Há há há.
Anh Chum hộ tống tàu hàng "online".
Ông Trump khởi động chiến dịch dẫn đường cho tàu hàng qua Hormuz, nhưng lực lượng Mỹ nhiều khả năng chỉ đưa ra hướng dẫn và giám sát từ xa, không trực tiếp hộ tống.
vnexpress.net
Ông Trump khởi động chiến dịch dẫn đường cho tàu hàng qua Hormuz, nhưng lực lượng Mỹ nhiều khả năng chỉ đưa ra hướng dẫn và giám sát từ xa, không trực tiếp hộ tống.
"Chúng tôi sẽ dẫn đường cho tàu thuyền di chuyển an toàn khỏi vùng biển bị phong tỏa, để họ có thể tiếp tục công việc một cách tự do. Đây là tàu từ những nước không liên quan đến diễn biến hiện nay tại Trung Đông", Tổng thống Donald Trump ngày 3/5 thông báo trên mạng xã hội Truth Social, tuyên bố khởi động chiến dịch mang tên "Dự án Tự do".
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) dự kiến triển khai lực lượng quy mô lớn gồm khu trục hạm, khoảng 100 máy bay, phương tiện không người lái và 15.000 quân nhân cho chiến dịch "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ tàu thương mại đang kẹt trong vùng Vịnh di chuyển qua eo biển Hormuz.
Đây được xem là bước đi đáng chú ý nhất của Mỹ trong hai tháng qua nhằm khai thông tuyến hàng hải quan trọng của thế giới, sau khi Iran tuyên bố phong tỏa khu vực nhằm đáp trả cuộc chiến do Mỹ và Israel khởi đầu, khiến hàng nghìn tàu thương mại bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư.
Dù chiến dịch được thông báo có quy mô hùng hậu, cách thức vận hành cụ thể của "Dự án Tự do" vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn. CENTCOM chỉ cho biết lực lượng của họ sẽ "hỗ trợ" tàu thương mại di chuyển qua Hormuz, nhưng không giải thích chi tiết cách phối hợp giữa các bộ phận liên quan.
Tư lệnh CENTCOM Brad Cooper mô tả đây là hoạt động "mang tính phòng vệ" nhưng không đề cập đến cách thức Mỹ bảo vệ các tàu thuyền bị đe dọa khi di chuyển qua eo biển.
Khu trục hạm USS Frank E. Petersen Jr. của Mỹ hoạt động trên biển Arab ngày 2/4, trong khuôn khổ chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh hoàng". Ảnh:
US Navy
Một quan chức giấu tên của Mỹ nói với
CNN rằng "Dự án Tự do" không phải là nhiệm vụ hộ tống kiểu truyền thống. Trong khi đó,
Axios dẫn lời hai quan chức Mỹ tiết lộ tàu chiến và máy bay nước này chỉ hiện diện "trong khu vực lân cận" Hormuz, sẵn sàng can thiệp nếu tàu thương mại bị quân đội Iran tấn công khi di chuyển qua eo biển.
Thay vì cử tàu hộ tống trực tiếp, hải quân Mỹ dự kiến cung cấp thông tin về các tuyến hàng hải an toàn cho tàu thương mại có nhu cầu rời khỏi vùng Vịnh. Những thông tin này chủ yếu làm rõ những khu vực không bị Iran rải thủy lôi, giúp tàu hàng tự lựa chọn lộ trình phù hợp.
Giới chuyên gia nhận định những khu trục hạm lớp Arleigh Burke, lực lượng chủ lực của hải quân Mỹ, đang đảm nhiệm quá nhiều nhiệm vụ tại Trung Đông để có thể đáp ứng yêu cầu hộ tống từng đoàn tàu thương mại di chuyển qua Hormuz.
Tính đến cuối tháng 4, Mỹ có 12 tàu chiến loại này ở Trung Đông, nhưng không phải tất cả đều được triển khai gần eo biển Hormuz. Một số tàu đang tham gia chiến dịch phong tỏa các cảng Iran nhưng hoạt động trên biển Arab, nằm bên ngoài vùng Vịnh.
Từ khi xung đột nổ ra, CENTCOM mới chỉ đề cập hai khu trục hạm từng tiến vào eo biển để tiến hành hoạt động rà phá thủy lôi. Ngoài ra, những tàu này còn phải đảm nhiệm chức năng phòng không trong các nhóm tác chiến tàu sân bay, nên khả năng phân bổ lực lượng cho nhiệm vụ hộ tống tàu hàng tại Hormuz bị hạn chế.
"Trước khi chiến sự nổ ra, eo biển Hormuz từng ghi nhận khoảng 100 lượt di chuyển ra vào mỗi ngày. Rõ ràng việc cử tàu chiến hộ tống số lượng tàu hàng như vậy là bất khả thi", chuyên gia Jonathan Hackett, cựu sĩ quan về tác chiến đặc biệt của thủy quân lục chiến Mỹ (USMC), nhận định.
Trực thăng MH-60S Sea Hawk của Mỹ đưa hàng từ tàu USS Rushmore sang tàu đổ bộ USS Tripoli ngày 22/4 tại Trung Đông. Ảnh:
US Navy
Ngoài thành phần tàu chiến trong "Dự án Tự do", thông cáo của CENTCOM còn đề cập đến 100 máy bay cho chiến dịch. Theo
CNN, con số này tương ứng với số lượng phi cơ Mỹ duy trì tại khu vực, bao gồm cả máy bay trên các tàu sân bay và đóng tại căn cứ trên bộ, do đó CENTCOM nhiều khả năng sẽ không tăng thêm lực lượng không quân cho chiến dịch mới.
Ngoài các máy bay, trực thăng vũ trang Mỹ có thể được triển khai bay song hành cùng các tàu thương mại để đối phó xuồng cao tốc Iran có ý định cản trở, trong khi cường kích A-10 có thể tấn công mục tiêu trên biển hoặc các bệ phóng tên lửa ven bờ.
Những khí tài không người lái trên không và trên biển có thể được triển khai để giám sát, trinh sát hoặc tác chiến khi cần. Những hệ thống này có khả năng di chuyển cùng tàu hàng hoặc hoạt động độc lập gần khu vực eo biển nhằm phát hiện sớm mối đe dọa.
Ngoài phương diện quân sự, CENTCOM cho biết sẽ áp dụng sáng kiến Cơ chế Tự do Hàng hải (MFC), do Bộ Ngoại giao Mỹ khởi xướng vào tháng trước, vào chiến dịch Dự án Tự do. MFC chủ yếu tập trung vào chia sẻ thông tin tình báo và an ninh hàng hải ở khu vực eo biển Hormuz, được mô tả là sáng kiến "kết hợp hành động ngoại giao với điều phối quân sự".
Jennifer Parker, chuyên gia tại Viện Lowy và cựu sĩ quan hải quân Australia, nhận định mục tiêu của chiến dịch lần này không phải là bảo vệ từng con tàu riêng lẻ, mà là thay đổi bối cảnh để các tàu thương mại còn đang kẹt trong vùng Vịnh "cảm thấy an toàn" và rời khỏi nơi này qua eo biển Hormuz.
Vị trí chiến lược của eo biển Hormuz. Đồ họa:
Guardian
Dù vậy, ngay cả khi tuyến đường được đảm bảo an toàn tương đối, các công ty bảo hiểm vẫn có thể không chấp nhận rủi ro đối với những con tàu trị giá hàng triệu USD và tính mạng thủy thủ. Nếu xảy ra đối đầu trực tiếp giữa quân đội Iran với lực lượng hỗ trợ, tình hình có thể leo thang nhanh chóng, buộc Mỹ chuyển từ hướng dẫn, giám sát sang phòng thủ chủ động cho tàu thuyền.
Theo Hackett, "Dự án Tự do" có thể báo hiệu sự thay đổi trong mục tiêu chiến lược của Mỹ sau 60 ngày đối đầu với Iran, chuyển từ "thay đổi chế độ hoặc triệt tiêu năng lực hạt nhân của Iran" sang phương diện kinh tế, tập trung vào mở lại tuyến hàng hải Hormuz.
Giới chức Iran đã lên tiếng phản đối kế hoạch của Mỹ. Ông Ebrahim Azizi, Chủ nhiệm Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của quốc hội Iran, cảnh báo mọi sự can thiệp của Mỹ vào "trật tự hàng hải mới" tại eo biển Hormuz sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn.
Ông nhấn mạnh eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư "không phải nơi cho những tuyên bố mang tính khẩu hiệu", đồng thời lưu ý rằng Tổng thống Mỹ không thể kiểm soát vịnh Ba Tư "chỉ bằng những bài đăng ảo tưởng trên mạng".
Thanh Danh (Theo
CNN, Al Jazeera, Fox)