[Funland] Lượm lặt tin tức quân sự đó đây, có gì đăng nấy

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Nhật Bản đang ở trình độ tương đối cao trong mọi lĩnh vực khoa học công nghệ quân sự

Ngành hàng không là một thành phần quan trọng của ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản, và máy bay chiến đấu của nước này đã đạt đến trình độ công nghệ cao. Về máy bay chiến đấu, Nhật Bản bắt đầu cải tiến máy bay chiến đấu F-15 của Mỹ vào năm 2005 và hoàn thành việc cải tiến hệ thống radar trên không vào năm 2009, dần dần thiết lập vị thế dẫn đầu về công nghệ cho Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản. Về vũ khí trên không, Nhật Bản đã cam kết thúc đẩy công nghệ radar chủ động dẫn đường cho tên lửa kể từ những năm 1980, không chỉ làm chủ công nghệ này mà còn đạt được những đột phá mới. Trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, công nghệ vũ trụ của Nhật Bản tiếp tục phát triển, với các phương tiện phóng, vệ tinh và công nghệ quan sát không gian đi đầu về khoa học công nghệ quân sự trên toàn cầu. Hơn nữa, công nghệ radar của Nhật Bản cũng dẫn đầu thế giới. Nhật Bản là nước đầu tiên lắp đặt radar mảng pha trên máy bay chiến đấu F-2, đạt được khả năng truyền dẫn radar được điều khiển bằng cơ học.

Tên lửa chống hạm Type-12

Trong lĩnh vực công nghệ tên lửa, công nghệ chip bán dẫn tiên tiến của Nhật Bản đã cho phép phát triển nhanh chóng công nghệ dẫn đường chính xác, đưa năng lực phát triển tên lửa chiến thuật của nước này lên tầm cao quốc tế. Ví dụ, tên lửa chống hạm Type-90 do Nhật Bản tự phát triển đã thay thế tên lửa chống hạm Harpoon do Mỹ sản xuất. Năm 2015, Nhật Bản bắt đầu triển khai tên lửa chống hạm Type-12 mới. Việc sử dụng các công nghệ mới nổi như trí tuệ nhân tạo đã giúp cải tiến hơn nữa công nghệ dẫn đường chính xác, cho phép nhắm mục tiêu chính xác hơn. Trong lĩnh vực tên lửa, Nhật Bản là quốc gia duy nhất có khả năng sản xuất hệ thống phòng thủ tên lửa Aegis BMD bằng công nghệ được cấp bằng sáng chế của riêng mình. Một số phương tiện phóng cho hệ thống phòng thủ tên lửa Aegis BMD đã ngừng sản xuất tại Mỹ, khiến Nhật Bản trở thành quốc gia duy nhất có khả năng sản xuất các phương tiện này.

........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Thúc đẩy chế tạo vũ khí trang bị trên nhiều khía cạnh

Bộ Quốc phòng Nhật Bản gần đây đã công bố một loạt kế hoạch phát triển vũ khí và trang thiết bị, bao gồm các lĩnh vực như phát triển vũ khí khái niệm mới, đóng tàu chiến chủ lực và mở rộng hệ thống tác chiến không người lái. Các nhà phân tích chỉ ra rằng, những dự án này kết hợp tính liên tục về công nghệ với những đột phá chiến lược, làm dấy lên lo ngại về sự thay đổi trong chiến lược quân sự của Nhật Bản.

Những tiết lộ về khái niệm vũ khí mới

Gần đây, Bộ Quốc phòng Nhật Bản thông báo sẽ tiến hành thử nghiệm bắn thử nguyên mẫu hệ thống pháo điện từ từ tàu thử nghiệm Asuka, tập trung vào việc kiểm tra khả năng tiến công chống hạm và đánh chặn tên lửa siêu thanh. Dự án pháo điện từ của Nhật Bản, được khởi động từ năm 2016, dự kiến sẽ được triển khai trên tàu chiến và các bệ phóng trên đất liền. Năm 2023, Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản và Cục trang bị phòng vệ thuộc Bộ Quốc phòng đã tiến hành thử nghiệm bắn đạn thật đầu tiên trên biển đối với nguyên mẫu pháo điện từ, khẳng định đây là lần đầu tiên trên thế giới thử nghiệm bắn đạn thật đối với một loại vũ khí cùng loại trên biển.

Pháo điện từ của Nhật Bản

Nhật Bản được cho là đã ký kết các thỏa thuận hợp tác với Pháp và Đức trong lĩnh vực công nghệ pháo điện từ, tập trung vào việc giải quyết các nút thắt công nghệ như thu nhỏ vũ khí. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Nhật Bản tiết lộ rằng, Nhật Bản hiện đang tiến hành nghiên cứu về mức tiêu thụ năng lượng của pháo điện từ trên tàu. Theo kế hoạch thử nghiệm, sau khi hệ thống nguyên mẫu pháo điện từ hoàn tất các cuộc bắn thử trên tàu thử nghiệm Asuka, nó sẽ bước vào giai đoạn thử nghiệm phụ tiếp theo. Pháo điện từ chống hạm dự kiến được nghiệm thu vào năm 2027, và phiên bản phòng không sẽ xuất hiện vào năm 2028. Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản có kế hoạch chuẩn hóa hệ thống này trên tất cả 27 tàu khu trục lớp Maya bắt đầu từ năm 2030, trong khi Lực lượng Phòng vệ trên Bộ có kế hoạch mở rộng khả năng phóng đạn giá rẻ này từ các bệ phóng trên bộ được gắn trên xe.

Thúc đẩy các dự án nâng cấp trang bị khác

Trong khi đẩy nhanh việc phát triển các vũ khí khái niệm mới, Nhật Bản cũng đang rất nỗ lực trong việc đóng tàu chiến chủ lực và hệ thống tác chiến không người lái. Kế hoạch đóng tàu Aegis đã được hoàn thiện. Cuối tháng 4, Bộ Quốc phòng Nhật Bản tuyên bố sẽ đầu tư 1,94 nghìn tỷ Yên (khoảng 13,7 tỷ đô la Mỹ) để đóng hai "tàu mang hệ thống Aegis" 10.000 tấn. Hai tàu này dự kiến sẽ được hạ thủy lần lượt vào năm 2027 và 2028, và sẽ neo đậu tại các căn cứ Sasebo và Maizuru. Về mặt công nghệ, các tàu này có lượng giãn nước 14.000 tấn và được trang bị radar mảng pha chủ động AN/SPY-7 do Mỹ sản xuất và hệ thống phóng thẳng đứng MK41 128 ống phóng.

Chúng có khả năng phóng tên lửa phòng không tầm xa Standard-6 và tên lửa đánh chặn tầm trung kiểu tăng cường Standard-3 2A, đồng thời tương thích sử dụng với tên lửa hành trình Tomahawk và tên lửa chống hạm Type 12 của Nhật Bản. Truyền thông nước ngoài chỉ ra rằng, thiết kế của loại tàu này tích hợp khái niệm "tàu kho vũ khí kiểu container" và "tổ hợp Aegis trên bộ", với khối lượng hơn 10.000 tấn, vượt xa khả năng bố trí phương tiện phòng thủ theo nguyên tắc "chuyên về phòng thủ" mà nước này đưa ra.

.........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Việc đóng thế hệ tàu tuần tra mới cũng đã bắt đầu. Bộ Quốc phòng Nhật Bản gần đây đã thông báo rằng, việc đóng bốn tàu tuần tra mới đầu tiên cho Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản (JMSDF) đã bắt đầu đồng thời vào tháng 2 năm nay. Hạm đội này dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào năm 2027 và đạt tổng cộng 12 tàu vào năm 2030. Các tàu này, với lượng giãn nước khoảng 2.000 tấn và tốc độ trên 20 hải lý/giờ, được trang bị pháo hạm 30mm và máy bay không người lái V-BAT. Chúng có thiết kế mô-đun và chủ yếu phục vụ cho mục đích phòng thủ gần bờ và phối hợp hoạt động bảo đảm an ninh với Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Nhật Bản.

Các nhà phân tích tin rằng, chiến lược đóng thế hệ tàu tuần tra mới của Nhật Bản tương tự như chiến lược đóng tàu tác chiến ven bờ của Mỹ. Cái gọi là "tàu mang hệ thống Aegis" về cơ bản là phiên bản mở rộng và cải tiến của các tàu trang bị hệ thống Aegis truyền thống do Mỹ chế tạo, và phương pháp tiếp cận công nghệ tổng thể của chúng vẫn phù hợp với khuôn khổ trang thiết bị kiểu Mỹ. Hai loại tàu này, cùng với các tàu hạng nhẹ lớp Mogami, sẽ hình thành nên thế hệ trang bị mới của JMSDF. Với việc nâng cấp trang thiết bị, lực lượng tác chiến mặt nước của JMSDF sẽ được tái cấu trúc thành một lực lượng tập trung chủ yếu vào tàu khu trục mang trực thăng, tàu được trang bị hệ thống Aegis, tàu tuần tra cỡ nhỏ và vừa, và tàu hạng nhẹ. Sự tham gia của Lực lượng Bảo vệ Bờ biển vào các nhiệm vụ quân sự sẽ tiếp tục gia tăng.

Danh mục trang bị không người lái đang bước vào giai đoạn mở rộng quan trọng. Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản đã tiến hành thử nghiệm hiệu suất trên tàu Ocean Explorer X2 do Pháp sản xuất và tàu ngầm không người lái Slocum G3 do Mỹ sản xuất và sắp bắt đầu tiến hành các thủ tục mua sắm. Hệ thống chống thủy lôi không người lái OZZ-5 do Nhật Bản sản xuất dự kiến sẽ được trang bị trên bốn khinh hạm lớp Mogami để thực hiện các hoạt động rà phá thủy lôi và chống tàu ngầm ở vùng biển sâu. Máy bay không người lái Base Guard của Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản đã hoàn thành các bài kiểm tra tuần tra tự động trong môi trường có tín hiệu định vị vệ tinh hạn chế. Hệ thống "Robot Dog" do Mỹ sản xuất mà Lực lượng Phòng vệ trên Bộ Nhật Bản mua hiện đang trong giai đoạn huấn luyện và thử nghiệm, với phạm vi hoạt động lên đến 10 km. Ngoài ra, Nhật Bản đang đẩy mạnh hợp tác đa phương trong lĩnh vực phát triển vũ khí trang bị, thúc đẩy Ấn Độ và Ả Rập Xê Út tham gia dự án máy bay chiến đấu thế hệ tiếp theo của Chương trình Không chiến Toàn cầu Anh-Nhật-Ý, nối lại các cuộc đàm phán hợp tác tàu ngầm với Indonesia và bắt đầu tham vấn với Úc về việc phối hợp phát triển tàu mặt nước.

Các động thái có liên quan

Phân tích của truyền thông nước ngoài đánh giá rằng, việc Nhật Bản tăng tốc nâng cấp vũ khí và trang thiết bị sẽ gây ra những rủi ro an ninh. Việc chú trọng phát triển các vũ khí tiến công như pháo điện từ và tên lửa hành trình tầm xa về cơ bản là biểu hiện của việc chuyển dịch chiến lược quân sự của Nhật Bản từ phòng thủ sang tiến công. Ngoài ra, việc Nhật Bản phát triển các trang bị quân sự có khả năng tiến công chính xác tầm xa đang làm mờ đi những rào cản truyền thống về sử dụng vũ khí mà nguyên tắc "chuyên về phòng thủ" do nước này đặt ra. Các hoạt động "triển khai ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương" đang diễn ra của Nhật Bản cho thấy một chiến lược triển khai quân sự chủ động hơn. Việc nâng cấp đồng bộ các hệ thống trang thiết bị hải quân, lục quân và không quân cho thấy ý định của Nhật Bản trong việc xây dựng một "hệ thống tác chiến xuyên miền". Từ đội hình trang bị hải quân gồm "tàu Aegis, tàu ngầm không người lái và tàu khu trục mang trực thăng" đến hỏa lực phối hợp của pháo điện từ trên bộ và máy bay không người lái trên không cho thấy, việc phát triển trang bị quân sự của Nhật Bản đã vượt ra khỏi trọng tâm phòng thủ đơn thuần và thể hiện đặc điểm tiến công của "xây dựng lực lượng tác chiến toàn cầu". Những diễn biến này cho thấy Nhật Bản đang phá vỡ một cách có hệ thống những ràng buộc của trật tự an ninh hậu chiến, nên việc mở rộng năng lực quân sự của nước này rất đáng để chúng ta quan tâm.

........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiêp)

Tập trung bắt kịp xu thế hiện nay

Về công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI)

Ban hành hướng dẫn phát triển vũ khí AI đầu tiên

Gần đây, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã công bố "Hướng dẫn Ứng dụng Nghiên cứu và Phát triển Vũ khí Trí tuệ Nhân tạo (AI)" (sau đây gọi tắt là "Hướng dẫn") đầu tiên, lần đầu tiên làm rõ các nguyên tắc và tiêu chuẩn phát triển cho các tổ hợp vũ khí AI như máy bay không người lái. Giới phân tích chỉ ra rằng đây là tài liệu hướng dẫn thứ hai về ứng dụng công nghệ AI trong quân sự do Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản ban hành trong vòng chưa đầy một năm, những nội dung cơ bản của tài liệu này rất đáng được chú ý.

Dần dần thúc đẩy việc vũ khí hóa AI:

Các hướng dẫn do Bộ Quốc phòng Nhật Bản ban hành chủ yếu tập trung vào việc "cung cấp các tiêu chuẩn quản lý rủi ro AI" và hướng đến việc chuẩn hóa quy trình tích hợp công nghệ AI vào phát triển vũ khí. Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Gen Nakatani đã phát biểu tại một cuộc họp báo: "Dựa trên các nội dung liên quan của Hướng dẫn, Nhật Bản có thể khai thác triệt để tiềm năng của công nghệ AI, đồng thời giảm thiểu rủi ro khi ứng dụng vào mục đích quân sự". Hướng dẫn xác định rõ ràng "khu vực cấm tuyệt đối" đối với việc ứng dụng công nghệ AI vào mục đích quân sự, nghiêm cấm việc nghiên cứu và phát triển "hệ thống vũ khí tự động sát thương".

"Hệ thống vũ khí tự động sát thương" là vũ khí có thể tự động xác định mục tiêu và thực hiện các cuộc tiến công mà không cần sự can thiệp của con người. Hơn nữa, Hướng dẫn nhấn mạnh rằng trách nhiệm sử dụng vũ khí AI phải thuộc về người vận hành, và "hành vi từ chối trốn tránh trách nhiệm bằng cách tuyên bố hệ thống hoạt động tự động là bị nghiêm cấm".

Về quy trình R&D cụ thể, Hướng dẫn yêu cầu Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản và các công ty công nghiệp quốc phòng phải tuân theo mô hình ba giai đoạn: "Phê duyệt Phân loại Dự án – Thẩm tra Năng lực - Đánh giá An toàn Công nghệ". Ở giai đoạn đầu, các dự án đề xuất phải được phân loại là "rủi ro cao" (do AI có thể khóa trực tiếp và tiến công mục tiêu) hoặc "rủi ro thấp" (cần sự can thiệp và ra quyết định của con người để thực hiện các đòn tiến công). Ở giai đoạn thứ hai, các dự án "rủi ro cao" sẽ được một ủy ban đánh giá gồm nhân viên chuyên trách của Lực lượng Phòng vệ và các chuyên gia dân sự xem xét để đánh giá mức độ rủi ro của chúng từ góc độ pháp lý và chính sách; các dự án "rủi ro thấp" sẽ được Cơ quan Mua sắm và Tiếp nhận của Bộ Quốc phòng xem xét, tập trung vào tính hợp lý của các yêu cầu và khả năng áp dụng trong thực tế. Các dự án vượt qua giai đoạn đánh giá sẽ bước vào giai đoạn tiếp theo, tại đó Cơ quan Mua sắm và Tiếp nhận của Bộ Quốc phòng sẽ chủ trì việc đánh giá, phối hợp với các chuyên gia từ các đơn vị khác nhau của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản, để đánh giá khả năng kiểm soát, an ninh hệ thống và tính khả thi của thiết kế công nghệ AI nhằm tránh "kế hoạch trống rỗng".

Vào tháng 7 năm 2024, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã công bố tài liệu liên quan tới chính sách đầu tiên về quân sự hóa AI - "Phương châm Cơ bản về Thúc đẩy Ứng dụng Hiệu quả Trí tuệ Nhân tạo". Tài liệu này đã xác định rõ 7 lĩnh vực chính và 8 biện pháp quân sự hóa công nghệ AI. Phân tích của truyền thông nước ngoài cho thấy, nội dung tài liệu này tập trung vào việc phát triển một cách có hệ thống hệ thống công nghiệp của Nhật Bản để quân sự hóa AI, trong khi "Hướng dẫn" mới được công bố lại tập trung vào chuỗi sản xuất, định hướng việc phát triển và triển khai vũ khí AI.

........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Vượt qua những rào cản trong nghiên cứu phát triển trang bị

Trong một thời gian dài, Nhật Bản đã vướng vào những tranh cãi xung quanh vấn đề đạo đức chiến trường và các vấn đề pháp lý liên quan đến việc quân sự hóa công nghệ AI. Ngay cả sau khi "Hướng dẫn" mới được ban hành, việc ứng dụng công nghệ AI vẫn tập trung vào các lĩnh vực "giao chiến phi trực tiếp" như trinh sát, phát hiện và phân tích dữ liệu, với tiến triển hạn chế trong việc phát triển và triển khai các hệ thống chiến đấu tự động. Ví dụ, máy bay không người lái MQ-9 do Nhật Bản giới thiệu đã không còn khả năng phóng đạn, chỉ còn lại chức năng trinh sát quang điện. Máy bay không người lái mới của Lực lượng phòng vệ trên không hiện được chỉ định cho "tuần tra an ninh căn cứ". Các thiết bị tác chiến dưới nước của Lực lượng phòng vệ trên biển, chẳng hạn như phương tiện lặn không người lái OZZ-5, chủ yếu được sử dụng cho mục đích chuyển tiếp thông tin liên lạc và rà phá bom thủy lôi.

Ohương tiện lặn không người lái OZZ-5

Việc ban hành “Hướng dẫn” mới này nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với việc phát triển hệ thống tác chiến không người lái của Nhật Bản. Tên lửa hành trình điều khiển thông minh, máy bay không người lái trinh sát-tiến công, phương tiện mặt đất không người lái và robot chiến đấu đều có khả năng trở thành những lĩnh vực nghiên cứu và phát triển trọng điểm. Nhật Bản cũng có kế hoạch trang bị cho máy bay không người lái MQ-9 và xe tác chiến đổ bộ không người lái hiện đang được triển khai hệ thống điều khiển hỏa lực và đạn tiến công tự động, đồng thời trang bị cho các phương tiện dưới nước như phương tiện lặn không người lái OZZ-5, các thiết bị rải thủy lôi vũ khí chống ngầm công nghệ điều khiển bằng AI. Hơn nữa, Nhật Bản có thể mở rộng công nghệ AI vào tác chiến trên không gian mạng, phát triển "phương tiện tiến công đặc biệt" có khả năng phá hủy cả phần cứng lẫn phần mềm.

Phát triển trang bị quân sự theo cách vòng vo

Truyền thông Nhật Bản cho rằng "Hướng dẫn" mới phản ánh "thái độ có trách nhiệm của Nhật Bản đối với việc quản lý rủi ro đối với vũ khí AI", nhưng dư luận nhìn chung cho rằng bản chất của nó là thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ AI vào nghiên cứu và phát triển vũ khí của Nhật Bản. Mặc dù đặt ra những quy định có vẻ nghiêm ngặt, nhưng nó cũng "bật đèn xanh" cho cái gọi là thúc đẩy phát triển vũ khí AI "hợp pháp và hợp quy định".

Các nhà phân tích chỉ ra rằng, ngoài việc thúc đẩy mạnh mẽ việc quân sự hóa công nghệ AI, Nhật Bản còn đẩy nhanh việc phóng thử tên lửa đất đối hạm mới, phát triển tên lửa siêu thanh và chế tạo "tàu trang bị hệ thống Aegis", nỗ lực sử dụng lĩnh vực trang bị này làm điểm đột phá để dần phá vỡ những hạn chế của nguyên tắc "chuyên về phòng thủ".

Trước đó, Nhật Bản đã sửa đổi hướng dẫn áp dụng "Ba Nguyên tắc Chuyển giao Thiết bị Quốc phòng" và dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu máy bay chiến đấu thế hệ mới do Anh và Ý cùng nghiên cứu phát triển. Cả "Hướng dẫn" và "Chính sách" mới đều đề xuất tăng cường nỗ lực giới thiệu các công nghệ AI dân dụng và của nước ngoài, và Bộ Quốc phòng có thể sử dụng điều này để phá vỡ các hạn chế hợp tác truyền thống. Đáng chú ý là Nhật Bản đã nộp đơn xin gia nhập cơ chế "Trụ cột thứ hai" của liên minh "Aukus" giữa Mỹ, Anh và Úc, với mục đích tăng cường hợp tác với các nước liên quan trong các lĩnh vực công nghệ như AI và tàng hình. Mỹ, Nhật Bản và Úc đã tổ chức cuộc tập trận chung đầu tiên về các tổ hợp chiến đấu không người lái và thúc đẩy việc thể chế hóa các cuộc tập trận như vậy. "Hướng dẫn" mới được ban hành lần này có thể cung cấp sự hỗ trợ chính sách cho Nhật Bản để đẩy nhanh việc phát triển vũ khí kiểu hướng ngoại dưới danh nghĩa hợp tác.

.........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Thành lập lực lượng chuyên trách mới về trí tuệ nhân tạo

Theo báo chí nước ngoài, ngày 17/6/2025, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Gen Nakatani tuyên bố tại một cuộc họp báo rằng, Bộ Quốc phòng đã thành lập một nhóm công tác đặc biệt để nghiên cứu một cách có hệ thống việc ứng dụng máy bay không người lái và công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong chiến tranh tương lai. Đây được coi là một bước tiến quan trọng của Nhật Bản nhằm tăng cường năng lực răn đe thông qua việc sử dụng các công nghệ phi đối xứng.

Bộ Quốc phòng Nhật Bản tuyên bố rằng, trong các cuộc xung đột khu vực gần đây, việc triển khai máy bay không người lái trên quy mô lớn và việc sử dụng rộng rãi các hệ thống AI hỗ trợ đã trở thành những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến tiến trình chiến tranh. Nhật Bản đánh giá rằng, nước này đang tụt hậu so với các cường quốc quân sự lớn về ứng dụng máy bay không người lái và cần khẩn trương thu hẹp khoảng cách công nghệ này thông qua phát triển thể chế. Lực lượng chuyên trách này bao gồm hơn 30 thành viên, gồm Thứ trưởng Quốc phòng và các sĩ quan cấp cao của Lực lượng Phòng vệ. Nhiệm vụ chính của lực lượng bao gồm ba lĩnh vực sau:

Thứ nhất, thúc đẩy chuyển đổi công nghệ tiên tiến trong quân sự. Nhiệm vụ cốt lõi của nhóm công tác là nghiên cứu các ứng dụng cụ thể của máy bay không người lái và công nghệ AI trong hoạt động quân sự, tập trung vào việc phân tích các trường hợp chiến đấu từ các cuộc xung đột cục bộ, tổng kết các bài học kinh nghiệm và xây dựng các hướng dẫn cơ bản để thúc đẩy việc sử dụng rộng rãi máy bay không người lái và các phương tiện khác trong các lĩnh vực như trinh sát tình báo, tiến công chính xác và hỗ trợ hậu cần. Hơn nữa, nghiên cứu sẽ đề cập đến các ứng dụng cụ thể của bầy máy bay không người lái và việc tích hợp sâu rộng của chúng vào các hệ thống tác chiến đa miền.

Thứ hai, mục tiêu là tăng cường khả năng cạnh tranh của ngành công nghiệp quốc phòng. Trong nước, nhóm công tác sẽ nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) của các hãng công nghiệp quốc phòng trong nước về máy bay không người lái và hệ thống AI thông qua hỗ trợ chính sách, tài trợ và tối ưu hóa quy trình phê duyệt xuất khẩu vũ khí, từ đó thúc đẩy việc thực hiện chiến lược công nghiệp quốc phòng mới. Trên trường quốc tế, nhóm công tác sẽ thúc đẩy việc thiết lập cơ chế hợp tác công nghệ giữa Nhật Bản và các nước Đông Nam Á, mở đường cho các hãng công nghiệp quốc phòng trong nước xuất khẩu thiết bị.

Thứ ba, tăng cường phối hợp quân sự giữa Nhật Bản-Mỹ. Nhóm công tác sẽ tập trung nghiên cứu các mô hình hợp tác giữa Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản và quân đội Mỹ trong các lĩnh vực như diễn tập và huấn luyện chung, phát triển thuật toán và chia sẻ dữ liệu. Đáng chú ý, vấn đề chia sẻ kinh phí của chính phủ Nhật Bản cho quân đội Mỹ đồn trú tại Nhật Bản đã trở thành trọng tâm. Trong bối cảnh kinh tế Nhật Bản đang suy thoái, nhóm công tác cũng sẽ hỗ trợ chính phủ cân bằng giữa tăng chi tiêu quân sự với áp lực tài chính.

Theo ba tài liệu bảo đảm an ninh của Nhật Bản được công bố năm 2022, máy bay không người lái và AI được xác định là những công nghệ then chốt để phá vỡ khuôn khổ "chuyên về phòng thủ". Các nhà phân tích chỉ ra rằng, việc thành lập lực lượng chuyên trách này không chỉ hỗ trợ chiến lược "răn đe năng động" của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản - nhằm giảm thiểu nguy cơ thương vong trong các hoạt động ở nước ngoài thông qua việc sử dụng phương tiện không người lái - mà còn đáp ứng nhu cầu chuyển đổi quốc phòng của đất nước nhằm giải quyết vấn đề già hóa dân số.

........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Về lực lượng máy bay không người lái

Kế hoạch triển khai máy bay không người lái phòng thủ quy mô lớn

Theo thông tin từ Kyodo News, chính phủ Nhật Bản có kế hoạch đưa 100 tỷ Yên vào chi phí mua sắm trong yêu cầu ngân sách năm 2026 để triển khai một số lượng lớn máy bay không người lái phòng thủ.

Theo Tổng biên tập tạp chí Quân sự Toàn cầu của Trung Quốc- ông Ngụy Đông Húc, việc mua sắm máy bay không người lái của Nhật Bản không chỉ nhập khẩu trực tiếp các mẫu máy bay đã hoàn thiện mà còn đáp ứng nhu cầu của họ theo nhiều cách khác nhau. Nhật Bản sẽ mua một số lượng lớn máy bay không người lái cỡ nhỏ, cấp chiến thuật. Những máy bay này sẽ được tích hợp vào các hệ thống tác chiến hiện có của Lực lượng Phòng vệ trên Biển, Lực lượng Phòng vệ Trên không và Lực lượng Phòng vệ trên Bộ của Nhật Bản, cung cấp thông tin chỉ thị mục tiêu cho vũ khí và trang thiết bị, chủ yếu thực hiện các nhiệm vụ trinh sát.

Lực lượng Phòng vệ trên Bộ Nhật Bản có thể triển khai thêm máy bay không người lái trinh sát-tiến công, bao gồm cả máy bay không người lái tự sát cỡ nhỏ, để tăng cường năng lực hỏa lực chính xác. Nhật Bản sẽ mua các mẫu máy bay tiên tiến hơn từ thị trường quốc tế, chẳng hạn như máy bay không người lái của Thổ Nhĩ Kỳ. Bên cạnh việc nhập khẩu trực tiếp, Nhật Bản cũng có thể mua công nghệ hoặc trực tiếp mua dây chuyền sản xuất, qua đó nhanh chóng sản xuất số lượng lớn máy bay không người lái và nâng cao năng lực chiến đấu tổng thể của Lực lượng Phòng vệ nước này. Những máy bay không người lái này cũng sẽ trở thành lực lượng tiên phong trên chiến trường khi Nhật Bản gửi quân ra nước ngoài trong tương lai.

Có thông tin cho biết, chính phủ Nhật Bản đã phân bổ 41,5 tỷ Yên trong ngân sách tài chính năm 2025 để mua máy bay không người lái cỡ lớn "Sea Guardian" (MQ-9B) của Mỹ nhằm tăng cường khả năng giám sát hàng hải, và khoảng 3,2 tỷ Yên để mua máy bay không người lái tiến công cỡ nhỏ.

Ngụy Đông Húc cho rằng, việc Nhật Bản mua máy bay không người lái từ Mỹ với lý do "ứng phó với xâm phạm không phận" chỉ là ngụy biện. Bởi lẽ, Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản thường xuYên triển khai máy bay chiến đấu để theo dõi và bắt bám máy bay quân sự của các quốc gia khác trong các hoạt động huấn luyện và tuần tra thông thường, thậm chí còn thực hiện các cuộc diễn tập khiêu khích. Việc định nghĩa hoạt động diễn tập trên không này là "ứng phó xâm phạm không phận" thực chất là tự gán cho các hành động khiêu khích trên không của mình một mác danh là "phòng thủ".

Máy bay không người lái MQ-9B Sea Guardian được thiết kế để trinh sát và theo dõi các mục tiêu trên biển và không. Do đó, tuyên bố của Nhật Bản về việc triển khai MQ-9B để chống lại cái gọi là các mối đe dọa trên không là hoàn toàn vô căn cứ. Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản và Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản hiện đang phát triển các hệ thống tiến công hỏa lực tầm xa, và MQ-9B chủ yếu được thiết kế để hỗ trợ các hoạt động chiến đấu của Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản.

Việc Nhật Bản mua máy bay không người lái từ Mỹ không chỉ nhằm mục đích tăng cường năng lực giám sát và hoạt động như một "gián điệp bay", mà còn bổ sung cho hệ thống tiến công hỏa lực tầm xa của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản và chủ động răn đe lực lượng quân sự của các quốc gia khác. Ông Ngụy Đông Húc cho rằng, máy bay không người lái MQ-9B sẽ thực hiện hai nhiệm vụ chính trong tương lai: đóng vai trò là tổ hợp thu thập thông tin tình báo và tổ hợp dẫn đường chuyển tiếp.

Nhiệm vụ đầu tiên là tác chiến chống tàu ngầm. Máy bay không người lái MQ-9B có khả năng thực hiện các nhiệm vụ tuần tra trên các vùng biển và không phận rộng lớn, sử dụng các cảm biến như radar tìm kiếm để nhận dạng và định vị tàu ngầm bán chìm. Hơn nữa, MQ-9B có thể phối hợp với máy bay tác chiến chống tàu ngầm P-1 của Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản để theo dõi và tiến công các mục tiêu dưới nước trên các khu vực rộng lớn.

Nhiệm vụ thứ hai là tiến hành các hoạt động tác chiến liên hợp với các tàu chiến của Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản. Do thời gian bay dài và tầm bay xa, máy bay không người lái có thể hoạt động như máy bay trinh sát hỏa lực, xác định mục tiêu trên biển và sau đó dẫn đường cho tên lửa chống hạm của Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản thực hiện các cuộc tiến công ngoài tầm nhìn vào các mục tiêu ở xa.

........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Đẩy nhanh triển khai máy bay không người lái tiến công

Theo báo chí Nhật Bản, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã quyết định mua khoảng 310 máy bay không người lái tự sát cỡ nhỏ vào năm 2027 và triển khai chúng cho các đơn vị tác chiến phía Tây Nam của Lực lượng Phòng vệ trên Bộ (GSDF) để tiêu diệt xe cộ, tàu thuyền và các mục tiêu khác của đối phương. Việc Lực lượng Phòng vệ trên Bộ Nhật Bản mua sắm và triển khai máy bay không người lái tiến công quy mô lớn cho thấy sự chuyển dịch trong chiến lược phòng thủ của nước, từ “chuyên về phòng thủ” sang “chủ động tiến công”.

Trang bị cho lực lượng làm nhiệm vụ ở phía Tây Nam

Theo tờ Sankei Shimbun của Nhật Bản, xét đến việc máy bay không người lái được sử dụng rộng rãi trong xung đột Nga-Ukraine và tính hiệu quả tác chiến của chúng, Bộ Quốc phòng Nhật Bản tin rằng cần phải đẩy nhanh việc triển khai máy bay không người lái tiến công và bắt đầu quá trình lựa chọn và mua sắm càng sớm càng tốt. Tờ báo này cũng cho biết, Bộ Quốc phòng đã đưa 3,2 tỷ Yên (khoảng 20,6 triệu USD) vào ngân sách quốc phòng năm 2026 để mua sắm máy bay không người lái tự sát cỡ nhỏ.

Theo Bộ Quốc phòng Nhật Bản, các máy bay không người lái cảm tử cỡ nhỏ được mua sẽ được trang bị bom và có khả năng tiến công bất ngờ vào xe cộ, tàu đổ bộ và các mục tiêu khác của đối phương. Những máy bay không người lái này có thể được một binh sĩ mang theo, phóng bằng một bệ phóng đơn giản và có thể tuần tra khu vực mục tiêu trong thời gian dài. Sau khi được huấn luyện bài bản, chúng có thể nhận dạng mục tiêu một cách thông minh và thực hiện các cuộc tiến công chính xác dựa trên mệnh lệnh. Bộ Quốc phòng Nhật Bản được cho là đã chọn loại Harop của Israel, Switchblade của Mỹ, Owl của Úc và Q-SLAM-40 của Tây Ban Nha làm các ứng cử viên và đã bắt đầu quá trình thử nghiệm đánh giá năng lực của chúng.

Bài báo còn cho biết, Bộ Quốc phòng Nhật Bản có kế hoạch triển khai máy bay không người lái cảm tử cỡ nhỏ mới mua cho các đơn vị phía Tây Nam của Lực lượng Phòng vệ trên Bộ (GSDF) được giao nhiệm vụ đánh chiếm đảo và phòng thủ. Được biết, một đơn vị trực thuộc Lữ đoàn Đổ bộ Triển khai Nhanh đóng tại Căn cứ Không quân Sasebo ở tỉnh Nagasaki có thể là đơn vị đầu tiên nhận được loại máy bay không người lái. Trong tương lai, trong các tình huống chiếm đảo, lực lượng đổ bộ có thể vận hành máy bay không người lái cảm tử cỡ nhỏ như một phương tiện bổ sung cho hệ thống tên lửa bờ đối hạm hoặc phương tiện chống đổ bộ, cho phép tiến công chính xác vào các mục tiêu then chốt.

Đẩy nhanh kế hoạch tác chiến không người lái

Trong những năm gần đây, Nhật Bản rất coi trọng việc sử dụng vũ khí trang bị không người lái, coi việc phát triển năng lực tác chiến không người lái là một ưu tiên phát triển quốc phòng then chốt trong 10 năm tới. Ba văn kiện chính sách an ninh được Bộ Quốc phòng Nhật Bản phê duyệt vào tháng 12 năm 2022 đã nêu rõ rằng, trong 5 năm (tính từ năm 2023), khoảng 1 nghìn tỷ Yên sẽ được đầu tư vào phát triển lực lượng máy bay không người lái. Trong ngân sách quốc phòng năm 2026, ngoài việc phân bổ ngân sách cho việc mua sắm máy bay không người lái tự sát cỡ nhỏ, Bộ Quốc phòng còn phân bổ 41,5 tỷ Yên cho việc mua sắm máy bay không người lái cỡ lớn sử dụng cho các nhiệm vụ giám sát hàng hải và 4 tỷ Yên cho việc mua sắm máy bay không người lái trên tàu.

Hiện tại, Lực lượng Phòng vệ Trên bộ, Trên biển và Trên không của Nhật Bản đều đang đẩy nhanh việc triển khai máy bay không người lái. Vào tháng 11 năm 2024, Lực lượng Phòng vệ Trên biển Nhật Bản (JMSDF) tuyên bố sẽ mua 23 máy bay không người lái Sea Guardian do Mỹ sản xuất để tăng cường khả năng trinh sát, giám sát và thu thập thông tin tình báo trên biển. Năm 2023, JMSDF đã thành lập một đơn vị trinh sát không người lái Global Hawk với 130 nhân sự, chịu trách nhiệm hỗ trợ và vận hành các máy bay không người lái cỡ lớn. JMSDF có kế hoạch tăng dần số lượng máy bay không người lái tiến công. Sau khi kế hoạch mua sắm các máy bay không người lái tự sát cỡ nhỏ được đưa vào sử dụng, JMSDF cũng sẽ xem xét tới việc triển khai các máy bay không người lái cỡ lớn hơn.

Các nhà phân tích tin rằng, Nhật Bản đang đẩy nhanh việc triển khai máy bay không người lái tiến công vì một số lý do: Thứ nhất, mục tiêu là tăng cường khả năng răn đe chiến đấu. Trong những năm gần đây, vai trò của máy bay không người lái tự sát và máy bay không người lái trinh sát-tiến công ngày càng nổi bật trong các cuộc xung đột cục bộ. Đặc biệt với sự tiến bộ của công nghệ bầy đàn và trí tuệ nhân tạo, máy bay không người lái đã trở thành một vũ khí quan trọng ảnh hưởng đến bản chất của chiến tranh. Trong bối cảnh này, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã từ bỏ kế hoạch ban đầu là mua một phần và tự phát triển máy bay không người lái, thay vào đó sẽ theo đuổi việc triển khai nhanh chóng nhằm tăng cường khả năng răn đe. Thứ hai, mục tiêu là giảm nhu cầu nhân lực. Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản từ lâu đã gặp khó khăn trong việc tuyển dụng nguồn nhân lực. Máy bay không người lái có thể thực hiện các nhiệm vụ như trinh sát, định vị và dẫn đường pháo binh, giúp giảm đáng kể nhu cầu nhân lực và giảm thương vong. Thứ ba, mục tiêu là giảm chi phí. Nhật Bản cho rằng, trong khi các loại vũ khí truyền thống như máy bay chiến đấu và máy bay trinh sát thường có giá thành đắt đỏ và đòi hỏi chi phí bảo trì cao, thì máy bay không người lái lại rẻ tiền và có thể tiến công các mục tiêu có giá trị cao như xe tăng và tàu địch với chi phí tương đối thấp, mang lại tỷ lệ hiệu quả/chi phí cao.

Từ việc Bộ Quốc phòng Nhật Bản mua và triển khai máy bay không người lái tiến công quy mô lớn, có thể thấy Nhật Bản đang đẩy mạnh triển khai vũ khí tiến công, và Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đang dần chuyển đổi từ mô hình phòng thủ đơn thuần sang chủ động tiến công.