[CCCĐ] Cao Bằng - Chân trời có mây bay

[Uyển Lam]

Cố bò lên đến ngang con dốc, đành phải thả mọi người ở lại. Xe tải trước đã đổ hàng tại đây, rồi Trưởng đoàn liên hệ với chính quyền để điều người vận chuyển về bản. Ngỡ bản chỉ cách đây không xa, mà khi được phổ biến nội dung: "đi bộ 6km để vào bản, sau đó sẽ đi tiếp xuống bản thứ hai. Chiều tối tập kết tại bên kia", em mới biết là quả này trèo đèo lội suối mệt nghỉ. Nghĩa là chúng em đang đứng ở sườn bên này, chiều nay sẽ đi 10km để qua bên kia rồi gặp lại lái xe. Bây giờ, phải đưa con "chiến mã" đi đại tu, xem nó đau nhức ở chỗ nào.

Lúc này em không để ý nhiều đến xe cộ, vì đang bị những cô gái, chàng trai vùng cao lấy mất phần hồn. Họ đã tập trung ở đây từ bao giờ, có lẽ được thông báo nên ai nấy đều tươi tắn, đứng túm tụm chỉ trỏ khi chúng em lên. Trên đầu, đội chiếc khăn đúng hiệu Tây Bắc. Chà! Giữa màu mây xám đang lởn vởn trên đầu, chiếc khăn của các cô như một chấm đỏ xinh xắn...

 

[Uyển Lam]

Hai bên nhìn nhau chừng 15 phút. Không phải vì e dè mà bên chính quyền đã thông báo cho các anh giai bản, song phải đi loan tin cho nhau rồi đi xe máy xuống chở đồ. Đoàn em sẽ leo lên mấy ngọn núi, để vào bản Hò Lù.

Gió vẫn thổi bên tai. Em bận một chiếc áo lông, quàng khăn, đầu đội chiếc mũ lưỡi trai, chân đi giày mà vẫn co ro vì gió lùa. Vậy mà các cô ở đây, phong phanh mỗi chiếc áo sơ mi cũ. Các anh giai thì xịn sò hơn là có chiếc áo gió. Có bác môi đã tái vì rét, nhưng đôi mắt vô hồn nhìn đoàn người Kinh. Không có biểu cảm gì vui hay buồn. Dường như, các đoàn khác lên đây cũng đã mang lương thực, chăn, màn nên các bác không thấy có gì lạ lẫm. Mấy anh giai bản đi xe máy đến, nhanh nhảu nói gì đó rồi chỉ vào đống hàng, bốc từng bao lên xe rồi leo lên những ngọn núi. Cứ lần lượt từng xe máy leo lên, còn chúng em vác những tấm thân (còn) ngọc ngà để vào sâu trong bản.

 

[Uyển Lam]

Hảo tâm của rất nhiều người, nên mua được gạo, muối bột canh, mì tôm, chăn, dép, dầu ăn, và một phần khuyến học cho các bé. Những chiếc chăn lông loại siêu nhẹ được quấn lại rồi cho vào bao tải. Mì tôm, sữa, bánh kẹo, được cho vào những chiếc túi. Thế nên không có xe máy, các cô, các chị cõng trên lưng rồi leo núi vào bản.

 

[Uyển Lam]

Cặm cụi đi trên con đường với một bên là vách núi, bên còn lại là những mỏm đá. Ngô đã thu hoạch, còn chỏng chơ xác cây:

So với lúc làm cửu vạn của em khi ở nhà, thế này đã hề hấn gì. Cõng trên vai đi suốt chặng đường, với nhịp điều đều đều, có lúc chị còn vượt chúng em, đi trước. Tiếng ai hát líu lo trên kia, chẳng phải "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước", nhưng niềm hân hoan đâu đó trong lời ca. Phải rồi! Không có ai "hò kéo pháo", thì chúng ta phải cất vang lời hát để gọi núi rừng thức dậy. Chị ấy cứ đi, ai đó hát cứ hát. Em đang mải miết nghĩ đến "Lời ru trên nương", đến "ngủ ngoan A-kay ơi, mẹ thương A-kay, mẹ thương làng đói"...

 

[Uyển Lam]

Mẹ của A-kay trỉa bắp trên nương, em mơ cho mẹ hạt lúa lên bông, nhưng ở đây chỉ thấy tiêu điều một màu ảm đạm. Màu của sự nghèo đói. Màu của thiếu thốn lương thực, thiếu cái chữ. Quanh năm chỉ trồng ngô. Nước: không. Điện: không.
Tập đoàn Viettel đã đặt dấu chân lên đây với một đường nước nhỏ, em cũng chẳng buồn hỏi xem bắt nguồn từ đâu. Chỉ thấy khi vào sâu trong bản, thấy nhà nào cũng tối om như một cái hũ. Nước thì anh Trưởng Công an Xã bảo "bà con hứng nước mưa để dùng". Mưa ở đây thì không biết có trạm quan trắc nào đo, xem được bao nhiêu ml nữa. Sỏi đá khô cằn, có sức người đây, mà có thành cơm không?!

 

[Uyển Lam]

Những "người hùng" của bản:

Đường đua công thức 1 không biết có gian nan thế này không?!

 

[Uyển Lam]

Con đường vòng quanh các ngọn núi. Đủ để xe máy có thể vận chuyển đồ từ dưới chợ lên. Hoặc có đoàn nào tiếp tế, thì các nam thanh niên đi xe máy xuống để chở. Có vẻ như đã quen đường, nên các thanh niên đi rất "lụa". Không có ai chùn tay hay lấn cấn khi leo dốc. Cứ phóng như bay. Nhoáng một cái đã được một lượt. Thanh niên này đang quay lại lượt 2. Em nghĩ cũng sắp vào đến bản rồi, cố chút nữa thôi. Khi ấy, mồ hôi đã rịn ra khắp trán. Khăn đã quấn quanh người, cắm cúi đi mà chân đã mỏi lắm...

Những con bò kiếm ăn lưng chừng núi. Chúng ngoạm những cây dại thấp, len qua các kẽ đá để kiếm từng miếng. Cách vài mỏm đá lại thấy một con. Cổ đeo chiếc chuông nhỏ. Thấy chúng em đi qua, một con ngoảnh ra nhìn, rồi lại cúi xuống ngoạm cây dại. Em không thấy bụi cỏ nào để cho chúng ăn mà vẫn cần mẫn, chăm chỉ quá. Bò cũng đáng thương cơ.

 

[Uyển Lam]

Sau 2 tiếng đi vòng qua mấy ngọn núi, chúng em đã đến điểm tập kết hàng để phân phát cho bà con xóm Lũng Quẩy.
"Ơ, thế sao bảo bản Hò Lù mà? Đây không phải à?" - tiếng ai đó thắc mắc.
"- Hò Lù cách đây 6 ngọn núi nữa cơ."
Ôi! Má ơi! Giờ là hơn 11 giờ trưa. Còn leo 6 ngọn núi nữa mới đến Hò Lù. Thôi, đến đây rồi thì đi tiếp thôi chứ tiến thoái lưỡng nan. Gió thổi bên tai nên em đau đầu dữ dội. Sóng điện thoại vào đến khu vực này bắt đầu chập chờn.

Khu vực tập trung hàng hoá - tấm biển đề "Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhà nước" của Sở Tư pháp tỉnh Cao Bằng. Lán khoá cửa. Mấy bao tải chăn được các thanh niên chở dưới kia lên. Mì tôm, muối, gạo được xếp gần đó.

Hớn hở, mong đợi, tò mò:

 

[caisua]

Oánh dấu sáng mai họp giao ban ngồi đọc

 

[Uyển Lam]

Những "mầm non" tương lai:

Ngượng ngùng khi được chia quà. Rét căm căm, có em không có tất đi. Được chia sữa, các em cứ cầm rịt trong tay. Mọi người bảo bóc ra rồi đưa cho các em uống.

 

[Uyển Lam]

Những suất quà được buộc lại trong túi. Anh Trưởng bản bảo các thanh niên đi gọi hết mọi người trong bản ra để nhận phần của mình.

Tiếng là "bản", mà đâu đó có 12 hộ dân. Những ngôi nhà lúp xúp lưng chừng núi. Không có điện, tối om. Mùi phân bò nồng lên.

 

[Uyển Lam]

Một chú bò muốn đi về, nên đi ra đường. Mấy bác gái mắng te tua, xua đuổi chú quay lại kiếm ăn. Bò cứ cúi đầu húc húc muốn đi, người cầm sừng bò vật lộn. Người với bò cứ đánh vật như thế. Sau chú bò đành thua mấy bác gái. Thật không hổ danh con cháu Bà Trưng, Bà Triệu, .

 

[Uyển Lam]

...Rồi từng hộ gia đình nhận phần của mình. Đợi ở đây cũng đã lâu, đến giờ được xách đồ về, quả thật không thể không vui...

 

[Uyển Lam]

Xông xáo mở những bao tải để chọn quần áo, màu chăn...

Lúc này, trời đã quá trưa. Gió thổi lạnh buốt. Em đau đầu dữ dội nên quấn chiếc khăn chặt hơn, rồi đứng một góc để cho bà con tãi mấy bao tải quần áo ra chọn. Khi đi lên đây, không ai mang theo đồ gì để ăn. Leo mấy quả núi cũng đã thấm mệt. Nhìn quanh, chỉ còn xác cây ngô. Luôn tự hỏi "bà con đã làm thế nào sống sót qua từng ấy mùa Xuân???"

 

[Uyển Lam]

Chị Trưởng đoàn nhờ anh Trưởng bản nói mấy lời với bà con, đứng thành một hàng ngang để nhận chút tiền mà đoàn đã quyên góp. Lời phát biểu đại ý "mong bà con ráng cho các cháu đi học, có cái chữ để thoát nghèo. Bà con đoàn kết, thương yêu nhau và cùng nhau xây dựng một cuộc sống ấm no, hạnh phúc"...Em loáng thoáng nghe thấy vậy. Vì lúc đó đang đứng hỏi một thanh niên - bạn có xuống Khu công nghiệp Quang Châu để làm công nhân. Được đâu vài triệu tiền lương rồi bỏ, lại về bản - "bà con ở trong bản lấy nhau à?" Bạn đáp "Ờ, trong bản lấy nhau". Lại thêm một dấu hỏi to đùng cho em: có bị cận huyết hay không?

Nhìn các bé trai, bé gái, thấy cháu nào cũng xinh xắn. Nếu được ăn mặc sạch sẽ, tươm tất, cũng chẳng kém các cô chiêu cậu ấm dưới xuôi là bao.

 

[Uyển Lam]

Bịn rịn chia tay bà con ở đây, mà thực sự còn quá nhiều trăn trở. Muốn đi học ư? Làm thế nào để mưa cũng như nắng các cháu vượt qua mấy ngọn núi để đến trường? Yêu cái chữ như yêu bản?
Quanh năm ăn ngô, chán làm bánh thì nấu cháo. Đàn ông thì uống rượu ngô đến say mèm. Trong nhà mùi phân bò nồng lên cả chỗ ngủ. Vách nứa tạm bợ. Cái ăn còn thiếu thì cái chữ vẫn còn xa vời vợi. Anh Trưởng bản cười, nụ cười gượng gạo khi mọi người động viên anh động viên bà con đi học. Có lẽ, sau nụ cười ấy, anh biết còn quá nhiều gian nan, quá nhiều nỗi niềm mà ở đây mới hiểu...

 

[Uyển Lam]

Lại tiếp tục trèo núi để sang bản bên kia. Xót xa thôi cũng đành gác lại. Nhiệm vụ phía trước chưa xong. Đi nhanh kẻo tối. Đã quá trưa sang chiều, ai cũng mệt. Đến cả việc nói chuyện giờ cũng không thắm thiết.

Đi qua mấy ngôi nhà của bà con, một bạn chạy vào bên trong để ngó nghiêng rồi lại chạy ra, vì tối và mùi hôi thối. Viettel đã đưa một ống dẫn nước lên đây, nhưng trong ống không có nước. Vì ở dưới kia, có một đoạn ống bị bục ra. Một vài bác tranh cãi là đường dây cáp. Em quá mỏi chân, nên chỉ nghe rồi nhìn cây cối. Một vài cây đào lác đác nở hoa. Sống từ trong lòng đất, nảy cây trong kẽ đá, và mùa Xuân vẫn không quên mình có một màu đặc trưng miền Bắc. Trong lòng em ngân lên một nốt nhạc khe khẽ. Sỏi đá khô cằn, mà cây đào còn thiết tha được sống...

Đường lúc này gần như bị cụt. Loanh quanh không biết làm cách nào để sang bên kia. Ngó thấy có một bác trai lớn tuổi, một vài người hỏi đường. Nhưng bác trai có vẻ không hiểu tiếng Kinh, cứ đứng ngây ra. Cả đoàn bảo nhau trèo qua ngọn núi trước mặt xem sao. Cứ người nọ nối người kia trèo qua các mỏm đá. Lúc này, chân đã mỏi, gối đã chùn lắm rồi. Chỉ muốn khuỵu xuống. Vừa trèo vừa thở. Thở phì phò. Ai đó nói trêu "có bị bán sang Trung Quốc chắc cũng chả biết". Em bảo "có đường biên giới mà". Vì lúc ở bên dưới, em nhìn thấy một cột mốc đánh dấu địa phận của Việt Nam với Trung Quốc. Song cột mốc bị khuất trong những bụi cây, không để ý kỹ cũng không ai biết...

 

[Uyển Lam]

Đang mất phương hướng, kiểm người lại thấy thiếu mấy bạn giai xinh gái đẹp. Cả đoàn thay nhau cất giọng yến oanh để gọi. Gọi mãi, không có hồi đáp. Đúng là "tiếng em vang rừng núi, sao không ai trả lời"...

Thì ra, mấy thanh niên đi tụt lại phía sau, nhẩn nha vừa đi vừa quay video để về ghép TikTok. Em mỏi chân quá nên ngồi lại ở một mỏm đá, chờ mấy thanh niên lên rồi đi cùng, sợ qua ngọn núi này, lại lạc nhau lần nữa. "Lạc trôi" là do Sơn Tùng hát, chứ lạc người giữa rừng sâu thế này, hơi quan ngại:

 

[Uyển Lam]

Đến đây đã đổi "hoa tiêu". Mấy bác lớn tuổi xung phong dẫn đường. Thực ra làm gì có đường đâu. "Cố Hương" của Lỗ Tấn chẳng có câu "...người ta đi mãi thì thành đường thôi" đó mà. Ở đây thì đúng như thế. Đường là do bà con đi nhiều nên hình thành một lối nhỏ, men theo các vách núi, đi giữa tán lá cây, hang hốc, mỏm đá rồi cứ thế từ núi nọ sang núi kia. Đường đi học thế này, những ngày mưa, trơn trượt, không biết có em nào đến trường hay không nữa???

 

[Uyển Lam]

Đi một cách mò mẫm và dè chừng. Người sau nhìn bóng lưng người trước rồi đi. Tách thành từng nhóm nhỏ. Đến ngọn núi bên cạnh, gặp một bác trai đã hơi chếnh choáng hơi men, ngồi thù lù ở mỏm đá bên đường. Chị Trưởng đoàn hỏi chuyện, may quá bác lại bập bẹ tiếng Kinh. Hỏi đi đâu, bác bảo đi thăm con gái. Đi thăm con gái hết một ngày đường, đêm nay ngủ lại nhà thông gia, rồi mai về. Bộ quần áo màu huyết dụ nhem nhuốc, tóc tốt ngang tai. Chân đi đôi giày bộ đội cũ mèm. Điệu bộ lếch thếch. Mặc cả "dẫn đường xong phải cho cái gì để ăn". À được, nhà đang có sẵn gạo để mang đi cho bà con đây. Thế là có một bác "hoa tiêu" rành rọt đường sá. Bác bảo leo hết 6 ngọn núi nữa là đến bản Hò Lù. Moá, tưởng chỉ đường nào ngắn hơn, hoá ra vẫn 6 quả núi,