Bài viết của cụ trích dẫn không có tí nào liên quan đến pháp lý. Có lẽ cụ không thường xuyên làm việc ở môi trường pháp lý.
Đây là một ví dụ về bài viết có "chất xám" hoặc có chuyên môn về pháp lý - mặc dù kết luận vẫn chưa đầy đủ vì chưa có cụ thể hợp đồng.
NGHỆ SĨ BỎ VỀ KHI ĐÃ NHẬN CỌC: "QUYỀN TỰ VỆ" HAY "BẪY PHÁP LÝ" DƯỚI GÓC NHÌN LUẬT HỌC?
Sinh Nguyễn
Cố vấn Quản trị Rủi ro & Tái cấu trúc Doanh nghiệp
Sự kiện hàng loạt nghệ sĩ đã nhận 30% tiền từ đơn vị tổ chức (Ngọc Việt) nhưng quyết định hủy diễn vào phút chót đang gây tranh cãi lớn. Dư luận chia đôi: Người bênh vực nghệ sĩ vì cho rằng BTC thiếu chuyên nghiệp, kẻ trách nghệ sĩ "cạn tình" bỏ mặc khán giả.
Tuy nhiên, trong kinh doanh và pháp luật, không có chỗ cho chữ "Tình", chỉ có chữ "Lý". Hãy cùng mổ xẻ hành vi này dưới góc độ Bộ luật Dân sự 2015 để thấy ranh giới mong manh giữa "Quyền tự vệ chính đáng" và "Vi phạm hợp đồng".
1. BẢN CHẤT CỦA 30%: "TIỀN CỌC" HAY "TẠM ỨNG"? (DEPOSIT VS. ADVANCE)
Đây là điểm mấu chốt đầu tiên thường bị nhầm lẫn trong các hợp đồng biểu diễn tại Việt Nam.
• Nếu hợp đồng ghi là "Tiền đặt cọc" (Deposit) (theo Điều 328 BLDS 2015): Đây là biện pháp bảo đảm. Nếu BTC (Bên A) lỗi dẫn đến hủy show, Nghệ sĩ (Bên B không những không phải trả lại, mà về lý thuyết còn có quyền đòi thêm một khoản tương đương (phạt cọc).
• Nếu hợp đồng ghi là "Tiền tạm ứng" (Advance Payment): Đây chỉ là việc thực hiện trước một phần nghĩa vụ thanh toán. Nếu show không diễn ra, về nguyên tắc, tiền này phải hoàn trả, trừ khi Nghệ sĩ chứng minh được họ đã chịu thiệt hại thực tế (Actual Damages) như chi phí tập luyện, trang phục, hay mất cơ hội diễn show khác (Opportunity Cost).
2. QUYỀN "HOÃN THỰC HIỆN NGHĨA VỤ" (RIGHT TO SUSPEND PERFORMANCE)
Nghệ sĩ bỏ về có phạm luật không? Câu trả lời nằm ở Điều 411 Bộ luật Dân sự 2015. Luật quy định bên phải thực hiện nghĩa vụ sau (Nghệ sĩ diễn) có quyền hoãn thực hiện nếu bên phải thực hiện nghĩa vụ trước (BTC trả tiền/đảm bảo kỹ thuật) chưa thực hiện đúng cam kết.
• Tình huống Nghệ sĩ ĐÚNG: Nếu hợp đồng quy định "Thanh toán đủ 100% trước giờ biểu diễn". Đến giờ G tiền chưa về, Nghệ sĩ có quyền hủy diễn. Đây là hành động tự vệ hợp pháp trước rủi ro bị chiếm dụng sức lao động.
• Tình huống Nghệ sĩ SAI: Nếu hợp đồng quy định "Thanh toán 70% còn lại sau khi kết thúc chương trình". Lúc này, nghĩa vụ trả tiền của BTC chưa đến hạn. Nếu Nghệ sĩ thấy BTC có vẻ "nghèo", sợ không trả được tiền mà bỏ về -> Nghệ sĩ chính là người Đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật. Lúc này, Nghệ sĩ sẽ phải bồi thường ngược lại cho BTC.
3. RỦI RO PHÁP LÝ KÉP (DOUBLE JEOPARDY)
Dưới góc nhìn quản trị rủi ro của tôi, cả hai bên đều đang đứng trên miệng vực:
• Về phía BTC: Việc không đảm bảo tài chính và kỹ thuật để show diễn ra là lỗi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ hợp đồng (Material Breach). Họ đối mặt với nguy cơ bị kiện đòi "Phạt vi phạm" và "Bồi thường thiệt hại" từ cả nghệ sĩ lẫn nhà tài trợ.
• Về phía Nghệ sĩ: Hành động bỏ về, dù có thể đúng luật (nếu hợp đồng chặt chẽ), nhưng luôn tiềm ẩn rủi ro tranh tụng. Nếu không lập Vi bằng (Bailiff Record) tại hiện trường để chứng minh BTC vi phạm trước, Nghệ sĩ rất dễ bị "lật kèo" tại tòa án, bị cáo buộc là nguyên nhân trực tiếp khiến show đổ bể.
KẾT LUẬN:
Vụ việc này là hồi chuông cảnh tỉnh cho sự lỏng lẻo trong Quản trị Hợp đồng biểu diễn (Contract Governance).
• Với BTC: Đừng kinh doanh bằng dòng tiền rỗng.
• Với Nghệ sĩ: Đừng chỉ nhìn vào con số 30% cọc. Hãy nhìn vào điều khoản "Thời điểm thanh toán" (Payment Milestone). Đó mới là lá chắn pháp lý duy nhất bảo vệ danh tiếng và túi tiền của các bạn khi ánh đèn sân khấu vụt tắt./.
NGHỆ SĨ BỎ VỀ KHI ĐÃ NHẬN CỌC: "QUYỀN TỰ VỆ" HAY "BẪY PHÁP LÝ" DƯỚI GÓC NHÌN LUẬT HỌC? Sinh Nguyễn Cố vấn Quản trị Rủi ro & Tái cấu trúc Doanh nghiệp Sự kiện hàng loạt nghệ sĩ đã nhận 30% tiền từ...
www.facebook.com