[Funland] Lượm lặt tin tức quân sự đó đây, có gì đăng nấy

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

4. Hợp tác quân sự - tình báo và chiều sâu chiến lược song phương

Trong giai đoạn trước năm 1979, hợp tác quân sự - tình báo giữa Iran thời Shah và Israel là một trong những trụ cột quan trọng nhất của quan hệ song phương, phản ánh mức độ hội tụ lợi ích chiến lược sâu sắc giữa hai chủ thể “ngoại vi” trong cấu trúc an ninh Trung Đông. Mặc dù được duy trì chủ yếu dưới hình thức bí mật, hợp tác này mang tính thực chất, lâu dài và có giá trị trực tiếp đối với năng lực bảo đảm an ninh của cả hai bên.

Trên phương diện tình báo chiến lược, Iran giữ vị trí đặc biệt quan trọng đối với Israel nhờ lợi thế địa lý nằm ở rìa phía Đông của Trung Đông Arab, tiếp giáp khu vực Vùng Vịnh và gần Liên Xô cũ. Việc thiết lập các kênh phối hợp tình báo với Tehran giúp Israel mở rộng đáng kể chiều sâu cảnh báo sớm, vượt ra ngoài không gian địa - chiến lược hạn hẹp của mình. Thông qua Iran, Israel có thể tiếp cận và phân tích thông tin về các động thái quân sự, chính trị và ý thức hệ của các quốc gia Arab đối địch cũng như các lực lượng thân Liên Xô trong khu vực.

Tổng thống Chaim Weizmann (bên trái) tiếp đón các thành viên của đoàn ngoại giao, trong đó có các đại biểu từ Iran, nhân Ngày Độc lập, 23 tháng 4 năm 1950

Ngược lại, đối với Iran thời Shah, hợp tác tình báo với Israel mang ý nghĩa tăng cường năng lực bảo vệ chế độ và ổn định nội bộ. Israel hỗ trợ Iran trong đào tạo cán bộ tình báo, phản gián và an ninh nội địa, góp phần nâng cao khả năng phát hiện, vô hiệu hóa các phong trào đối lập và các hoạt động can thiệp từ bên ngoài. Điều này cho thấy hợp tác tình báo song phương không chỉ hướng ra bên ngoài, mà còn phục vụ trực tiếp cho mục tiêu bảo đảm an ninh chính trị trong nước của Iran.

Về phương diện quân sự, hợp tác Iran - Israel tập trung vào các lĩnh vực có tính quyết định đối với nghệ thuật tác chiến hiện đại, như tình báo quân sự, tác chiến đặc biệt, huấn luyện chỉ huy - tham mưu và ứng dụng công nghệ quân sự. Israel chia sẻ kinh nghiệm tác chiến trong điều kiện tương quan lực lượng bất lợi, đặc biệt là các phương thức tổ chức lực lượng cơ động cao, chỉ huy linh hoạt và tác chiến dựa trên thông tin tình báo chính xác. Những kinh nghiệm này phù hợp với nhu cầu hiện đại hóa quân đội của Iran trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực khu vực gia tăng.

Một khía cạnh quan trọng khác của hợp tác quân sự song phương là bảo đảm chiều sâu chiến lược gián tiếp. Đối với Israel, Iran đóng vai trò như một hậu phương chiến lược xa, giúp giảm bớt áp lực bị bao vây trực tiếp từ các quốc gia Arab lân cận. Việc có một đối tác thân thiện ở “vành đai xa” cho phép Israel phân tán rủi ro chiến lược, đa dạng hóa hướng tiếp cận và nâng cao khả năng duy trì thế cân bằng trước các liên minh Arab tiềm tàng.

Chiều sâu chiến lược song phương còn thể hiện ở lĩnh vực hậu cần - năng lượng, yếu tố có ý nghĩa sống còn đối với năng lực duy trì chiến tranh và răn đe lâu dài. Iran trở thành nguồn cung dầu mỏ ổn định cho Israel trong bối cảnh Israel bị nhiều quốc gia Arab cấm vận. Điều này không chỉ bảo đảm an ninh năng lượng, mà còn góp phần duy trì nhịp độ hoạt động của nền kinh tế và công nghiệp quốc phòng Israel, qua đó nâng cao sức bền chiến lược trong các kịch bản xung đột kéo dài.

Từ góc độ nghệ thuật quân sự, hợp tác Iran – Israel là minh chứng cho cách tiếp cận mở rộng chiến trường theo chiều sâu, không giới hạn trong không gian địa lý trực tiếp tiếp giáp. Thay vì chỉ tập trung vào tuyến đối đầu trực diện với các nước Arab, Israel sử dụng hợp tác ngoại vi để tạo ra các “lớp an ninh” bổ trợ, trong đó tình báo và liên kết chiến lược đóng vai trò then chốt. Đây là hình thái tác chiến chiến lược gián tiếp, giúp tối ưu hóa nguồn lực hạn chế và nâng cao hiệu quả răn đe.

Tuy nhiên, chiều sâu chiến lược song phương này mang tính phụ thuộc bối cảnh chính trị. Việc hợp tác chủ yếu dựa trên lợi ích của chế độ Shah và sự bảo trợ của phương Tây khiến nó thiếu tính bền vững khi cấu trúc quyền lực nội bộ Iran thay đổi. Sự sụp đổ của chế độ Shah năm 1979 không chỉ chấm dứt hợp tác quân sự - tình báo song phương, mà còn biến chính những không gian và công cụ từng tạo chiều sâu chiến lược thành địa bàn đối đầu mới giữa Iran và Israel trong các thập niên sau.

Tóm lại, hợp tác quân sự - tình báo giữa Iran thời Shah và Israel đã tạo ra một chiều sâu chiến lược song phương hiếm có trong môi trường an ninh Trung Đông đầy biến động. Quan hệ này không chỉ nâng cao năng lực tác chiến và cảnh báo sớm của mỗi bên, mà còn minh họa rõ nét vai trò của liên kết chiến lược ngoại vi trong bảo đảm an ninh quốc gia của các quốc gia có vị thế địa - chiến lược đặc thù.

........

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

5. Bản chất chiến lược của giai đoạn “bạn”

Quan hệ Iran - Israel trong giai đoạn từ sau năm 1948 đến trước Cách mạng Hồi giáo năm 1979 không phải là một mối quan hệ đồng minh theo nghĩa truyền thống, mà là một liên kết chiến lược thực dụng, hình thành trên cơ sở hội tụ lợi ích an ninh trong một môi trường khu vực đầy đối kháng. Việc nhận diện đúng bản chất chiến lược của giai đoạn “bạn” là điều kiện quan trọng để lý giải cả sự gắn kết tương đối bền chặt trong nhiều thập niên lẫn sự đứt gãy nhanh chóng sau năm 1979.

Về phương diện mục tiêu chiến lược, cả Iran thời Shah và Israel đều đối mặt với các mối đe dọa mang tính cấu trúc từ chủ nghĩa dân tộc Arab, các chế độ cách mạng chống phương Tây và nguy cơ lan tỏa ảnh hưởng của Liên Xô tại Trung Đông. Trong bối cảnh đó, hai bên cùng chia sẻ nhu cầu cân bằng mối đe dọa, bảo vệ chế độ chính trị hiện hữu và duy trì vai trò chiến lược của mình trong khu vực. Quan hệ song phương vì vậy mang bản chất liên kết đối phó, nhằm giảm thiểu rủi ro chiến lược chung hơn là theo đuổi các giá trị hay mục tiêu lâu dài mang tính ý thức hệ.

Quốc vương Shah Mohammad Reza trong chuyến thăm Nhà Trắng cùng với Quốc vương Hussein của Jordan và Tổng thống Jimmy Carter của Mỹ, ngày 31 tháng 12 năm 1977

Xét từ góc độ logic an ninh, giai đoạn “bạn” được đặc trưng bởi sự ưu tiên lợi ích sinh tồn. Đối với Israel, việc hợp tác với Iran giúp phá vỡ thế cô lập chiến lược, mở rộng chiều sâu an ninh và nâng cao năng lực cảnh báo sớm. Đối với Iran thời Shah, Israel là một đối tác cung cấp kinh nghiệm, công nghệ và hỗ trợ an ninh hữu hiệu, góp phần củng cố quyền lực của chế độ và nâng cao năng lực kiểm soát môi trường an ninh đối nội, đối ngoại. Sự tương hỗ này tạo ra một cấu trúc lợi ích chồng lấn, đủ mạnh để duy trì hợp tác trong nhiều thập niên.

Về phương diện quân sự - nghệ thuật tác chiến, quan hệ Iran - Israel trong giai đoạn “bạn” mang tính bổ trợ chiến lược. Israel, với kinh nghiệm tác chiến trong điều kiện bị bao vây và tương quan lực lượng bất lợi, cung cấp cho Iran các mô hình tổ chức lực lượng, chỉ huy linh hoạt và phương thức tác chiến dựa vào tình báo. Ngược lại, Iran cung cấp cho Israel không gian địa - chiến lược, hậu phương năng lượng và các điểm tựa tình báo ở “vành đai xa”. Đây là một dạng tác chiến chiến lược gián tiếp, trong đó mỗi bên tận dụng lợi thế riêng để bù đắp hạn chế cấu trúc của bên kia.

Một đặc điểm quan trọng của giai đoạn “bạn” là tính bí mật và không chính thức của quan hệ song phương. Sự bí mật này không chỉ nhằm tránh phản ứng tiêu cực từ thế giới Arab, mà còn phản ánh nhận thức chung rằng, quan hệ Iran - Israel thiếu nền tảng xã hội - chính trị rộng rãi, đặc biệt trong nội bộ Iran. Do đó, hợp tác chủ yếu được triển khai thông qua các kênh quân sự - tình báo, với mức độ thể chế hóa hạn chế. Điều này giúp quan hệ linh hoạt và hiệu quả trong ngắn hạn, nhưng cũng khiến nó dễ bị tổn thương trước những biến động chính trị mang tính cách mạng.


.......

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Về chiều sâu chiến lược, giai đoạn “bạn” cho phép cả hai bên mở rộng không gian an ninh vượt ra ngoài phạm vi địa lý trực tiếp. Israel đạt được một dạng chiều sâu chiến lược gián tiếp, trong khi Iran củng cố vị thế như một trụ cột ổn định của trật tự khu vực thân phương Tây. Tuy nhiên, chiều sâu này phụ thuộc lớn vào sự tồn tại của chế độ Shah và cấu trúc quyền lực quốc tế thời Chiến tranh Lạnh, khiến nó thiếu tính bền vững dài hạn.

Giới hạn chiến lược của giai đoạn “bạn” nằm ở chỗ quan hệ song phương không được xây dựng trên sự đồng thuận ý thức hệ hay cam kết chính trị công khai, mà dựa trên lợi ích thực dụng có điều kiện. Khi bối cảnh an ninh và cấu trúc quyền lực thay đổi, đặc biệt là sự sụp đổ của chế độ Shah năm 1979, toàn bộ nền tảng chiến lược của quan hệ này nhanh chóng tan rã. Điều này cho thấy, giai đoạn “bạn” không phải là một liên minh bền vững, mà là một liên kết chiến lược mang tính thời đoạn.

Tóm lại, bản chất chiến lược của giai đoạn “bạn” trong quan hệ Iran - Israel là sự hội tụ lợi ích an ninh trong một môi trường khu vực đối kháng, được duy trì bằng hợp tác quân sự - tình báo bí mật và logic thực dụng. Giai đoạn này vừa là tiền đề cho những thành tựu chiến lược ngắn và trung hạn, vừa chứa đựng sẵn những mầm mống đổ vỡ, dẫn tới sự chuyển hóa sâu sắc từ quan hệ “bạn” sang đối đầu chiến lược toàn diện sau năm 1979.

Iran và Israel từng có 'Dự án Hoa' để chế tạo tên lửa

Những phân tích trên cho thấy, quan hệ Iran - Israel giai đoạn 1948 - 1979 về bản chất là một liên kết chiến lược thực dụng, được xây dựng trên sự hội tụ lợi ích an ninh trong bối cảnh Trung Đông bị chi phối bởi xung đột Arab - Israel và cạnh tranh quyền lực thời Chiến tranh Lạnh. Sự hợp tác quân sự - tình báo và việc hình thành chiều sâu chiến lược song phương đã giúp cả hai bên vượt qua những hạn chế cấu trúc, đồng thời đạt được những lợi ích an ninh quan trọng trong ngắn và trung hạn.

Tuy nhiên, chính những đặc điểm làm nên hiệu quả của giai đoạn “bạn” cũng đồng thời bộc lộ giới hạn nội tại của quan hệ song phương. Việc thiếu nền tảng ý thức hệ và sự ủng hộ xã hội rộng rãi, cùng với mức độ thể chế hóa thấp và sự phụ thuộc lớn vào cá nhân lãnh đạo, khiến quan hệ Iran - Israel dễ bị tổn thương trước những biến động chính trị mang tính đột biến. Giai đoạn “bạn” vì vậy mang tính thời đoạn, gắn chặt với sự tồn tại của chế độ Shah và cấu trúc an ninh khu vực do phương Tây bảo trợ.

Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979 đã tạo ra một điểm đứt gãy chiến lược trong quan hệ Iran - Israel. Không chỉ chấm dứt toàn bộ hợp tác quân sự - tình báo song phương, cuộc cách mạng còn đảo ngược căn bản logic an ninh của Iran, thay thế tư duy thực dụng thân phương Tây bằng một hệ tư tưởng cách mạng - tôn giáo mang tính đối kháng trực diện với Israel. Israel từ vị thế đối tác ngoại vi nhanh chóng bị tái định vị thành đối tượng thù địch mang tính ý thức hệ, trở thành trọng tâm trong quan hệ ngoại giao và chiến lược an ninh mới của Cộng hòa Hồi giáo Iran.

Sự chuyển hóa này không đơn thuần là sự thay đổi chính sách đối ngoại, mà là sự tái cấu trúc toàn diện tư duy chiến lược và nghệ thuật tác chiến của Iran. Trong khi giai đoạn trước năm 1979, Iran tìm kiếm an ninh thông qua liên kết chiến lược và cân bằng quyền lực, thì sau Cách mạng Hồi giáo, Tehran chuyển sang logic đối đầu cách mạng, sử dụng các công cụ phi đối xứng, ủy nhiệm và chiến tranh dưới ngưỡng để thách thức Israel và trật tự khu vực hiện hữu.

Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979 như một bước ngoặt chiến lược mang tính bản lề, làm thay đổi căn bản bản chất quan hệ Iran - Israel: từ một liên kết thực dụng kín đáo sang một hình thái đối đầu chiến lược kéo dài, đa tầng nấc và ngày càng phức tạp. Việc nhận diện rõ cơ chế chuyển hóa này là chìa khóa để hiểu đầy đủ logic xung đột Iran - Israel trong các thập niên tiếp theo.

....

 

[gsm615]

Nga tuyên bố một tên lửa do Mỹ sản xuất đã bắn trúng tu viện Kyiv
Nga tuyên bố không tấn công tu viện Kyiv Pechersk Lavra đêm qua, mà cho rằng một tên lửa phòng không Patriot do Mỹ sản xuất đã gây hư hại cho địa điểm này.

Ở đây
- Nga ứng xử hấp tấp. Cãi bừa.
Bằng chứng đâu? Nhân chứng đâu?
biểu đồ đường đạn đâu?
Phát biểu sớm quá, gây phản cảm.
- Trong khi đó thì Ukraine thu thập bằng chứng.
Đó là Geran-2, seria ALB, sản xuất tại Alabuga