài Loan.

Báo cáo đã xác định các công ty có liên hệ với hai nhà sản xuất tên lửa quốc doanh chính của Trung Quốc, CASIC và CASC, sản xuất các linh kiện từ cảm biến hồng ngoại và lớp phủ tàng hình đến hệ thống dẫn đường bằng sợi quang cho tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo.

Việc tăng cường lực lượng này nhấn mạnh tham vọng của Trung Quốc trong việc củng cố khả năng răn đe và chuẩn bị cho một cuộc xung đột tiềm tàng ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đặc biệt là về vấn đề Đài Loan, đồng thời mở rộng tầm tấn công của Trung Quốc trên khắp khu vực, bao gồm cả Guam.

Việc Trung Quốc nhanh chóng mở rộng sản xuất, triển khai và năng lực tấn công tên lửa đang định hình lại cán cân quân sự trong một cuộc xung đột tiềm tàng ở Đài Loan. Mặc dù vẫn còn những điểm yếu về cấu trúc trong ngành công nghiệp quốc phòng, Trung Quốc dường như nắm giữ những lợi thế đáng kể so với Mỹ về tốc độ sản xuất tên lửa, bổ sung kho dự trữ và năng lực tăng cường sản xuất công nghiệp.

.......

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Nhấn mạnh sự tăng cường kho tên lửa của Trung Quốc, Báo cáo Sức mạnh Quân sự Trung Quốc năm 2024 của Bộ Quốc phòng Mỹ (CMPR) ước tính rằng kho vũ khí của Lực lượng Tên lửa Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLARF) đã tăng gần 50% trong vòng bốn năm, lên khoảng 3.500 tên lửa.

Sự tăng trưởng đó được hỗ trợ bởi sự gia tăng đáng kể về cơ sở sản xuất và kho chứa, với việc CNN đưa tin vào tháng 11 năm 2025 rằng Trung Quốc đã mở rộng 60% trong số 136 cơ sở liên quan đến tên lửa từ năm 2020 đến năm 2025, bổ sung thêm hơn 21 triệu feet vuông diện tích sàn, xác định 99 địa điểm sản xuất tên lửa, trong đó 65 địa điểm đã được mở rộng.

Về việc triển khai tên lửa, tờ New York Times đưa tin vào tháng 9 năm 2025 rằng Trung Quốc đang mở rộng và phân tán các hệ thống tên lửa dọc theo bờ biển phía đông đối diện với Đài Loan. Tờ báo này cho biết các lữ đoàn tên lửa đã xây dựng các căn cứ mới lớn hơn và bổ sung thêm các bệ phóng và cơ sở vật chất cho các bệ phóng di động.

Báo cáo cho biết lực lượng Trung Quốc thường xuyên tập bắn tên lửa từ các cánh đồng, thung lũng, đường cao tốc và các mỏm đá ven biển gần Đài Loan. Báo cáo cũng lưu ý rằng trong thời chiến, các chỉ huy sẽ triển khai các đơn vị tên lửa cơ động đến các hang động và địa điểm được bảo vệ, sau đó di chuyển chúng sau khi bắn để tránh bị phát hiện.

Trong trường hợp Trung Quốc xâm lược Đài Loan, Lyle Goldstein, trong báo cáo về các ưu tiên quốc phòng tháng 10 năm 2025 , cho rằng Trung Quốc sẽ sử dụng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình, pháo phản lực, máy bay không người lái và không quân để trấn áp hệ thống phòng không của Đài Loan và tấn công các radar, trung tâm chỉ huy và kiểm soát, căn cứ không quân, cơ sở hải quân và cơ sở hạ tầng hậu cần.

Goldstein cho rằng ban đầu, các cuộc tấn công của Trung Quốc có thể lên tới hàng nghìn vụ mỗi ngày, trong khi năng lực công nghiệp của Trung Quốc sẽ cho phép nước này bổ sung kho tên lửa trong một cuộc xung đột kéo dài và duy trì các cuộc tấn công liên tục vào các sân bay của Đài Loan.

Trong một báo cáo của Stimson tháng 3 năm 2026, Kelly Grieco và Hunter Slingbaum lập luận rằng, khi nghiên cứu tác động của các cuộc tấn công tên lửa của Trung Quốc vào các sân bay Đài Loan , các cuộc tấn công bằng tên lửa và pháo binh của Trung Quốc có thể phá hủy các đường băng và đường lăn của Đài Loan, khiến máy bay chiến đấu Đài Loan phải ngừng hoạt động trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần, và thậm chí có thể kéo dài nhiều tháng nếu Trung Quốc sử dụng các hệ thống tên lửa tiên tiến hơn hoặc ném bom từ trên không.

Tên lửa DF-15

Dựa trên mô hình dự đoán các cuộc tấn công bằng tên lửa DF-11 và DF-15, họ cho rằng Trung Quốc có thể phong tỏa các căn cứ máy bay chiến đấu của Đài Loan trong hơn hai tuần, và gần một tháng nếu có thêm pháo tầm xa.

Họ cũng lưu ý rằng năm cuộc tấn công thành công có thể vô hiệu hóa tất cả các đường băng tại Căn cứ Không quân Ching Chuan Kang, khiến các máy bay còn lại không thể cất cánh hoặc hạ cánh, trong khi các cuộc tấn công tiếp theo của Trung Quốc có thể khiến các sân bay không thể sử dụng được trong giai đoạn mở đầu của cuộc xung đột.

......

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

So sánh năng lực sản xuất tên lửa của Trung Quốc với Mỹ, một báo cáo của Heritage Foundation vào tháng 1 năm 2026 cho biết các doanh nghiệp quốc phòng nhà nước của Trung Quốc được cho là đang sản xuất đạn dược , hệ thống vũ khí cao cấp và các thiết bị khác với tốc độ nhanh hơn khoảng 5 đến 6 lần so với các đối tác của Mỹ.

Báo cáo cũng đánh giá rằng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) hoàn toàn có thể tăng sản lượng một số loại đạn dược nhất định lên khoảng 150-250% trong vòng sáu đến tám tháng kể từ khi quốc gia được huy động.

Bài viết này cho rằng tiềm năng đó là nhờ các chính sách hợp nhất quân sự-dân sự, dây chuyền sản xuất "nhà máy thông minh" tự động, quá trình chuyển đổi nhanh chóng ngành công nghiệp dân dụng lưỡng dụng và khả năng tiếp cận các nguyên liệu đầu vào quan trọng như nguyên tố đất hiếm và vật liệu năng lượng của Trung Quốc.

Ngược lại, Seth Jones lập luận trong một báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) vào tháng 5 năm 2026 rằng quân đội Mỹ thiếu vũ khí và sự sẵn sàng về công nghiệp cần thiết cho một cuộc chiến kéo dài với Trung Quốc, đặc biệt là trong các hệ thống tấn công tầm xa và phòng không.

Theo Jones, kho dự trữ tên lửa tấn công tầm xa và tên lửa đánh chặn phòng không của Mỹ đã ở mức thấp trước chiến tranh Iran và tiếp tục cạn kiệt trong suốt cuộc xung đột.

Ông lưu ý rằng thời gian bổ sung vũ khí khá dài, có thể mất hơn bốn năm đối với một số tên lửa đánh chặn SM-3 IIA và khoảng ba năm đối với các hệ thống như tên lửa đánh chặn THAAD (Terminal High Altitude Area Defense), SM-6, SM-3 IB, tên lửa tấn công chính xác (PrSM), tên lửa hành trình Tomahawk và tên lửa không đối đất tầm xa (JASSM).

Nhận thức được những rủi ro đó, Tom Karako và Jerry McGinn, trong một podcast của CSIS tháng này, ủng hộ việc mở rộng các hợp đồng mua sắm nhiều năm, tăng cường tài trợ cho sản xuất đạn dược, mở rộng cơ sở công nghiệp thông qua các nhà cung cấp thứ hai và thứ ba, và theo đuổi các thỏa thuận hợp tác sản xuất với các đồng minh để tăng cường năng lực sản xuất tên lửa của Mỹ.

Họ nhấn mạnh sự cần thiết của các tín hiệu nhu cầu bền vững từ chính phủ để tạo niềm tin cho ngành công nghiệp đầu tư vào lực lượng lao động, dây chuyền lắp ráp và vật liệu cần thời gian sản xuất dài, đồng thời thúc đẩy sự kết hợp "cao cấp - bình dân" trong sản xuất vũ khí, kết hợp vũ khí chính xác cao cấp với các hệ thống sản xuất hàng loạt giá rẻ hơn và mở rộng năng lực sản xuất.

Khi Trung Quốc tiếp tục mở rộng kho vũ khí tên lửa, cơ sở công nghiệp và khả năng tấn công chính xác, cán cân quyền lực đang nổi lên ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương có thể ngày càng phụ thuộc không chỉ vào sức mạnh quân sự tác chiến mà còn vào việc bên nào có thể duy trì chiến tranh tên lửa cường độ cao trong dài hạn.