Thu nhập của NLĐ là hữu hạn. Chi tiêu trong khoản thu nhập đó có thể biến đổi đôi chút thôi. Vì đa phần người Việt ko phải trả cái 33% cho nhà ở nên họ có nhiều tiền để phân phối vào các khoản chi tiêu khác. Họ SẴN SÀNG chi tiêu nhiều hơn cho ăn uống và đầu tư cho giáo dục của con cái. Nếu chi tiêu một cách tính toán như sống ở nước ngoài, người Việt tiết kiệm được nhiều.
Ở Quốc gia nào thì cũng vậy, ~70% dân số là NLĐ làm công ăn lương. Vì vậy tiêu chí đánh giá cuộc sống dễ thấy nhất là 3 chỉ số: Average household income, average household expenditure và average savings.
Ở Mỹ, tiết kiệm bình quân chỉ khoảng 2 - 3% thu nhập. Ở Châu Âu cao hơn chút, khoảng 6 - 9 %. Tỷ lệ số tiền tiết kiệm ở Nhật Bản là cao nhất trong các nước phát triển, khoảng 16%. Và đáng ngạc nhiên là người Việt có thể tiết kiệm lên tới 26%. Nếu chi tiêu ở VN đắt đỏ như nhiều người nói thì làm sao người Việt có thể tiết kiệm với số tiền lớn như vậy?
Về vấn đề cụ đưa ra là tại sao người Việt Nam mình lại có thể tiết kiệm được 26% thu nhập mà người Châu Âu lại thường không thể đạt được, thì em có thể giải thích như sau. Ở Châu Âu thì số 70% người lao động đa số đều mua nhà trả góp hàng tháng, hoặc phải thuê nhà, thu nhập chỉ có lương và gần như rất ít người có thu nhập ngoài lương. Cũng có người như em, làm hai job, kiểu vừa kính doanh, vừa ký hợp đồng làm hãng, hoặc ký hợp đồng làm cho hai hãng, thì cũng đều phải đóng thuế phí đầy đủ.
Tới khi nhận lương, đa số người lao động sẽ chi tiêu như biểu đồ trên của cụ. Khi mua nhà thì các ngân hàng thường dựa vào bảng lương để đưa ra mức cho người lao động vay hợp lý, nên mức trả góp hàng tháng 33% là mức an toàn đối với cả ngân hàng và người lao động. Bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, thuế phí đóng cho nhà nước đã được trừ thẳng vào lương, nên người lao động sẽ không phải tiết kiệm cho vấn đề an sinh nhiều.
Ở Châu Âu thì lại được miễn học phí, được nhà nước hỗ trợ khá nhiều cho các môn ngoại khóa và thể thao, thành ra chi phí cho học hành cũng chỉ chiếm 1 phần nhỏ trong thu nhập. Nhưng đi lại và ăn uống chiếm 1 phần không hề nhỏ trong tổng thu nhập bởi xăng dầu và giá dịch vụ khá cao, hơn nữa thuốc lá, rượu bia phải chịu nhiều loại thuế cho nhà nước. Thành ra chi phí cho hai khoản này mới nhiều. Đa số người lao động sẽ phải để riêng các khoản cho xăng dầu, thuốc lá, bia rượu và dịch vụ ăn uống đầu tiên khi nhận lương.
Nhưng vì người lao động bỏ ra nhiều cho chi phí xăng dầu, vé phương tiện giao thông công cộng, nên nhà nước thu được nhiều tiền thuế xăng dầu hơn. Thành ra sẽ đầu tư ngược lại cho hệ thống giao thông và môi trường, an sinh xã hội. Giá dịch vụ cao, khiến chất lượng ăn uống cũng như giá trị nhận lại từ các dịch vụ đó cũng đảm bảo sức khỏe và tinh thần cho người lao động. Thuế thuốc lá, rượu bia cao, cũng giúp tăng ngân sách nhà nước, để đầu tư ngược lại cho y tế, cho an sinh xã hội khi mà tỷ lệ người mắc ung thư, các bệnh hiểm nghèo do thuốc lá, bia rượu gây ra.
Thế nên nếu nhìn vào những chi tiêu của người lao động Châu Âu, sẽ thấy rằng đa số tiền làm ra của họ là đóng góp cho nhà nước. Công sức làm việc trong nhà máy thì mất tối thiểu 30 tới 35% thuế, phí và bảo hiểm cho nhà nước. Tiền mua xăng dầu thì cũng từng đó phần trăm vào ngân sách nhà nước. Tiền mua thuốc lá, bia rượu thì nhà nước phải thu về với tỷ lệ cao nhất, có khi tới 50% giá trị sản phẩm. Nhưng bù lại, người lao động không phải lo nghĩ về tài chính để chữa trị sức khỏe, cũng như để nuôi dạy con cái. Họ an tâm khi tham gia trong hệ thống giao thông, được đảm bảo an toàn về đi lại, cũng như an tâm hơn về an toàn thực phẩm và hài lòng với những gì mà an sinh xã hội đã đem lại cho họ.
Chính vì thế mà người lao động Châu Âu họ sẽ dành khá nhiều tiền trong mức thu nhập của họ cho nghĩ dưỡng, giải trí và du lịch. Lương cao thì họ đi du lịch ở những nơi đắt đỏ, bỏ nhiều chi phí cho các dịch vụ giải trí và an dưỡng cao cấp. Còn lại họ chỉ để một phần nhỏ của thu nhập để tiết kiệm thôi ạ. Nên em nghĩ nó là sự khác biệt tạm thời so với người lao động ở Việt Nam. Nhưng trong tương lai, em nghĩ xu hướng của xã hội Việt Nam rồi cũng sẽ đi theo và phát triển như vậy.