Em xin tổng hợp một số ý kiến của dư luận tại Mỹ về vấn đề này.
Vì sao Venezuela trở thành tâm điểm hôm nay?
Muốn hiểu chuyện Venezuela, không nên bắt đầu từ Maduro, mà phải quay lại năm 1974.
Năm 1971 Mỹ bỏ bản vị vàng và đồng USD không còn được bảo đảm bằng vàng.
Để cứu vị thế đồng tiền của mình, Mỹ đã đạt được một thỏa thuận chiến lược với Saudi Arabia, dưới vai trò ngoại giao của Henry Kissinger.
Nội dung chính của thỏa thuận 1974:
- Dầu mỏ Saudi (và sau này là OPEC) chỉ bán bằng USD.
- Mỹ bảo vệ quân sự cho Saudi và vùng Vịnh,
Mỹ cũng bảo đảm an ninh cho hoàng gia Saudi.
Từ đây ra đời hệ thống petrodollar.
Petrodollar là gì và vì sao cực kỳ quan trọng?
Sau năm 1974:
Muốn mua dầu phải có USD.
Muốn có USD phải bán hàng cho Mỹ hoặc vay USD, hoặc tích trữ USD.
Kết quả là cả thế giới bị buộc phải cần USD.
Nước Mỹ có thể in tiền, có thể thâm hụt ngân sách một cách thoải mái.
Petrodollar là nền móng quyền lực của Mỹ suốt hơn 50 năm.
Từ đó có một quy luật lặp lại, ai dám thách thức petrodollar đều gặp rắc rối.
1) Iraq - năm 2000
Saddam Hussein tuyên bố bán dầu bằng euro và năm 2003, Mỹ tấn công Iraq. Sau chiến tranh Iraq, dầu quay lại giao dịch bằng USD.
2) Libya - năm 2009
Gaddafi muốn dùng đồng tiền vàng cho dầu châu Phi và rồi năm 2011 NATO can thiệp, chế độ sụp đổ, dự án tiền vàng biến mất.
3) Venezuela - mắt xích nguy hiểm nhất.
Trước đây Venezuela không phải là một nước nghèo. Venezuela gần như là quốc gia có trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, bằng 20% trữ lượng toàn cầu, nếu Venezuela thoát khỏi hệ thống petrodollar, hậu quả sẽ rất lớn.
Vào những năm 2017–2020: Maduro vượt lằn ranh đỏ, Venezuela bắt đầu bán dầu bằng nhân dân tệ, euro, ruble... và thắt chặt quan hệ với Trung Quốc, Nga, Iran.
Năm 2018, Maduro tuyên bố muốn thoát khỏi sự thống trị của USD và năm 2020 Venezuela xin gia nhập BRICS. Ngay sau đó Mỹ truy tố Maduro và treo thưởng bắt giữ ông này.
Bắt đầu từ đây, Maduro trở thành mối đe dọa tài chính và địa chính trị.
Vì sao là lúc này?
Bởi vì:
- BRICS đang đẩy mạnh phi đô la hóa.
- Trung Quốc xây hệ thống thanh toán ngoài SWIFT.
- Á rập Saudi bắt đầu bàn chuyện bán dầu bằng nhân dân tệ.
Petrodollar không còn là bất khả xâm phạm, và
Venezuela, với lượng dầu khổng lồ, có thể trở thành chất xúc tác làm lung lay cả hệ thống.
Maduro là độc tài, điều đó đúng.
Đời sống người dân Venezuela quá khó khăn, điều đó đúng. Nhưng lịch sử cho thấy không phải mọi nhà độc tài đều bị lật đổ, chỉ những ai đụng vào trật tự quyền lực lớn hơn mới bị loại bỏ.
Kết luận: hai sự thật cùng tồn tại.
1) Người dân vui mừng vì Maduro sụp đổ, đúng.
2) Động cơ sâu xa không chỉ là dân chủ hay nhân quyền, cũng đúng.
Maduro là mục tiêu nhưng Petrodollar là lý do.
Nói thẳng ra đây không đơn thuần là chuyện cứu dân hay cướp dầu, đây là câu chuyện về tiền tệ, dầu mỏ và trật tự quyền lực toàn cầu. Và Venezuela là nơi tất cả những yếu tố đó giao nhau.