[Funland] Lượm lặt tin tức quân sự đó đây, có gì đăng nấy

[đội mũ_ lái xe]

Thủ tướng Bỉ kêu gọi EU bình thường hóa quan hệ với Nga

Thủ tướng Bỉ Bart De Wever cho rằng châu Âu phải đàm phán với Nga để chấm dứt chiến tranh với Ukraine và khôi phục nguồn năng lượng giá rẻ.

Trong một cuộc phỏng vấn với tờ báo địa phương L'Echo của Bỉ, ông Wever nói: "Trong các cuộc nói chuyện riêng, các nhà lãnh đạo châu Âu đồng ý với tôi, nhưng không ai dám nói thẳng ra. Chúng ta phải chấm dứt cuộc xung đột vì lợi ích của châu Âu, mà không được ngây thơ với Putin."

Ông nói thêm: "Đồng thời, chúng ta phải bình thường hóa quan hệ với Nga và giành lại quyền tiếp cận nguồn năng lượng giá rẻ. Đó là lẽ thường tình."

Liên minh châu Âu vẫn chia rẽ về vấn đề này. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Ý Giorgia Meloni và Thủ tướng Hungary Viktor Orbán đã kêu gọi đàm phán trực tiếp với Moscow, trong khi Ba Lan và ba quốc gia Baltic kiên quyết phản đối ý tưởng này.

Điện Kremlin bác bỏ các báo cáo cho rằng tiến trình hòa bình Ukraine đang 'tan rã'

Điện Kremlin đã bác bỏ một báo cáo của Financial Times cho rằng các cuộc đàm phán hòa bình với Ukraine đang "tan vỡ" vì Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chuyển sự chú ý sang Iran và đang mất dần hứng thú với Ukraine.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết: "Những lời nhắc đến Ukraine thường xuyên của Tổng thống Trump trong các tuyên bố gần đây cho thấy điều ngược lại."

"Dựa trên những tuyên bố của ông ấy, Tổng thống Trump hoàn toàn không hề mất hứng thú. Hơn nữa, ông ấy đang mạnh mẽ thúc giục (Tổng thống Ukraine Volodymyr) Zelensky đạt được thỏa thuận."

Ông Peskov nói thêm rằng Nga vẫn quan tâm đến việc tiếp tục các cuộc thảo luận để chấm dứt chiến tranh, nhưng địa điểm và thời gian cho vòng đàm phán tiếp theo vẫn chưa rõ ràng.

Trong một cuộc phỏng vấn với Politico hồi đầu tháng này, ông Trump đã bày tỏ sự thất vọng với ông Zelensky, nói rằng tổng thống Ukraine "phải hành động quyết liệt hơn và phải đạt được thỏa thuận."

Ông Trump cũng bác bỏ lời đề nghị của ông Zelensky về việc giúp Mỹ bắn hạ máy bay không người lái trên các quốc gia vùng Vịnh, nói với chương trình Meet the Press của đài NBC rằng "người cuối cùng chúng ta cần giúp đỡ là ông Zelensky".

 

[Cuốc bộ khỏe re]

Hai mươi câu hỏi (và câu trả lời của chuyên gia) về cuộc chiến tranh Iran

Quân đội Mỹ và Israel tiếp tục tấn công Iran tuần thứ ba liên tiếp. Lực lượng Iran và các lực lượng ủy nhiệm đang đáp trả khắp Trung Đông. Thị trường tài chính và năng lượng toàn cầu đang đầy biến động. Và nhiều câu hỏi được đặt ra về hướng đi tương lai của cuộc xung đột này và những hậu quả rộng lớn hơn của nó.

Dưới đây, các chuyên gia của Hội đồng Đại Tây Dương sẽ làm sáng tỏ những câu hỏi cấp bách nhất về các sự kiện đang diễn ra nhanh chóng này bằng cách đưa ra những câu trả lời rõ ràng.

1. Liệu Mỹ có đạt được các mục tiêu của mình trong cuộc chiến này không?

Các mục tiêu đã được Washington tuyên bố bao gồm làm suy yếu chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo, hải quân, máy bay không người lái của Iran và kiểm soát các lực lượng khủng bố ủy nhiệm của nước này. Hoa Kỳ đang tiến gần đến việc đạt được những mục tiêu này. Tất cả các khả năng này đều bị suy yếu nghiêm trọng, ví dụ như hơn 50 tàu hải quân Iran đang nằm dưới đáy biển. Việc truy quét các khả năng sản xuất tên lửa và máy bay không người lái còn lại có thể sẽ mất thêm vài tuần nữa, và khi đó Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể tuyên bố chiến thắng.

Người dân Iran biểu tình chống Mỹ và Israel

Một chính phủ tốt hơn ở Iran, hợp tác hơn với quốc tế và tôn trọng nhân quyền của người dân cũng là điều đáng mong muốn, nhưng kết quả đó phần lớn phụ thuộc vào người dân Iran.

Bất kể ai lên nắm quyền tiếp theo, Iran sẽ yếu hơn rất nhiều trong những năm tới và ít có khả năng đe dọa Hoa Kỳ hơn.

2. Liệu Israel có đạt được mục tiêu của mình trong cuộc xung đột này không ?

Israel gần như chắc chắn đã đặt mục tiêu chiến lược là sự sụp đổ của chế độ Iran. Đó là sự mở rộng các mục tiêu ban đầu sau cuộc chiến 12 ngày vào tháng 6 năm 2025. Trong cuộc xung đột đó, các cuộc tấn công của Israel và Mỹ đã làm chậm đáng kể chương trình hạt nhân của Iran. Nhưng một số cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Iran cũng đã xuyên thủng hệ thống phòng thủ tên lửa của Israel và Mỹ. Với kho dự trữ tên lửa đánh chặn hạn chế, và tham vọng của Iran trong việc tăng cường sản xuất tên lửa đạn đạo có thể vươn tới Israel từ khoảng hai nghìn lên mười nghìn quả – có nghĩa là chúng có thể áp đảo hệ thống phòng thủ của Israel và gây ra mối đe dọa chiến lược – Israel đã chuẩn bị tấn công vào mối đe dọa này vào cuối năm 2026.

Nhưng điều đó đã thay đổi sau các cuộc biểu tình quần chúng chống lại chế độ vào tháng Giêng, khi dường như sự yếu kém nội bộ của Cộng hòa Hồi giáo tương xứng với thiệt hại đối với chương trình hạt nhân và sự suy yếu vị thế khu vực cũng như mạng lưới ủy nhiệm của nước này trong hai năm qua. Vì vậy, ngoài việc làm suy yếu mối đe dọa tên lửa bằng cách tấn công các bệ phóng, kho chứa và cơ sở sản xuất, mục tiêu của Israel kể từ khi bắt đầu cuộc chiến còn bao gồm cả giới lãnh đạo chế độ (bắt đầu với lãnh đạo tối cao và những người khác trong những phút đầu tiên của cuộc xung đột), các cơ quan an ninh nhà nước tham gia đàn áp các cuộc biểu tình (Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, dân quân Basij và cảnh sát), và các bể chứa dầu ở Tehran được mô tả là thiết yếu đối với cỗ máy chiến tranh của chế độ.

Có thể hiểu được lý do người Israel muốn lật đổ chế độ này. Trong nhiều thập kỷ, họ đã sống chung với một thế lực khu vực lớn công khai và có tư tưởng quyết tâm tiêu diệt Israel, tìm kiếm vũ khí chiến lược để phục vụ mục tiêu đó, đồng thời trang bị vũ khí và tài trợ cho các nhóm khủng bố ủy nhiệm đã gây ra không ít thương vong cho người Israel. Hàng chục nghìn tên lửa đã được phóng vào các mục tiêu dân sự của Israel trong hai mươi năm qua bởi Iran và các lực lượng ủy nhiệm của nước này. Việc nhìn thấy cơ hội để thay đổi thực tế này, điều mà phần lớn thế giới đã coi là hiển nhiên, thu hút sự ủng hộ rộng rãi ở Israel. Cho đến nay, với một vài cuộc tấn công tên lửa gây chết người từ Iran nhưng hệ thống phòng thủ của Israel vẫn vững vàng, chiến dịch này dường như đối với hầu hết người Israel là cần thiết và được tiến hành với cái giá có thể chấp nhận được.

Điều chưa rõ ràng là mục tiêu thay đổi chế độ của Israel có phù hợp với mục tiêu của Hoa Kỳ hay không, hoặc nếu có, thì điều đó sẽ duy trì được bao lâu. Ông Trump và chính quyền của ông đã đưa ra những lời giải thích không nhất quán về các mục tiêu chiến lược của cuộc chiến, nhưng ít nhất một số lời kêu gọi đó—về “đầu hàng vô điều kiện” và tạo ra các điều kiện cho phép người dân Iran tiếp quản các thể chế của họ—là phù hợp với mục tiêu của Israel. Nhưng khi giá dầu tăng vọt, thị trường giảm, vận chuyển và chuỗi cung ứng bị gián đoạn, và Iran tiếp tục tìm ra những lỗ hổng trong hệ thống phòng không của các nước láng giềng Ả Rập và gây thiệt hại về kinh tế và cơ sở hạ tầng, người ta có thể hình dung ông Trump sẽ tìm cách rút lui sớm hơn với tuyên bố đã làm suy yếu đáng kể chế độ này. Hơn nữa, viễn cảnh sụp đổ chế độ kéo theo hỗn loạn, nội chiến, bất ổn lan sang các nước láng giềng và dòng người tị nạn có thể là mối lo ngại lớn hơn nhiều đối với Hoa Kỳ và các đối tác Ả Rập của họ so với Israel. Nếu khoảng cách giữa mục tiêu của Israel và Hoa Kỳ xuất hiện, hãy dự đoán rằng ông Trump sẽ là người quyết định khi nào cuộc chiến kết thúc và áp đặt điểm kết thúc đó lên Israel, ngay cả khi nó không dẫn đến việc thay đổi chế độ.

..........

 

[Cuốc bộ khỏe re]

(Tiếp)

3. Liệu Mỹ có đưa quân đội vào Iran?

Hoa Kỳ không huy động lực lượng bộ binh thông thường nào trong khu vực hay trên lãnh thổ Hoa Kỳ. Iran là một quốc gia rộng lớn với địa hình hiểm trở và sẽ cần hàng trăm nghìn binh lính để chiếm đóng. Bất kỳ việc sử dụng lực lượng bộ binh nào cũng có thể bị giới hạn ở các lực lượng đặc nhiệm cho các nhiệm vụ cụ thể. Ông Trump đã ủng hộ các mục tiêu quân sự có thể đạt được thông qua sức mạnh không quân và hải quân mà không cần đến một cuộc đổ bộ trên bộ. Quân đội có thể tạo ra các điều kiện cho sự thay đổi chế độ bằng cách hoàn thành các mục tiêu của mình, nhưng việc chuyển đổi sang một phong trào phản đối tự phát mà quân đội không kiểm soát hoặc một thỏa thuận dàn xếp với chế độ hiện tại là một mục tiêu chính trị.

Nhìn lại cuộc chiến tranh Iraq, Trump đã viện dẫn việc triển khai lực lượng bộ binh chính quy và việc giải tán quân đội và chính phủ Iraq là lý do khiến Hoa Kỳ bị sa lầy vào một cuộc nổi dậy tốn kém. Ông đang tìm cách tránh điều đó bằng cách không triển khai lực lượng bộ binh và ưu tiên làm việc với một thành viên của chính phủ hiện tại—nếu chính quyền đó sẵn sàng thay đổi cách tiếp cận của mình. Nếu những điều kiện đó cùng xảy ra, Trump có thể đạt được các mục tiêu quân sự của mình và rút quân vào thời điểm ông lựa chọn mà không cần chuyển giao quyền lực cho một chính phủ mới.

4. Chế độ Iran sẽ chấp nhận kết cục nào cho cuộc chiến này?

Một số người ở Washington cho rằng Iran sẽ ngừng chiến khi Trump và Israel muốn chấm dứt cuộc chiến này. Đây cũng chính là lý lẽ đã khiến chính quyền Trump cho rằng Iran sẽ đầu hàng trong các cuộc đàm phán hạt nhân và không đáp trả mạnh mẽ cuộc chiến mà Trump và Israel khởi xướng vào ngày 28 tháng 2. Đây là một cuộc xung đột rất khác so với cuộc chiến 12 ngày năm 2025 hoặc các cuộc xung đột khác mà Iran đã nhanh chóng giảm leo thang.

Chính quyền Iran nhận thấy mình đang trong một cuộc xung đột sống còn và dường như không quan tâm đến việc chấm dứt ngay lập tức. Từ góc nhìn của Iran, việc ngừng bắn chỉ là một sự tạm lắng, trước khi Hoa Kỳ hoặc Israel tái khởi động xung đột một khi họ đã bổ sung đầy đủ nguồn cung cấp quân sự.

Do đó, một cuộc chiến tranh tiêu hao kéo dài, chậm chạp có lẽ là kết quả mà Iran mong muốn. Các nhà lãnh đạo Iran đang tính toán rằng đất nước của họ sẵn sàng chịu thương vong và gánh chịu đau khổ hơn so với Hoa Kỳ hoặc các nước vùng Vịnh. Vì vậy, nếu Iran duy trì khả năng quân sự (bao gồm cả các mối đe dọa bất đối xứng) để gây tổn thất cho Hoa Kỳ và các nước vùng Vịnh, cũng như giữ giá năng lượng ở mức cao, thì Iran có nhiều khả năng quyết định kết thúc cuộc xung đột hơn là Hoa Kỳ. Trên thực tế, Iran có thể chỉ chấp nhận một lối thoát nếu điều đó đảm bảo rằng sẽ không có một cuộc chiến tranh nào khác trong tương lai gần. Điều này có thể bao gồm việc buộc Trump phải thực thi lệnh ngừng bắn mà Israel tuân thủ. Kiểu tiếp cận hiếu chiến này là một canh bạc rủi ro đối với Iran, vì nó làm tăng khả năng Hoa Kỳ leo thang chiến tranh và lôi kéo các nước vùng Vịnh vào cuộc, nhưng đó cũng có thể là rủi ro mà tàn dư của chế độ sẵn sàng chấp nhận.

......

 

[Cuốc bộ khỏe re]

(Tiếp)

5. Vậy đâu sẽ là một kết cục chấp nhận được đối với Hoa Kỳ cho cuộc chiến này?

Hoa Kỳ sẽ giành chiến thắng trong cuộc chiến này trong hầu hết mọi kịch bản có thể xảy ra. Tổng thống Mỹ đã phá hủy khả năng tên lửa của Iran, ủng hộ việc phá hủy thêm một số cơ sở hạt nhân và tiêu diệt hàng loạt lãnh đạo cấp cao của Iran. Tehran không sẵn lòng trao đổi khả năng làm giàu uranium của mình và chưa bao giờ chấp nhận đàm phán về tên lửa hay các lực lượng ủy nhiệm. Giờ đây, họ đã mất đi cả ba thứ đó.

Dĩ nhiên, Iran cũng có quyền bỏ phiếu về việc chấm dứt chiến tranh, nhưng một khi mối đe dọa đối với chế độ biến mất—và dường như nó đang giảm dần—Iran cuối cùng sẽ trở lại hoạt động như bình thường. Nước này có thể tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz, nhưng điều đó đòi hỏi phải tiếp tục tự đặt mình vào nguy cơ bị tấn công và gây áp lực, và họ cũng cần doanh thu từ dầu mỏ. Israel về lý thuyết có thể tiếp tục cuộc chiến một mình nhưng có khả năng sẽ thu hẹp quy mô—ví dụ như Gaza—một khi Hoa Kỳ thể hiện mong muốn ngừng chiến.

Có lẽ kết quả duy nhất không thể chấp nhận được của cuộc chiến là nếu một phong trào đối lập bền vững nổi lên và hoặc phải chịu nhiều bạo lực hơn trên đường phố Tehran hoặc giành được quyền giải phóng một số vùng lãnh thổ rồi bị chế độ đàn áp dữ dội. Các điều kiện cần thiết để Mỹ giành chiến thắng cũng thay đổi nếu có một cuộc tấn công khủng bố gây thương vong lớn trong nước hoặc ở nước ngoài có liên quan trực tiếp đến chiến tranh, điều mà Hoa Kỳ cần phải biện minh bằng một mục tiêu chiến lược rõ ràng hơn. Nếu chế độ muốn gây hại cho Hoa Kỳ, họ hoàn toàn có thể tấn công vào lãnh thổ nước nhà, khiêu khích Washington nỗ lực thay thế nó, và sau đó cố gắng khiến Hoa Kỳ phải chịu thêm thiệt hại.

6. Chúng ta biết gì về nhà lãnh đạo tối cao mới của Iran?

Lãnh đạo tối cao mới của Iran, ông Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, là con trai của nhà lãnh đạo tối cao Ali Khamenei vừa qua đời. Nhiều nhà phân tích tin rằng Mojtaba sẽ là người tiếp nối – và có thể là phiên bản cực đoan hơn – của cha mình. Tuy nhiên, người ta biết rất ít về Khamenei con, vì ông hiếm khi phát biểu hay xuất hiện trước công chúng.

Điều chúng ta biết chắc chắn là nhà lãnh đạo tối cao mới được đào tạo bởi một loạt các giáo sĩ cứng rắn, chống phương Tây, đóng vai trò nổi bật trong việc đàn áp người biểu tình trước đây, và gần đây vướng vào một vụ bê bối tham nhũng . Là cựu thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và là người tham gia tích cực vào tình báo và quốc phòng của Iran, ông được cho là ứng cử viên được IRGC ưu ái. Tuy nhiên, việc lựa chọn ông gây tranh cãi ngay cả trong nội bộ Cộng hòa Hồi giáo. Theo các báo cáo , việc bổ nhiệm ông trái với nguyện vọng bằng văn bản của cha ông và bị các nhân vật chính trị cấp cao ở Iran phản đối. Theo nghĩa này, việc lựa chọn Mojtaba Khamenei không chỉ đơn thuần là vấn đề kế vị. Đó là về việc ổn định hệ thống vào thời điểm mà sự bất ổn đặt ra rủi ro chiến lược cho chế độ.

Trong ngắn hạn, Mojtaba Khamenei có thể sẽ tập trung vào quốc phòng của Iran, đảm bảo sự ổn định tương đối trong nước và việc thể hiện sức mạnh. Israel và Hoa Kỳ đã bày tỏ sự phản đối đối với việc ông lên nắm quyền, để ngỏ khả năng—thậm chí là khả năng cao—rằng ông sẽ trở thành mục tiêu trong các hành động quân sự của Mỹ hoặc Israel trong tương lai.

.........

 

[Cuốc bộ khỏe re]

(Tiếp)

7. Điều gì sẽ xảy ra nếu chế độ Iran sụp đổ?

Sự sụp đổ của chế độ ít có khả năng thúc đẩy dân chủ mà lại có thể dẫn đến sự ra đời của cái mà một số người gọi là “ IRGCistan ”—một nhà nước do quân đội thống trị, trong đó nhà lãnh đạo tối cao mới, Mojtaba Khamanei, là một đối tác nhưng không phải là người có quyền lực tối cao như cha ông, và quyền lực nằm chắc trong tay Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Kết quả như vậy sẽ mở ra ba con đường tiến lên phía trước.

Một Iran do IRGC điều hành ban đầu có thể là mối đe dọa lớn hơn đối với khu vực và trong nước, với lập trường cứng rắn hơn trong việc củng cố quyền lực và tập trung vào việc đảm bảo không có thế lực nội bộ nào khác có thể vượt mặt. Thứ hai, nó có thể tìm cách nhanh chóng giành được sự ủng hộ của người dân Iran bằng cách thể hiện sự linh hoạt hơn trong một thỏa thuận với Hoa Kỳ để đổi lấy sự thúc đẩy kinh tế dưới hình thức nới lỏng trừng phạt. Thứ ba, nó có thể dẫn đến một thời kỳ hỗn loạn và tranh giành quyền lực, trong đó các quốc gia phương Tây sẽ phải quyết định mức độ can thiệp và ảnh hưởng đến kết quả.

8. Phe đối lập Iran phản ứng như thế nào trước cuộc xung đột?

Nhiều người trong phe đối lập Iran, cả trong và ngoài nước, đã hoan nghênh các cuộc tấn công quân sự có mục tiêu nhằm vào các quan chức và mục tiêu của chế độ trước khi chiến tranh nổ ra. Quan điểm lúc đó là không còn cách nào khác để lật đổ một chế độ bạo lực đã chống lại áp lực quốc tế, các lệnh trừng phạt và nhiều cuộc biểu tình chống chế độ trên toàn quốc trong hơn 47 năm. Phát súng mở màn của cuộc chiến, giết chết Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và các quan chức cấp cao của chế độ, đã được ăn mừng rộng rãi ở Iran và được coi là một khởi đầu lạc quan cho điều mà nhiều người tin chắc sẽ là sự thay đổi chế độ. Nhưng với các cuộc tấn công của Israel vào các kho dầu ở Tehran, tạo ra một đám khói đen bao phủ bầu trời trong tuần thứ hai của cuộc chiến, cùng với sự phá hủy các di tích văn hóa , tâm trạng đã bắt đầu thay đổi. Một số người đặt câu hỏi về mức độ sẵn sàng hy sinh của họ cho một Iran tự do và liệu chế độ - vốn cho đến nay đã chứng tỏ sự kiên cường - có thực sự sụp đổ hay không, hay tất cả những gì cuộc chiến làm chỉ là thay thế một Khamenei bằng một Khamenei khác trẻ hơn 30 tuổi.

Reza Pahlavi

Nhưng vẫn còn những điểm sáng. Nhiều người Iran nói rằng không còn đường lui nữa và chế độ phải sụp đổ nếu không sẽ trở nên cứng rắn hơn bao giờ hết. Có thông tin cho rằng người dân đang tổ chức xuống đường biểu tình ngay khi các cuộc ném bom chấm dứt. Reza Pahlavi, con trai của vị vua bị phế truất, tiếp tục đề nghị đóng vai trò lãnh đạo chuyển tiếp cho Iran để dẫn dắt đất nước đến các cuộc bầu cử tự do và công bằng, và đã thu hút được nhiều nhóm cử tri quan trọng mới để mở rộng tầm ảnh hưởng của mình. Bên trong Iran, 70 nhà hoạt động đối lập đã tập hợp lại để thành lập một nhóm mới gọi là Hội đồng Chiến lược của những người Cộng hòa bên trong Iran. Tên của họ chưa được công khai , nhưng họ đã cho các chính phủ phương Tây biết về vai trò lãnh đạo của mình. Và bên ngoài Iran, các nhân vật đối lập đang gặp gỡ để thảo luận về các vấn đề chuyển tiếp cốt lõi và khuyến khích nền chính trị đa nguyên.

.......

 

[Cuốc bộ khỏe re]

(Tiếp)

9. Kho vũ khí hạt nhân của Iran có gây nguy hiểm không?

Kể từ các cuộc tấn công của Israel vào các cơ sở hạt nhân của Iran ở Natanz, Isfahan và Fordow vào tháng 6 năm 2025, các chuyên gia gặp khó khăn trong việc đánh giá lượng uranium trong kho dự trữ hạt nhân của Iran còn có thể tiếp cận và tiềm ẩn nguy hiểm. Trước các cuộc tấn công đó, kho dự trữ của Iran được ước tính khoảng 440,9 kg uranium làm giàu 60%.

Iran được ước tính khoảng 440,9 kg uranium làm giàu 60%

Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, kho dự trữ hiện có “chủ yếu” nằm ở Isfahan, trong khi các phần khác của kho dự trữ có thể đã bị phá hủy vào năm ngoái. Một số chuyên gia tin rằng kho dự trữ này phần lớn không thể tiếp cận và được chôn dưới lòng đất. Sau khi nhận được báo cáo từ chính quyền Trump, Hạ nghị sĩ Bill Foster (Đảng Dân chủ - bang Illinois) bày tỏ lo ngại rằng chính quyền “chưa bao giờ có kế hoạch cho kho dự trữ uranium làm giàu đó - để phá hủy [nó], để tịch thu nó, hoặc để đưa nó vào diện giám sát quốc tế”.

Nếu kho vũ khí hạt nhân vẫn có thể tiếp cận được, thì tương lai của nó có thể song hành với tương lai chính trị của Iran; một chế độ tuân thủ các yêu cầu của Mỹ có thể muốn thực hiện các biện pháp để bảo vệ kho vũ khí và thậm chí có thể cho phép nối lại các cuộc thanh tra. Tuy nhiên, nếu chế độ cảm thấy vẫn bị đe dọa, thì họ có thể có động lực hơn để xây dựng lại năng lực quân sự và vũ khí hạt nhân. Thêm vào đó, nếu Iran rơi vào hỗn loạn chính trị và nội chiến, thì kho vũ khí có thể rơi vào tay các phần tử bất hảo với mục đích xấu xa.

10. Iran gây ra mối đe dọa nào đối với lãnh thổ Mỹ?

Lịch sử lâu dài và kinh nghiệm của Iran trong chiến tranh bất đối xứng - bao gồm cả việc là quốc gia tài trợ khủng bố và thủ phạm các cuộc tấn công mạng - cho thấy rằng phần xung đột bằng vũ lực có thể chỉ là sự khởi đầu. Ví dụ, để trả đũa cho cái chết của Tư lệnh Lực lượng Quds thuộc Vệ binh Cách mạng Iran, Qasem Soleimani, vào năm 2020, Tehran đã tìm cách ám sát cả Trump và Cố vấn An ninh Quốc gia lúc bấy giờ là John Bolton. Mặc dù chưa có mối đe dọa cụ thể nào được xác định, Cục Điều tra Liên bang (FBI) và Bộ An ninh Nội địa (DHS) dường như đang trong tình trạng cảnh giác cao độ. Các báo cáo báo chí cho thấy DHS đã cảnh báo về các cuộc tấn công tiềm tàng của các phần tử khủng bố đơn độc, vốn rất khó xác định trước, để đáp trả cuộc xung đột này.

Các lực lượng ủy nhiệm của Iran trên khắp Trung Đông là một mũi tên khác trong kho vũ khí của Tehran. Tehran đã nuôi dưỡng, trang bị vũ khí, huấn luyện và tài trợ cho một mạng lưới các tổ chức vũ trang phi nhà nước hoạt động trên khắp khu vực, có liên hệ với châu Phi và một số khu vực ở Mỹ Latinh. Các nhóm này bao gồm Hezbollah của Lebanon, các tổ chức chiến binh Palestine như Hamas và Jihad Hồi giáo Palestine, các lực lượng dân quân Shia ở Iraq và Syria, và phong trào Houthi của Yemen. Cùng nhau và riêng lẻ, chúng cho phép Iran thể hiện ảnh hưởng, răn đe đối thủ và trả đũa bất đối xứng trong khi vẫn duy trì được một mức độ phủ nhận mỏng manh .

Hiện tại, mạng lưới lực lượng ủy nhiệm của Iran vẫn hoạt động, mặc dù ngày càng bị hạn chế . Hezbollah vẫn duy trì năng lực quân sự đáng kể, mặc dù các cuộc tấn công liên tục của Israel và khả năng chính quyền Lebanon tìm cách hạn chế hoạt động của nhóm này có thể thách thức nỗ lực phát động chiến dịch của họ. Tại Iraq, các lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn có ảnh hưởng nhưng lại đối mặt với nguy cơ phản ứng dữ dội từ phía người dân tộc chủ nghĩa và các lệnh trừng phạt. Lực lượng Houthi đã chứng tỏ được tầm ảnh hưởng nhưng phải đối mặt với áp lực quân sự liên tục.

..........

 

[Cuốc bộ khỏe re]

(Tiếp)

11. Cuộc chiến này đang tác động như thế nào đến kho vũ khí của Mỹ?

Vấn đề ưu tiên các yêu cầu ngắn hạn hơn các ưu tiên dài hạn không phải là vấn đề mới. Đó là lý do tại sao Chiến lược Quốc phòng Quốc gia được công bố gần đây đã đúng đắn khi kêu gọi cần phải nhìn nhận rõ ràng về các nguồn lực quân sự hiện có và nhấn mạnh việc ưu tiên quyết liệt cho quốc phòng trong nước và Trung Quốc, cùng với việc tái thiết nền tảng công nghiệp quốc phòng của Mỹ.

Nhưng hiện tại, cuộc chiến với Iran đang làm suy yếu khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội Mỹ trong việc bảo vệ lãnh thổ trong nước và đối phó với Trung Quốc.

Mỹ đã tiêu thụ khá nhiều đạn dược trong cuộc chiến với Iran

Mặc dù khó có thể định lượng được tác động tích lũy của quyết định này đối với khả năng sẵn sàng chiến đấu trong ngắn hạn, nhưng cuộc chiến ở Iran có khả năng sẽ làm cạn kiệt kho dự trữ đạn dược và phụ tùng quan trọng, gây ra những ảnh hưởng dây chuyền trên toàn lực lượng, từ lịch trình huấn luyện đến quân số đơn vị.

Các khí tài chính chủ yếu được sử dụng trong cuộc chiến ở Iran, đồng thời cũng liên quan đến quốc phòng trong nước và/hoặc Trung Quốc, bao gồm hệ thống phòng không, vũ khí tầm xa, tàu chiến, vận tải hàng không chiến lược và tiếp nhiên liệu trên không, cũng như các phương tiện tình báo, trinh sát và giám sát. Hơn nữa, các nhà hoạch định quân sự phải xem xét các nguồn lực cần thiết để giám sát, răn đe hoặc chiến đấu đồng thời với Triều Tiên, Nga và Trung Quốc trong trường hợp họ tham gia vào một cuộc xung đột ở Thái Bình Dương hoặc một kịch bản xấu nhất về quốc phòng trong nước.

Việc Hoa Kỳ có thể nhanh chóng khôi phục khả năng sẵn sàng phòng thủ trong nước và cạnh tranh giữa các cường quốc lớn hay không vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ và sẽ phụ thuộc vào cả các quyết định của chính quyền Trump lẫn các yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của chính quyền.

12. Tác động kinh tế đối với người Mỹ là gì?

Hầu hết người Mỹ có thể cảm nhận cuộc chiến theo hai cách – giá xăng và giá thực phẩm. Gần 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua eo biển Hormuz và hiện tại việc vận chuyển đang bị đình trệ. Đúng là Hoa Kỳ ít phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng hơn so với hai cuộc chiến vùng Vịnh trước đây, nhưng bản chất của thị trường năng lượng là giá cả tăng vọt sẽ nhanh chóng ảnh hưởng đến tất cả mọi người trên toàn thế giới. Và đó chính xác là những gì đã xảy ra.

Sau một vài biến động mạnh, giá dầu đang ở mức khoảng trên 90 đô la một thùng – tăng từ 60 đô la hồi tháng 12. Nhiều người Mỹ đang lái xe ngang qua các trạm xăng và thấy con số đầu tiên bắt đầu bằng số “3”. Có thể không lâu nữa con số đó sẽ trở thành số “4” – và tình hình có thể tồi tệ hơn, tùy thuộc vào thời gian cuộc khủng hoảng kéo dài. Điều này sẽ đặc biệt khó khăn đối với người Mỹ, những người vốn đã coi chi phí sinh hoạt là một trong những mối quan tâm hàng đầu trong các cuộc khảo sát. Chính quyền đang thực hiện một loạt các biện pháp để cố gắng giảm bớt áp lực: Họ đang phối hợp với các đồng minh để đưa thêm dầu ra thị trường. Họ đang cung cấp bảo hiểm vận chuyển để thuyết phục các tàu chở dầu thực hiện hành trình. Và họ thậm chí còn tạm thời nới lỏng một số lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga. Nhưng không có bước nào trong số đó có thể ngăn giá dầu tăng cao chừng nào việc vận chuyển vẫn bị chặn và sản xuất dầu ở Vịnh Ba Tư vẫn tiếp tục là mục tiêu của máy bay không người lái Iran.

Giá xăng tăng cao đã là một vấn đề nan giải, nhưng hãy chuẩn bị tinh thần cho việc giá cả các mặt hàng khác cũng sẽ tăng theo. Các mặt hàng tạp hóa thiết yếu hàng ngày có thể sớm trở nên đắt đỏ hơn khi hàng hóa vận chuyển khắp cả nước bằng xe tải phải đối mặt với chi phí nhiên liệu diesel tăng cao.

Tất cả những điều này tạo ra một vấn đề nan giải cho người được Trump lựa chọn làm chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang, Kevin Warsh . Cho đến khi cuộc xung đột bắt đầu, áp lực lạm phát đã giảm bớt. Nhưng nếu cuộc chiến tiếp diễn và Warsh được xác nhận, ông sẽ phải đối mặt với một tổng thống muốn lãi suất thấp hơn nhưng nền kinh tế lại đang chịu áp lực về giá cả. Điều đó có nghĩa là tất cả những người đang tìm kiếm sự giảm nhẹ áp lực lãi suất khi vay thế chấp nhà và vay mua ô tô có thể phải chờ đợi lâu hơn một chút.

.........

 

[Cuốc bộ khỏe re]

(Tiếp)

13. Cuộc xung đột này đang làm thay đổi thị trường năng lượng toàn cầu như thế nào?

Cuộc xung đột đang buộc thị trường năng lượng phải tính đến rủi ro địa chính trị mà cho đến gần đây vẫn chủ yếu mang tính lý thuyết. Trong nhiều năm, các chính phủ đã đánh giá mức độ dễ bị tổn thương về an ninh năng lượng do eo biển Hormuz gây ra, một điểm nghẽn chịu trách nhiệm cho khoảng một phần năm lượng dầu khí toàn cầu. Ngày nay, sự dễ bị tổn thương đó không còn là một bài tập dự phòng nữa. Ngay cả trong một thị trường được cung cấp đầy đủ, các nhà giao dịch đang phải đối mặt với những hậu quả thực tế của chuỗi cung ứng gắn liền với một khu vực có khả năng loại bỏ hàng triệu thùng dầu mỗi ngày khỏi thị trường toàn cầu. Dầu có thể tương đối dễ thay thế, nhưng thế giới không thể nhanh chóng bù đắp cho sự thiếu hụt đột ngột mười lăm triệu thùng mỗi ngày. Khi cuộc xung đột kéo dài, các tác động kinh tế dây chuyền ngày càng trầm trọng, và Tehran có thể đang có được một lớp răn đe mới nếu ngay cả mối đe dọa từ các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái hoặc tên lửa tầm ngắn cũng có thể gây ra sự gián đoạn địa kinh tế bằng cách tạm dừng giao thông qua Hormuz một cách gián đoạn.

Thị trường khí đốt tự nhiên thậm chí còn kém linh hoạt hơn. Cơ sở hạ tầng xuất khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) mất nhiều năm - thường hơn một thập kỷ - để chuyển từ giai đoạn lên ý tưởng đến khi chuyến hàng đầu tiên được vận chuyển, khiến châu Âu và Đông Á dễ bị tổn thương về mặt cấu trúc. Các nền kinh tế mới nổi có thể ngày càng từ bỏ các kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng khí đốt để chuyển sang các nguồn năng lượng thay thế. Đồng thời, vốn đầu tư vào lĩnh vực khai thác có thể chuyển hướng sang Tây bán cầu - đặc biệt là Hoa Kỳ, Guyana và Canada - nơi rủi ro địa chính trị được đánh giá là thấp hơn. Sự dịch chuyển này có thể củng cố hơn nữa vị thế của Bắc Mỹ như một cường quốc năng lượng toàn cầu, đồng thời thúc đẩy sự ủng hộ chính trị tại các thủ đô dễ bị tổn thương đối với các công nghệ ít phụ thuộc vào eo biển Hormuz, bao gồm năng lượng mặt trời và pin lưu trữ.

14. Điều gì sẽ xảy ra nếu các nhóm người Kurd phát động cuộc kháng chiến vũ trang ở Iran?

Việc liên minh người Kurd tham gia vào cuộc chiến có thể mang lại cho Tehran một cơ hội chính trị ngay cả khi nó tạo ra một vấn đề quân sự. Các chiến binh người Kurd có thể làm suy yếu lực lượng Iran và bộc lộ sự kiểm soát yếu kém ở phía tây bắc. Nhưng Tehran cũng có thể sử dụng bóng ma ly khai để tập hợp chủ nghĩa dân tộc Ba Tư, chia rẽ phe đối lập và định hình cuộc chiến như một cuộc chia cắt do nước ngoài hậu thuẫn chứ không phải là một cuộc nổi dậy trong nước, từ đó tự tạo cớ cho các vụ bắt giữ hàng loạt và bạo lực chống lại người Kurd bên trong Iran.

Nếu lực lượng người Kurd nhận được sự hỗ trợ đầy đủ, họ có thể phục vụ một số mục đích chiến lược. Họ có thể kìm chân lực lượng an ninh Iran ở phía tây, tạo không gian cho những người biểu tình không vũ trang ở các thành phố lớn biểu tình mà không bị tàn sát. Họ có thể làm suy yếu nguồn lực của chế độ và giảm áp lực lên các quốc gia vùng Vịnh và Israel. Và nếu người Kurd chiếm giữ và kiểm soát được lãnh thổ ở miền bắc Iran, họ có thể tạo ra một vùng đệm có lợi cho Israel và phương Tây.

Vì tất cả những lý do trên, bất kỳ sự hỗ trợ nào dành cho người Kurd cũng không chỉ dừng lại ở hỗ trợ quân sự. Nó phải bao gồm hỗ trợ chính trị cho quyền tự trị của người Kurd trong một Iran hậu chế độ, để người Kurd không bị lợi dụng một lần nữa như những lực lượng dùng một lần rồi bỏ.

........

 

[Cuốc bộ khỏe re]

(Tiếp)

15. Cuộc xung đột này sẽ có tác động như thế nào đến Trung Quốc?

Bắc Kinh đang trong tâm thế chờ đợi và quan sát. Trung Quốc từng là khách hàng mua dầu lớn của Iran, nhưng sự phụ thuộc đó chủ yếu là một chiều: Trung Quốc mua khoảng 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran, nhưng lượng mua đó chỉ chiếm chưa đến 15% tổng lượng nhập khẩu của Trung Quốc.

Các nhà lãnh đạo Trung Quốc luôn nhận thức được rằng, với tư cách là một nước nhập khẩu dầu ròng, eo biển Hormuz và Malacca (hai tuyến đường biển hẹp mà tàu thuyền phải đi qua để vận chuyển dầu từ Trung Đông đến Trung Quốc) tiềm ẩn rủi ro lớn về an ninh năng lượng. Bắc Kinh từ lâu đã lo ngại rằng Washington sẽ nhắm mục tiêu vào các tàu chở dầu của Trung Quốc trong một cuộc khủng hoảng Mỹ-Trung trong tương lai, và họ đã nỗ lực hết sức để giảm thiểu những rủi ro đó. Ngày nay, nhờ kế hoạch dự phòng đó, Trung Quốc ít phụ thuộc vào dầu nhập khẩu hơn nhiều người nhận ra. Trung Quốc đang nỗ lực điện khí hóa xe ô tô trong nước và đạt được những tiến bộ đáng kinh ngạc (xe điện có thể chạy bằng điện than, nguồn năng lượng mà Trung Quốc có rất nhiều). Và các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã tận dụng những năm gần đây khi giá dầu thấp để mua vào ồ ạt, tăng cường dự trữ trong nước để chuẩn bị cho một cuộc khủng hoảng nguồn cung trong tương lai như cuộc khủng hoảng mà họ đang phải đối mặt hiện nay.

Trung Quốc đã có chuẩn bị từ trước và đang coi chiến tranh Iran là cơ hội

Nhìn chung, Trung Quốc có lẽ đã chuẩn bị tốt hơn bất kỳ nền kinh tế lớn nào khác để đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng có thể nảy sinh từ tình hình ở Iran. Và các nhà lãnh đạo Trung Quốc rất giỏi trong việc hoạch định chiến lược. Họ sẽ tìm cách biến tình hình này thành cơ hội. Ví dụ, hiện tại, Hoa Kỳ được cho là đang chuyển một số đơn vị phòng thủ tên lửa tiên tiến nhất của mình từ khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sang Trung Đông - loại bỏ các hệ thống mà theo quan điểm của Bắc Kinh, đe dọa trực tiếp đến lợi ích an ninh của Trung Quốc trong khu vực. Không thể phóng đại mức độ thắng lợi to lớn mà những động thái này mang lại cho Bắc Kinh. Và nếu Hoa Kỳ cuối cùng lại sa lầy vào một cuộc xung đột khác ở Trung Đông và nhượng lại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương cho Trung Quốc, thì những thắng lợi sẽ tiếp tục đến.

16. Cuộc xung đột này sẽ có tác động như thế nào đến Nga?

Cuộc xung đột ở Trung Đông hiện đang có lợi cho Nga.

Cuộc chiến ở Iran đã tạo ra lo ngại toàn cầu về nguồn cung và khả năng sẵn có của dầu thô từ vùng Vịnh. Đầu tuần này, giá dầu đã tăng vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2022. Để xoa dịu nỗi lo ngại trên thị trường dầu mỏ, chính quyền Trump đã nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga. Thứ Năm tuần trước, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã cấp giấy phép chung cho phép vận chuyển và bán dầu của Nga bị trừng phạt cho Ấn Độ trong vòng 30 ngày. Trong khi đó, các báo cáo cho thấy chính quyền đang xem xét việc nới lỏng thêm các lệnh trừng phạt đối với Nga để cho phép bán dầu Ural của Nga.

Đây là một thắng lợi cho Nga. Nền kinh tế Nga đã suy giảm đều đặn kể từ cuộc xâm lược Ukraine năm 2022. Giá dầu thấp kết hợp với áp lực kinh tế đáng kể từ phương Tây, bao gồm các lệnh trừng phạt đối với các tập đoàn dầu khí lớn và các tàu thuộc hạm đội ngầm, cũng như việc áp giá dầu trần, đã làm giảm doanh thu năng lượng của Nga . Việc Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt giúp Putin bán dầu mỏ ở vùng Ural của Nga, tạo ra thu nhập cho cỗ máy chiến tranh của Moscow.

Điều quan trọng cần lưu ý là việc Mỹ nới lỏng trừng phạt không đồng nghĩa với việc Anh, Liên minh châu Âu hoặc các đối tác phương Tây khác cũng nới lỏng trừng phạt. Nếu Mỹ nới lỏng trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga nhưng các đối tác của họ thì không, thì có thể sẽ xảy ra sự nhầm lẫn đáng kể trong việc tuân thủ. Các tổ chức tài chính và khu vực tư nhân sẽ phải đối mặt với một bối cảnh trừng phạt phức tạp và có thể đối mặt với nguy cơ bị trừng phạt bởi Anh hoặc châu Âu nếu họ tạo điều kiện thuận lợi cho việc bán dầu của Nga. Hy vọng rằng chính quyền Mỹ đang xem xét những thách thức này và phối hợp các quyết định của mình với liên minh các đối tác đã trừng phạt Nga để đáp trả cuộc chiến ở Ukraine.

Trong khi đó, công suất khí hóa lỏng (LNG) của Qatar vẫn đang ngừng hoạt động. LNG của Nga không bị trừng phạt và Nga vẫn là nhà cung cấp LNG toàn cầu. Nếu xung đột ở Trung Đông tiếp diễn và Qatar không thể nhanh chóng khởi động lại cơ sở hạ tầng LNG của mình, thì chúng ta có thể thấy Nga tăng cường xuất khẩu LNG nhằm bù đắp sự thiếu hụt và tạo ra thu nhập.

......

 

[Cuốc bộ khỏe re]

(Tiếp)

17. Liệu lực lượng Houthi ở Yemen có can thiệp không?

Việc đứng ra bảo vệ Iran không mang lại cho lực lượng Houthi những lợi ích trong nước và uy tín như việc tham gia vào cuộc chiến Gaza. Nó cũng tiềm ẩn những rủi ro mới, đặc biệt là liên quan đến thỏa thuận hòa giải mà lực lượng Houthi đã thiết lập với Ả Rập Xê Út kể từ năm 2022. Lực lượng Houthi vẫn có thể quyết định tham gia vào cuộc chiến với Iran, đặc biệt nếu họ tính toán rằng việc phá vỡ thỏa thuận hòa giải đó là hợp lý khi Ả Rập Xê Út tăng cường hỗ trợ cho đối thủ chính của lực lượng Houthi ở Yemen, chính phủ Yemen được quốc tế công nhận.

Có ba kịch bản về sự can thiệp của lực lượng Houthi:

- Các cuộc tấn công hạn chế nhằm vào Israel để thể hiện tình đoàn kết với Iran;

- Các cuộc tấn công hạn chế vào tàu thuyền trên Biển Đỏ nhằm mục đích thăm dò xem đây có phải là lằn ranh đỏ mới của Ả Rập Xê Út hay không, hoặc để đạt được những nhượng bộ mới, vì Riyadh đang phụ thuộc vào Biển Đỏ để duy trì một phần sản lượng dầu mỏ khi eo biển Hormuz bị đóng cửa; hoặc

- Các cuộc tấn công quy mô lớn của lực lượng Houthi nhằm vào tàu thuyền trên Biển Đỏ, Ả Rập Xê Út và/hoặc các cuộc tấn công trên bộ bên trong Yemen nhằm mục đích cuối cùng là chiếm đoạt các nguồn tài nguyên dầu khí của Yemen. Kịch bản thứ ba này có nguy cơ làm bùng phát lại cuộc chiến Yemen sau nhiều năm yên bình và mở ra một mặt trận lớn mới trong khu vực.

18. Cuộc xung đột này sẽ tác động đến Gaza như thế nào?

Hamas sẽ không thể trở thành như ngày nay trong hai mươi năm qua nếu không có sự hỗ trợ tài chính và vật chất trực tiếp từ Cộng hòa Hồi giáo Iran, quốc gia đã biến nhóm khủng bố này thành một trong những lực lượng ủy nhiệm chính của mình, do sự hiện diện của Hamas ngay sát biên giới Israel. Bất chấp những khác biệt về định hướng và giáo lý tôn giáo giữa nhánh của Tổ chức Anh em Hồi giáo và lực lượng Hồi giáo Shia chính trên thế giới, Tehran đã sử dụng Hamas một cách hiệu quả để đảm bảo rằng sẽ không có hòa bình hay ổn định lâu dài giữa người Palestine và người Israel, kéo dài cuộc xung đột, vốn là nền tảng của chế độ thần quyền.

Iran đã góp phần làm suy yếu tiến trình Oslo những năm 1990, quân sự hóa cuộc Intifada thứ hai vào đầu những năm 2000, và biến việc Israel rút quân khỏi Gaza sau năm 2005 thành một thành trì “kháng cự”. Do đó, cuộc tấn công vào Israel ngày 7 tháng 10 năm 2023 và sự tàn phá Gaza sau đó sẽ không xảy ra nếu không có sự can thiệp tích lũy của Iran. Hơn nữa, chế độ này liên tục can thiệp vào Bờ Tây, hỗ trợ các chiến binh Palestine nổi loạn và các âm mưu gây bất ổn cho Chính quyền Palestine, đồng thời khuyến khích các hành động quân sự mạnh tay của Israel, với hy vọng điều này có thể gây ra hỗn loạn và một “Intifada thứ ba”.

Hamas đã bị suy yếu sau xung đột với Israel

Một chính quyền suy yếu nghiêm trọng ở Tehran, thiếu nguồn lực tài chính và tầm ảnh hưởng, nhiều khả năng sẽ làm giảm sự can thiệp của Iran vào vấn đề Palestine và giảm thiểu sự can thiệp và phá hoại của các đặc vụ và sĩ quan IRGC. Điều này sẽ có nhiều hệ lụy chính trị, khiến các nhóm như Hamas dễ bị tổn thương hơn và không thể dựa vào sự hỗ trợ của Iran để kháng chiến vũ trang, đồng thời làm suy yếu phe thân Iran trong bộ chính trị của nhóm này.

Ngoài ra, cũng có một rủi ro nhỏ nhưng không đáng kể là tàn dư của chế độ, vốn đã bị tổn thương và phẫn nộ, có thể sử dụng nguồn lực hạn chế của mình để hỗ trợ các hoạt động khủng bố cực đoan ở Israel, Gaza và Bờ Tây bằng cách lợi dụng các phần tử Palestine có thiện cảm với chính nghĩa của Tehran hoặc chỉ đơn thuần bị lôi kéo bởi các ưu đãi tài chính. Tuy nhiên, các phần tử Hamas và các nhóm Palestine khác liên kết với Iran sẽ phải chịu những thất bại đáng kể, làm trầm trọng thêm thảm họa mà dự án quốc gia Palestine phải đối mặt sau ngày 7 tháng 10, củng cố thêm vị thế của Israel trong cuộc xung đột và thúc đẩy mong muốn của họ về tương lai và triển vọng của Gaza.

......

 

[Cuốc bộ khỏe re]

(Tiếp)

19. Cuộc chiến sẽ tác động như thế nào đến quan hệ Mỹ - vùng Vịnh?

Cuộc chiến sẽ có những tác động lâu dài đến quan hệ Mỹ-Vùng Vịnh, nhưng những tác động đó vẫn đang tiếp diễn trong tuần thứ hai của cuộc chiến. Trong ngắn hạn, các nước vùng Vịnh sẽ tìm kiếm sự hỗ trợ an ninh mạnh mẽ hơn từ Mỹ, bao gồm cả đạn dược và các hỗ trợ phòng không khác để giúp chống lại các cuộc tấn công của Iran. Họ cũng sẽ muốn có những đảm bảo an ninh rõ ràng hơn từ Mỹ trong dài hạn. Cách Mỹ đáp trả những yêu cầu này sẽ định hình tính toán của các nước vùng Vịnh khi họ phải vật lộn với việc liệu lợi ích của việc đặt các căn cứ quân sự của Mỹ có đáng với những rủi ro ngày càng tăng mà các căn cứ đó mang lại hay không.

Nhiều quốc gia Vùng Vịnh trở thành mục tiêu của Iran

Một yếu tố quan trọng khác sẽ là mối đe dọa từ Iran sẽ như thế nào sau khi các chiến dịch của Mỹ kết thúc và mức độ phối hợp của Hoa Kỳ với các đối tác vùng Vịnh khi kết thúc các chiến dịch của mình. Những dấu hiệu ban đầu cho thấy chế độ Iran sẽ tỏ ra kiên cường, và Iran đã chứng minh rằng họ có thể khủng bố các nước láng giềng bằng máy bay không người lái giá rẻ và gây rối loạn ở eo biển Hormuz, những điều khó có thể loại bỏ chỉ bằng một chiến dịch không kích. Ngược lại, sự sụp đổ của chế độ và một cuộc nội chiến ở Iran có thể gây ra những hậu quả lâu dài đối với an ninh vùng Vịnh. Nếu Iran nổi lên từ cuộc chiến này đặt ra mối đe dọa lâu dài đối với an ninh quốc gia và tăng trưởng kinh tế của vùng Vịnh, và nếu các nước vùng Vịnh đánh giá rằng Hoa Kỳ không làm đủ để giúp họ chống lại mối đe dọa đó, thì điều đó sẽ tạo ra một áp lực nghiêm trọng lên quan hệ Mỹ-vùng Vịnh.

20. Những quốc gia nào khác có thể tham gia nếu cuộc chiến này leo thang?

Trong khi Hoa Kỳ và Israel đang dẫn đầu các chiến dịch chống lại Iran, thì các quốc gia vùng Vịnh Ả Rập lại chính là những người phải đối mặt với tuyến đầu. Phần lớn các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran đều nhắm vào các quốc gia vùng Vịnh, đặc biệt là Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Các quốc gia vùng Vịnh đang cân nhắc cách tốt nhất để đối phó với mối đe dọa từ Iran cả hiện tại và lâu dài, nhưng vẫn chưa rõ liệu họ sẽ chọn đối đầu với Iran về mặt quân sự, theo đuổi các hành động có mục tiêu để khôi phục khả năng răn đe, hay tìm cách đàm phán một thỏa hiệp mới với Iran. Cho đến nay, các quốc gia vùng Vịnh vẫn chưa đáp trả quân sự trước các cuộc tấn công của Iran và đã bác bỏ những tuyên bố cho rằng ngược lại. UAE được cho là đang xem xét các biện pháp phi quân sự để khôi phục khả năng răn đe với Iran, trong khi Oman đang tích cực theo đuổi các cuộc đàm phán.

Lebanon và Iraq cũng đang bị cuốn vào cuộc xung đột: Israel đã phát động một chiến dịch lớn ở Lebanon sau các cuộc tấn công của Hezbollah, bao gồm các cuộc không kích ở phía nam Beirut và việc tăng cường hiện diện quân sự của Israel ở miền nam Lebanon. Chính phủ Lebanon coi chiến dịch này là mối đe dọa đối với những nỗ lực đưa Lebanon thoát khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế và chính trị và đang tích cực theo đuổi các cuộc đàm phán với Israel và Hoa Kỳ, đồng thời thể hiện sự sẵn sàng trấn áp Hezbollah bằng những phương thức mới.

Hoa Kỳ đang tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn ở Iraq để đáp trả các cuộc tấn công vào các căn cứ và cơ sở ngoại giao của Mỹ bên trong nước này, và việc phong tỏa giao thông qua eo biển Hormuz đã buộc Iraq phải ngừng sản xuất dầu. Tất cả những điều này diễn ra trong bối cảnh Iraq đang trải qua các cuộc đàm phán thành lập chính phủ đầy khó khăn và đe dọa phá vỡ thời kỳ ổn định tương đối ở nước này.

 

[Cuốc bộ khỏe re]

Cuộc chiến tranh Iran có thể gây ra khủng hoảng năng lượng ở châu Âu như thế nào?

Khi cuộc xung đột ở Vịnh Ba Tư bước sang tuần thứ ba, một thực tế khó khăn đang dần hiện rõ khắp châu Âu: Ngay cả khi một thỏa thuận ngừng bắn được ký kết hôm nay, lục địa này có thể đang hướng tới một cuộc khủng hoảng năng lượng.

Các cuộc tấn công liên tục của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, cùng với sự trả đũa của Tehran trên khắp vùng Vịnh, đã gây ra một trong những sự gián đoạn nghiêm trọng nhất đối với thị trường năng lượng toàn cầu trong nhiều thập kỷ. Tâm điểm của cuộc khủng hoảng là eo biển Hormuz, điểm nghẽn quan trọng nhất trong thương mại năng lượng toàn cầu. Trước cuộc xung đột hiện tại, khoảng 20% nguồn cung dầu của thế giới đi qua eo biển này mỗi ngày. Mối đe dọa từ thủy lôi và các cuộc tấn công tên lửa của Iran đã khiến giao thông vận tải tàu chở dầu thương mại qua eo biển Hormuz gần như tê liệt, khi một số nhà khai thác chọn cách neo đậu bên ngoài luồng nước thay vì mạo hiểm đi qua.

Mặc dù việc đóng cửa eo biển đã gây chấn động thị trường dầu mỏ toàn cầu, điểm yếu trước mắt của châu Âu nằm ở một khía cạnh khác: khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG). Khoảng 20% lượng LNG thương mại toàn cầu đi qua eo biển trước khi cuộc xung đột hiện tại xảy ra, phần lớn có nguồn gốc từ Qatar, nước xuất khẩu LNG lớn thứ hai thế giới . Hiện không có tuyến đường xuất khẩu thay thế khả thi nào cho lượng LNG này.

Đối với châu Âu, thời điểm này khó có thể tồi tệ hơn.

Việc chuẩn bị cho mùa đông bắt đầu ngay bây giờ.

Châu Âu đang bước vào giai đoạn quan trọng khi cần phải bổ sung lượng khí đốt dự trữ dưới lòng đất trước mùa đông. Tuy nhiên, các quốc gia châu Âu đang bắt đầu quá trình này trong một trong những vị thế yếu nhất trong nhiều năm qua. Việc bổ sung các kho dự trữ này hiện phụ thuộc rất nhiều vào nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), sau khi châu Âu nhanh chóng chuyển hướng khỏi khí đốt đường ống của Nga sau cuộc xâm lược toàn diện Ukraine của Nga vào đầu năm 2022. Theo cơ sở dữ liệu Kiểm kê Kho chứa Khí đốt Tổng hợp (Aggregated Gas Storage Inventory ), mức dự trữ của châu Âu hiện đang ở mức dưới 30%, mức thấp nhất trong 5 năm. Một mùa đông lạnh hơn mức trung bình, kết hợp với việc tiêu thụ khí đốt tăng lên trong ngành điện, đã đẩy nhu cầu khí đốt của châu Âu tăng gần 7% kể từ đầu năm. Đồng thời, xuất khẩu khí đốt qua đường ống từ Liên minh châu Âu (EU) sang Ukraine tăng hơn mười lần so với cùng kỳ năm ngoái , càng đẩy nhanh quá trình tiêu thụ.

Theo quy định của EU, lượng khí dự trữ phải đạt ít nhất 90% công suất vào tháng 12. Với điều kiện hiện tại, châu Âu sẽ cần bơm gần 60 tỷ mét khối (bcm) khí đốt trong mùa nạp lại sắp tới chỉ để đáp ứng mục tiêu này. Để dễ hình dung, con số đó tương đương với khoảng 586 terawatt-giờ (TWh) năng lượng—đủ để cung cấp điện cho khoảng 57 triệu hộ gia đình ở Mỹ mỗi năm, dựa trên dữ liệu tiêu thụ trung bình của hộ gia đình từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ. Điều quan trọng là không phải tất cả khí đốt nhập khẩu đều có thể được đưa vào kho dự trữ; phần lớn phải được sử dụng để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ hàng ngày. Ngay cả trước khi căng thẳng leo thang ở vùng Vịnh, tình trạng cạn kiệt kho dự trữ của châu Âu đã buộc họ phải lên kế hoạch nhập khẩu LNG kỷ lục vào năm 2026. Năm 2025, các nước châu Âu đã nhập khẩu 140 bcm LNG . Trong đó, gần 58% đến từ Hoa Kỳ, nhưng một phần lớn cũng có nguồn gốc từ Trung Đông.

Châu Âu đứng trước nguy cơ thiếu hụt LNG cho 2027

Tình hình thị trường LNG càng thêm khó khăn do vụ tấn công bằng máy bay không người lái của Iran vào cơ sở Ras Laffan của QatarEnergy ngày 2 tháng 3 , buộc công ty phải ngừng sản xuất ngay lập tức. Hai ngày sau, công ty tuyên bố trường hợp bất khả kháng , có nghĩa là QatarEnergy tạm thời bị đình chỉ các cam kết hợp đồng vận chuyển LNG cho khách hàng. Tuyên bố này đã làm tăng thêm sự không chắc chắn đáng kể về thời gian khôi phục sản lượng của Qatar. Ngay cả khi xung đột kết thúc hôm nay và eo biển được mở cửa trở lại, việc khôi phục hoàn toàn sản lượng có thể mất vài tuần hoặc thậm chí vài tháng. Thị trường biết điều này: Thông báo của QatarEnergy đã gây ra sự tăng đột biến đột ngột trong giá khí đốt chuẩn của châu Âu, với giá tăng hơn 50% vào ngày 2 tháng 3. Đây là mức tăng một ngày lớn nhất kể từ cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022 sau cuộc xâm lược Ukraine của Nga và sự gián đoạn dòng chảy đường ống dẫn khí của Nga sau đó. Những áp lực thị trường này ảnh hưởng không chỉ đến châu Âu; chúng còn có nguy cơ làm bùng phát lại sự cạnh tranh giữa các nhà nhập khẩu châu Âu và châu Á đối với các lô hàng LNG khan hiếm.

..........

 

[Cuốc bộ khỏe re]

(Tiếp)

Châu Á đang cạnh tranh châu Âu

Trước đây, các nhà nhập khẩu châu Á thống trị thị trường LNG toàn cầu thông qua các hợp đồng dài hạn với các nhà xuất khẩu, trong khi châu Âu phụ thuộc nhiều vào khí đốt đường ống từ Nga. Khi nguồn cung này sụp đổ sau cuộc xâm lược Ukraine năm 2022 của Nga, người mua châu Âu đã đẩy giá LNG tăng mạnh, thu hút các lô hàng ban đầu được ký hợp đồng cho thị trường châu Á về các cảng châu Âu. Tình trạng này đã đặc trưng cho cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, khi châu Âu liên tục trả giá cao hơn người mua châu Á để có được nguồn cung linh hoạt. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng hiện tại có thể đảo ngược mô hình đó. Khi việc thiếu nguồn cung từ Qatar làm thắt chặt thị trường LNG toàn cầu, người mua châu Á có thể sẵn sàng trả giá cao hơn châu Âu cho các lô hàng có sẵn—đặc biệt là bốn nền kinh tế lớn ở Đông Á là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan. Theo dữ liệu từ Kpler, bốn nước này chiếm khoảng ba phần tư tổng lượng LNG nhập khẩu trên khắp châu Á vào năm 2025. Riêng Trung Quốc đã dựa vào Qatar cho 29% lượng LNG nhập khẩu của mình vào năm 2025, trở thành nhà nhập khẩu LNG hàng đầu thế giới trong năm đó.

Những dấu hiệu ban đầu của xu hướng này có thể đã bắt đầu xuất hiện, với các báo cáo gần đây cho biết một tàu chở khí hóa lỏng (LNG) của Mỹ ban đầu hướng đến Bỉ đã đổi hướng sang Trung Quốc – một tín hiệu tiềm tàng cho thấy châu Âu có thể sẽ thua thiệt về giá cả trong cuộc cạnh tranh giành nguồn cung này. Xuất khẩu LNG của Mỹ đã trở thành một trong những công cụ đa dạng hóa quan trọng nhất của châu Âu kể từ năm 2022, nhưng ngay cả khi các nhà sản xuất Mỹ tăng sản lượng, điều đó khó có thể bù đắp hoàn toàn sự thiếu hụt nguồn cung từ Qatar trong ngắn hạn. Các cơ sở hóa lỏng của Mỹ hiện đang hoạt động gần hết công suất , và chênh lệch giá JKM–TTF, sự khác biệt về giá giữa thị trường LNG châu Á và châu Âu, đã biến động mạnh trong những tháng gần đây. Chênh lệch này có thể sẽ mở rộng đáng kể khi người mua châu Á cạnh tranh để giành nguồn cung thay thế.

Quy mô và chi phí của sự thiếu hụt nguồn cung này càng trở nên trầm trọng hơn do quyết định của châu Âu về việc loại bỏ dần nhập khẩu khí đốt và LNG từ Nga qua đường ống vào cuối năm 2027. EU dự kiến sẽ cấm các hợp đồng đường ống ngắn hạn với Nga bắt đầu từ tháng 6 năm nay, và tất cả các dòng chảy dài hạn còn lại phải ngừng hoạt động vào cuối tháng 9 năm 2027. Mặc dù LNG của Nga chỉ chiếm một phần tương đối nhỏ trong nguồn cung của châu Âu, nhưng nó vẫn là một thành phần quan trọng: Năm 2025, EU đã nhập khẩu khoảng 17 tỷ m³ LNG từ Nga, chiếm khoảng 13% tổng lượng khí đốt nhập khẩu . Các nhà hoạch định chính sách châu Âu đã dự kiến sẽ thay thế lượng này chủ yếu bằng LNG của Mỹ, nhưng do cuộc xung đột ở Trung Đông đang diễn ra, kế hoạch của châu Âu để lấp đầy khoảng trống này ngày càng trở nên mong manh, gây áp lực rất lớn lên cả an ninh nguồn cung và chi phí.

......

 

[Cuốc bộ khỏe re]

(Tiếp)

Trở lại vị trí như năm 2022

Brussels vẫn chưa đưa ra giải pháp thực sự nào cho cú sốc năng lượng. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã cho biết EU đang xem xét các biện pháp như mở rộng sử dụng các thỏa thuận mua bán điện, các cơ chế hỗ trợ nhà nước tạm thời và khả năng áp giá khí đốt. Trong cuộc khủng hoảng năm 2022, các đề xuất về việc áp giá khí đốt đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Đức và Hà Lan, những nước cho rằng việc giới hạn giá một cách nhân tạo có thể làm suy yếu khả năng thu hút các lô hàng LNG khan hiếm của châu Âu và cho phép người mua châu Á trả giá cao hơn các nhà nhập khẩu châu Âu. Ngày nay, các biện pháp tương tự cũng có khả năng gặp phải sự tranh cãi và làm gia tăng thêm sự chia rẽ giữa các quốc gia thành viên EU.

Cuộc khủng hoảng hiện nay đã làm bùng lên cuộc tranh luận nảy sinh từ năm 2022 về chiến lược năng lượng của châu Âu và sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp bên ngoài. Từ năm 2022 đến năm 2024, châu Âu đã thực hiện một nỗ lực đầy tham vọng nhằm đa dạng hóa cơ cấu năng lượng và đẩy nhanh việc triển khai năng lượng hạt nhân và năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, những nỗ lực này đã bị lu mờ một phần bởi sự phụ thuộc vào khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ và các cuộc đàm phán thương mại liên quan, trên thực tế là đổi sự phụ thuộc này lấy sự phụ thuộc khác. Các nhà phân tích từ lâu đã cảnh báo về mô hình phụ thuộc này , nhưng sau nhiều năm đóng cửa các dự án năng lượng trên lục địa, đáng chú ý nhất là sự sụp đổ gần như hoàn toàn của năng lượng hạt nhân Đức, châu Âu hiện thấy mình trở lại vị trí như năm 2022: phụ thuộc nặng nề vào LNG của Mỹ, đối mặt với cạnh tranh giá cả toàn cầu và đang dùng chính sách cắt giảm chi phí để đối phó với cuộc chiến sản xuất toàn cầu. Để phá vỡ chu kỳ này, châu Âu cần đầu tư nhiều hơn vào năng lực sản xuất của chính mình. Nhưng việc triển khai thêm cơ sở hạ tầng năng lượng sạch hoặc phát triển năng lượng hạt nhân là một quá trình kéo dài nhiều năm, và do đó, nó không phải là giải pháp cho cuộc khủng hoảng hiện nay.

Vấn đề Nga

Cú sốc năng lượng cũng đã làm dấy lên vấn đề trừng phạt Nga. Đáng chú ý, Hoa Kỳ dường như đang phát tín hiệu về sự thay đổi trong thái độ. Tuần trước, Nhà Trắng đã tạm thời nới lỏng các hạn chế để cho phép Ấn Độ nhập khẩu dầu thô của Nga đang bị mắc kẹt trên biển - một sự thay đổi so với thỏa thuận đạt được trong các cuộc đàm phán thương mại Mỹ-Ấn hồi tháng Hai. Ngày 12 tháng 3, chính quyền đã tiến xa hơn, ban hành một ngoại lệ tạm thời rộng hơn, cho phép bán dầu vận chuyển bằng đường biển của Nga hiện đang trên đường vận chuyển. Lý lẽ của chính quyền là điều này sẽ giúp giảm bớt áp lực lên giá năng lượng toàn cầu. Mặc dù được coi là một biện pháp ngắn hạn, động thái này nhấn mạnh chính sách trừng phạt có thể thay đổi nhanh chóng như thế nào dưới áp lực gay gắt của thị trường năng lượng. Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent đã biện minh thêm cho biện pháp này bằng cách lập luận rằng Nga đánh thuế sản xuất chứ không phải doanh số bán hàng, do đó việc cấp phép cho các lô hàng đã hoàn thành không mang lại lợi ích tài chính đáng kể cho Điện Kremlin. Lập luận này khó có thể duy trì: Kể từ tháng 2 năm 2022, Moscow đã liên tục tái cấu trúc chế độ thuế dầu khí để tối đa hóa doanh thu nhà nước, và có rất ít lý do để tin rằng họ sẽ không làm như vậy một lần nữa.

Cơ chế giá trần của Nhóm G7 cũng có thể kể một câu chuyện tương tự. Cơ chế này hoạt động bằng cách sử dụng sự kiểm soát của phương Tây đối với bảo hiểm và tài chính vận tải biển toàn cầu như một đòn bẩy: các nhà khai thác tàu chở dầu và các công ty bảo hiểm muốn tiếp cận các dịch vụ tài chính phương Tây phải chứng nhận rằng dầu đã được bán dưới mức giá trần đã định, buộc người mua phải yêu cầu giảm giá từ Moscow. Khi mức giá trần được đặt ở mức 60 đô la vào năm 2022, nó chỉ thấp hơn một chút so với giá thị trường của dầu Nga. Nhưng kể từ đó, giá dầu thô của Nga đã giảm xuống dưới mức đó, có nghĩa là mức giá trần không còn kiềm chế được giá cả. Để đáp lại, EU và Vương quốc Anh đã hạ mức giá trần xuống khoảng 47 đô la để khôi phục hiệu lực của nó, nhưng Hoa Kỳ đã từ chối làm theo, tạo ra một khoảng trống mà các nhà khai thác có thể khai thác, và đặc biệt là làm suy yếu động thái của EU. Chính quyền Trump chưa bao giờ nhiệt tình với cơ chế này, và không thể loại trừ khả năng quyết định ngừng thực thi hoàn toàn. Nếu điều đó xảy ra, thì một trong số ít công cụ còn lại hạn chế doanh thu năng lượng của Nga sẽ sụp đổ.

Cho đến nay, các nhà lãnh đạo châu Âu phần lớn vẫn kiên định với cam kết đa dạng hóa nguồn năng lượng, giảm sự phụ thuộc vào năng lượng Nga. Ngày 11 tháng 3, bà von der Leyen cảnh báo rằng việc quay trở lại sử dụng năng lượng Nga sẽ là một “sai lầm chiến lược” làm tăng tính dễ tổn thương của châu Âu. Tại một cuộc họp gần đây, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Thủ tướng Ý Giorgia Meloni cùng các nhà lãnh đạo khác của Nhóm G7 đã bác bỏ lời kêu gọi nới lỏng các lệnh trừng phạt bất chấp sự hỗn loạn trên thị trường dầu mỏ toàn cầu. Ông Merz cũng công khai chỉ trích quyết định của Mỹ về việc tạm thời dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, gọi đó là “sai lầm”. Tuy nhiên, Thủ tướng Bỉ Bart De Wever đã công khai phản đối lập trường nhất trí của EU vào cuối tuần trước, cho rằng châu Âu “phải bình thường hóa quan hệ với Nga và giành lại quyền tiếp cận nguồn năng lượng giá rẻ”. Ông nói thêm rằng các nhà lãnh đạo châu Âu đồng ý với ông nhưng không muốn công khai điều đó. Thủ tướng Hungary Viktor Orbán vẫn là một tiếng nói mạnh mẽ khác của châu Âu công khai kêu gọi xem xét lại, mặc dù lập trường của ông không có nhiều trọng lượng trong số các đồng nghiệp vì sự liên kết lâu dài của ông với Moscow.

.......

 

[Cuốc bộ khỏe re]

(Tiếp)

Liệu EU có thể gia hạn thời gian cung cấp hàng hóa cho Nga quá hạn chót hiện tại? Có lẽ là có, nhưng làm như vậy sẽ đòi hỏi phải mở lại một quy trình chính trị và lập pháp phức tạp giữa Ủy ban, Nghị viện châu Âu và Hội đồng. Ngay cả trong các thủ tục khẩn cấp hoặc cấp tốc, động thái này cũng sẽ gặp nhiều khó khăn về chính trị. Trên thực tế, điều này có nghĩa là phải xem xét lại cấu trúc trừng phạt đã được xây dựng một cách tỉ mỉ kể từ năm 2022. Bên cạnh những thách thức về pháp lý và thể chế, động thái này sẽ làm suy yếu chiến lược địa chính trị của EU và gián tiếp tài trợ cho cuộc chiến tranh đang diễn ra của Nga ở Ukraine. Đối với Brussels, lựa chọn này vẫn không khả thi về mặt chính trị. Nhưng áp lực từ các quốc gia thành viên riêng lẻ có thể tiếp tục gia tăng nếu giá cả tăng mạnh.

Vấn đề nan giải của châu Âu

Cuộc xung đột này đã cho thấy rõ rằng, trong khi giá dầu tăng cao sẽ làm tăng chi phí năng lượng trên toàn cầu, thách thức trước mắt của châu Âu là đảm bảo đủ lượng khí LNG để bổ sung cho kho dự trữ khí đốt đang cạn kiệt. Về vấn đề này, lịch trình đang bất lợi cho các nhà nhập khẩu châu Âu. Với mùa bổ sung khí đốt kéo dài từ tháng 4 đến tháng 11, việc mất đi hai tháng do Qatar ngừng sản xuất đồng nghĩa với việc mất đi khoảng 25% thời gian bơm khí trước khi có thêm lô hàng nào đến. Các nước châu Âu có thể tìm cách kiềm chế nhu cầu khí đốt thông qua các biện pháp tiết kiệm và giảm tiêu thụ năng lượng công nghiệp, mặc dù quy mô cần thiết sẽ rất khó duy trì về mặt chính trị và kinh tế.

Liệu Châu Âu có 'cai' được khí đốt từ Nga?

Thực tế hơn, người mua châu Âu sẽ buộc phải chờ cho đến khi nhu cầu từ châu Á được đáp ứng, và sau đó phải trả bất kỳ mức giá nào còn lại. Không giống như các nền kinh tế thị trường mới nổi, vốn có thể bị loại khỏi cuộc chơi hoàn toàn do giá cả quá cao, châu Âu có tiềm lực tài chính mạnh để trả giá cao hơn hầu hết các đối thủ cạnh tranh. Nhưng tính toán đó cũng có cái giá của nó: đảm bảo nguồn cung ở bất kỳ giá nào đồng nghĩa với việc chuyển chi phí đó sang các hộ gia đình và ngành công nghiệp, với tất cả những hậu quả kinh tế và chính trị đi kèm.

Tóm lại, cuộc khủng hoảng chỉ gói gọn trong hai lựa chọn: nguồn cung khan hiếm dẫn đến thiếu hụt vật chất; nguồn cung dồi dào nhưng đắt đỏ đồng nghĩa với cú sốc giá cả bất thường. Một giải pháp rõ ràng – nhập khẩu khí đốt đường ống từ Nga một lần nữa – vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro chính trị. Mở lại van xả này sẽ làm suy yếu hai năm nỗ lực đa dạng hóa năng lượng đầy khó khăn của châu Âu, trao cho Moscow một nguồn thu đáng kể vào thời điểm chiến tranh ở Ukraine vẫn chưa được giải quyết, và tái tạo chính xác sự phụ thuộc chiến lược đã khiến châu Âu dễ bị tổn thương ngay từ đầu. Dù thế nào đi nữa, sự kiện này đã phơi bày những điểm yếu về cấu trúc trong chuỗi cung ứng năng lượng của châu Âu. Tìm ra lối thoát khỏi tình thế khó khăn này sẽ chi phối chương trình nghị sự chính trị và kinh tế của lục địa trong nhiều tháng tới.

 

[đội mũ_ lái xe]

Starmer và Zelenskyy kêu gọi "tập trung" vào Ukraine khi cuộc chiến với Iran đang làm phân tán quan tâm

Trong khi các nhà lãnh đạo Anh và Ukraine gặp nhau, nhà ngoại giao hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ, Hakan Fidan, nhắc lại lời đề nghị của nước ông về việc đăng cai tổ chức các cuộc đàm phán giữa Nga và Ukraine.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã gặp Thủ tướng Anh Keir Starmer tại London để ký một hiệp ước quốc phòng mới trong bối cảnh cuộc chiến tranh Mỹ-Israel chống Iran đang diễn ra đe dọa làm chệch hướng sự chú ý của quốc tế khỏi các cuộc tấn công của Nga vào Ukraine.

Hôm thứ Ba, Starmer đã tiếp đón Zelenskyy tại dinh thự chính thức Downing Street, trấn an nhà lãnh đạo Ukraine rằng "trọng tâm phải vẫn là Ukraine", vài ngày sau khi Mỹ dỡ bỏ một phần lệnh trừng phạt đối với Moscow nhằm hạ nhiệt giá dầu đang tăng vọt do các cuộc tấn công của Mỹ vào Iran.

Văn phòng Thủ tướng Anh cho biết Tổng thư ký NATO Mark Rutte cũng sẽ tham gia cuộc họp để thảo luận về các nỗ lực hòa giải ở Ukraine, vốn cho đến nay do Mỹ dẫn đầu nhưng đã bị đình trệ do chiến tranh với Iran leo thang, và “sự cần thiết phải duy trì áp lực trừng phạt đối với Nga”.

“Rõ ràng là đang có xung đột ở Iran, ở Trung Đông, nhưng chúng ta không thể lơ là những gì đang diễn ra ở Ukraine và nhu cầu hỗ trợ của chúng ta ở đó”, ông Starmer nói trong cuộc gặp với ông Zelenskyy để ký kết thỏa thuận hợp tác quốc phòng nhằm tăng cường “khả năng phòng thủ toàn cầu chống lại sự phổ biến các thiết bị quân sự công nghệ cao, giá rẻ”.

Văn phòng của ông Starmer cho biết thỏa thuận này sẽ kết hợp “chuyên môn” của Ukraine trong việc chế tạo các máy bay không người lái đánh chặn công nghệ cao, đã được thử nghiệm trong chiến đấu và “cơ sở công nghiệp của Anh để sản xuất và cung cấp máy bay không người lái và các khả năng đổi mới”.

Ông Starmer tuyên bố rằng “máy bay không người lái, chiến tranh điện tử và sự đổi mới nhanh chóng trên chiến trường hiện là yếu tố then chốt đối với an ninh quốc gia và kinh tế, và điều đó càng được nhấn mạnh hơn nữa bởi cuộc xung đột ở Trung Đông”.

“Ưu tiên của chúng tôi rất rõ ràng – an ninh và cơ hội lớn hơn cho Ukraine”, ông Zelensky nói trên đài X khi vừa đến London, trước chuyến đi đến Tây Ban Nha vào thứ Tư.

.....

 

[đội mũ_ lái xe]

(Tiếp)

Thổ Nhĩ Kỳ đề nghị đăng cai tổ chức các cuộc đàm phán trong bối cảnh nỗ lực của Mỹ bị đình trệ

Trong khi ông Zelenskyy gặp ông Starmer, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan đã điện đàm với Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov, tái khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ sẵn sàng đăng cai vòng đàm phán tiếp theo giữa Moscow và Kyiv.

Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ cho biết cuộc thảo luận tập trung vào những rủi ro do chiến tranh kéo dài gây ra cho các quốc gia trong khu vực và trật tự quốc tế, đồng thời cũng đề cập đến các vấn đề liên quan đến an ninh năng lượng.

Đề nghị của Fidan được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian giữa các phái đoàn Nga và Ukraine, vốn cho đến nay vẫn chưa đạt được tiến triển đáng kể nào về các vấn đề then chốt, đã mất đà do xung đột ở Trung Đông.

Hakan Fidan

Ngoài việc làm chệch hướng sự chú ý khỏi các nỗ lực hòa bình, cuộc chiến ở Iran còn làm cạn kiệt kho tên lửa phòng không của Mỹ, vốn rất quan trọng đối với Kyiv trong việc bắn hạ tên lửa Nga.

Ed Arnold, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh ở London, nói với hãng thông tấn AP rằng Ukraine là "kẻ thua cuộc cuối cùng" trong cuộc chiến với Iran.

Ông Zelensky hy vọng sẽ tận dụng chuyên môn của Ukraine trong lĩnh vực đánh chặn máy bay không người lái để có được các hệ thống phòng thủ đắt tiền mà nước này cần để tự vệ trước tên lửa đạn đạo của Nga.

Ông cho biết hôm thứ Ba rằng hiện có hơn 200 chuyên gia Ukraine đang ở Trung Đông để giúp các nước bắn hạ máy bay không người lái của Iran.

 

[đội mũ_ lái xe]

Dữ liệu cho thấy Iran đang cho phép nhiều tàu thuyền hơn đi qua eo biển Hormuz

Theo một công ty tình báo hàng hải, số lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz đã tăng gần gấp đôi trong những ngày gần đây.

Theo dữ liệu theo dõi tàu biển, Iran đang cho phép một số lượng nhỏ nhưng ngày càng tăng các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.

Hôm thứ Hai, công ty tình báo hàng hải Windward cho biết, tám tàu, không bao gồm các tàu mang cờ Iran, đã được phát hiện trong tuyến đường thủy quan trọng thông qua hệ thống nhận dạng tự động của tàu.

Theo Windward, số lượng các lần quá cảnh "gần gấp đôi" so với những ngày gần đây.

Michelle Wiese Bockmann, một nhà phân tích tại Windward, cho biết ngày càng nhiều tàu thuyền đang chuyển hướng đi qua vùng biển thuộc chủ quyền của Iran, cho thấy Tehran đang cho phép "các chuyến đi quá cảnh có sự cho phép đến các quốc gia thân thiện".

“Các tàu có liên hệ với phương Tây sẽ không tự nguyện đi vào vùng biển Iran, nhưng rất có thể các tàu Trung Quốc, Ấn Độ và các nước khác sẽ làm vậy,” Bockmann nói trong một bài đăng trên X.

MarineTraffic, một dịch vụ theo dõi tàu khác, đã ghi nhận chín lượt tàu đi qua khu vực này vào thứ Hai và Chủ nhật, so với năm lượt trong hai ngày trước đó.

Lưu lượng giao thông qua eo biển này, vốn thường vận chuyển khoảng một phần năm nguồn cung dầu toàn cầu, đã giảm hơn 95% kể từ khi Hoa Kỳ và Israel bắt đầu cuộc chiến chống Iran.

Số lượng tàu không thuộc Iran đi qua khu vực này mỗi ngày, chủ yếu là tàu mang cờ Trung Quốc, Ấn Độ và Pakistan, đã giảm xuống chỉ còn một con số duy nhất trong bối cảnh Iran đe dọa hoạt động vận tải biển trong khu vực.

Việc giao thông đường thủy bị đình trệ trên diện rộng đã đẩy giá dầu tăng vọt lên trên 100 đô la một thùng, tăng hơn 40% so với trước khi chiến tranh bắt đầu.

Tehran đã đưa ra những thông điệp trái chiều về tình trạng của eo biển này, nơi giáp ranh với Iran, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Oman.

Hôm thứ Hai, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết eo biển này "vẫn mở, nhưng đóng cửa đối với kẻ thù của chúng ta", sau khi người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) hồi đầu tháng cảnh báo rằng bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua sẽ bị đốt cháy.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Ba tuyên bố rằng Washington không cần sự giúp đỡ của các quốc gia khác để giải tỏa tắc nghẽn giao thông hàng hải, đồng thời chỉ trích các đối tác NATO vì đã bác bỏ đề xuất của ông về việc triển khai một liên minh tàu chiến quốc tế để bảo đảm an ninh cho tuyến đường thủy này.

“Mặc dù chúng ta đã giúp đỡ họ rất nhiều – chúng ta có hàng nghìn binh lính ở nhiều quốc gia trên khắp thế giới – nhưng họ lại không muốn giúp chúng ta, điều này thật đáng kinh ngạc”, ông Trump nói trong cuộc gặp với Thủ tướng Ireland Michael Martin tại Phòng Bầu dục.

Quân đội Mỹ cho biết vào cuối ngày thứ Ba rằng họ đã thả bom xuyên hầm vào các địa điểm phóng tên lửa "kiên cố" của Iran nằm gần eo biển.

"Các tên lửa hành trình chống hạm của Iran tại những địa điểm này gây ra rủi ro cho hoạt động vận tải quốc tế trong eo biển", Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ cho biết trong một bài đăng trên X.

 

[đội mũ_ lái xe]

Ukraine đồng ý đề nghị của EU về việc hỗ trợ khôi phục dòng chảy đường ống dẫn dầu Druzhba đến Hungary và Slovakia

Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết trong một bức thư gửi các nhà lãnh đạo EU, được ký và công bố ngày 17 tháng 3, rằng Kyiv đã chấp nhận đề nghị hỗ trợ của EU trong việc khôi phục vận chuyển dầu đến châu Âu thông qua đường ống Druzhba bị hư hại.

Druzhba, một mạng lưới dầu khí lớn được sử dụng để vận chuyển dầu thô của Nga đến Hungary và Slovakia, đã trở thành tâm điểm của một cuộc tranh chấp giữa Kyiv và hai thành viên EU này sau khi ngừng hoạt động vào cuối tháng Giêng.

Ukraine cho biết một cuộc tấn công của Nga đã làm hư hại một trạm bơm ở phía tây nước này.

Tuy nhiên, Slovakia và Hungary cáo buộc Kyiv cố tình hạn chế nguồn cung, đồng thời tuyên bố sẽ tiếp tục ngăn chặn gói trừng phạt thứ 20 của EU đối với Nga và khoản vay 90 tỷ euro (104 tỷ đô la) cho Ukraine .

Trong thư gửi Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, ông Zelensky viết: "Tôi hoan nghênh và chấp nhận đề nghị hỗ trợ kỹ thuật và kinh phí cần thiết để hoàn tất công tác sửa chữa cũng như tìm kiếm các giải pháp bền vững lâu dài hơn."

Theo bà von der Leyen , "Các chuyên gia châu Âu sẵn sàng hỗ trợ ngay lập tức."

Ông Zelensky nói thêm rằng trạm bơm Brody sẽ được khôi phục trong vòng một tháng rưỡi, "nếu không có thêm bất kỳ cuộc tấn công nào từ Nga".

Theo đánh giá sơ bộ, bể chứa dầu bị hư hại trong vụ tấn công không thể phục hồi, do đó Ukraine đang xem xét xây dựng cơ sở hạ tầng lưu trữ ngầm như một giải pháp bền vững hơn, ông cho biết thêm.

Trong suốt mùa đông, Nga đã nhiều lần nhắm mục tiêu vào lưới điện của Ukraine bằng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa, gây ra tình trạng mất điện và thiếu khí đốt giữa thời tiết giá lạnh.

Ngoại trưởng Hungary Peter Szijjarto đã bác bỏ thỏa thuận giữa Ukraine và EU, gọi đó là một "trò chơi chính trị".

"Chúng tôi kêu gọi (Zelensky) và (von der Leyen) chấm dứt vở kịch chính trị này. Lệnh cấm vận dầu mỏ đối với Hungary phải được dỡ bỏ ngay lập tức!", ông nói trên kênh X.

Trong thư của mình, Zelensky nhấn mạnh thêm rằng nước ông sẵn sàng cung cấp các tuyến đường vận chuyển dầu thô không phải của Nga thay thế cho các nước ở Trung và Đông Âu.

Dầu khí chiếm khoảng một phần tư thu nhập liên bang của Nga, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì nỗ lực chiến tranh của nước này ở Ukraine.

Các nhà lãnh đạo EU cho biết họ sẽ "làm việc với các bên liên quan" về các nguồn cung thay thế cho EU.

"Ưu tiên của chúng tôi là đảm bảo an ninh năng lượng cho tất cả công dân châu Âu," bà von der Leyen nói trên kênh X.

Thủ tướng Hungary Viktor Orban, người từ lâu được coi là thân thiện với Moscow, đã sử dụng tranh chấp đường ống dẫn dầu Druzhba để công kích Ukraine trong một chiến dịch tranh cử trong nước đầy căng thẳng.

Tuần trước, Budapest đã cử một nhóm chuyên gia đến kiểm tra đường ống dẫn dầu Druzhba. Kyiv cho biết chuyến thăm này không được phối hợp với Kyiv, nhóm chuyên gia Hungary không có tư cách chính thức hay lịch trình gặp gỡ nào với các quan chức Ukraine. Nhóm này sau đó đã trở về nước.

 

[đội mũ_ lái xe]

Ukraine có rất ít lựa chọn nếu Hungary tiếp tục đóng băng nguồn tài trợ của EU

Ukraine không có lựa chọn nào khả thi để thay thế gói viện trợ tiền mặt quan trọng từ Liên minh châu Âu, vốn vẫn đang bị Hungary ngăn chặn, khiến Kyiv tiến gần đến một lỗ hổng tài chính trong khi chờ đợi giải pháp cho bế tắc này.

Khoản vay, được các nước EU nhất trí thông qua tại hội nghị thượng đỉnh hồi tháng 12, sẽ cung cấp 90 tỷ euro (103 tỷ đô la) cho Ukraine trong giai đoạn 2026-2027, đáp ứng hai phần ba nhu cầu tài chính và quân sự của nước này. Tuy nhiên, Thủ tướng Hungary Victor Orban sau đó đã thay đổi quyết định, lý do được đưa ra là do tranh chấp liên quan đến việc vận chuyển dầu của Nga qua Ukraine.

Ngân sách hạn hẹp của Ukraine sắp cạn nếu không có nguồn vay từ EU

Theo các quan chức Ukraine am hiểu về tình hình tài chính nước này, khoản chuyển tiền 1,5 tỷ đô la gần đây từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế và sự hỗ trợ từ Nhật Bản - quốc gia đã giải ngân trước hơn 1 tỷ đô la so với dự kiến ban đầu vào cuối năm - sẽ giúp duy trì nền tài chính của Kyiv cho đến cuối mùa xuân.

Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của Ukraine, trả lời phỏng vấn tờ Kyiv Independent với điều kiện giấu tên, cho biết không có "lựa chọn thay thế đáng tin cậy" nào khác ngoài mùa xuân, trừ khi nguồn tiền từ châu Âu bắt đầu chảy vào - và nói thêm rằng các biện pháp trong nước như vay thêm nợ sẽ rất tốn kém.

Oleksandra Myronenko, nhà kinh tế học tại Trung tâm Chiến lược Kinh tế, một viện nghiên cứu của Ukraine, nói với tờ Kyiv Independent rằng nợ trong nước là một "nguồn lực thực sự có hạn".

"Chúng tôi có rất ít khả năng huy động thêm nợ trong nước. Năm nay, chúng tôi thực sự đã lên kế hoạch trả nợ nhiều hơn là vay trên thị trường nợ nội địa. Nguồn lực duy nhất mà chúng tôi đang dựa vào là 30 tỷ euro từ Liên minh châu Âu ", bà nói, đề cập đến phần khoản vay của EU dành cho nhu cầu ngân sách.

Hơn nữa, khoảng 6 tỷ đô la tài trợ từ Ngân hàng Thế giới và Quỹ Ukraine, một chương trình tài trợ của EU, có thể bị trì hoãn, do quốc hội nước này đang gặp khó khăn trong việc thông qua các cải cách cần thiết để giải ngân khoản tiền này trong bối cảnh khủng hoảng nghị viện .

Các quan chức Ukraine trả lời phỏng vấn tờ Kyiv Independent đều cho biết trọng tâm vẫn là đảm bảo nguồn vốn từ châu Âu, một quan chức nói với Kyiv Independent rằng Brussels và Kyiv đang gặp nhau hai lần một tuần để lên kế hoạch cho việc nhận được khoản tiền này vào tháng Tư.

......